02 december 2016

De bron en de oplossing van alle twisten zit verwerkt in de Bijbelverhalen.

Hedendaagse klaarkijkende en kritische economen geven ons becijferde vingerwijzingen. Sommigen1 stellen ongelijkheid verantwoordelijk voor heel wat maatschappelijke problemen. Verschijnselen als gebrek aan maatschappelijke samenhang, toegenomen criminaliteit, slechte gezondheid, drug- en alcoholgebruik, tienerzwangerschappen, obesitas en een hele reeks aan andere maatschappelijke problemen zijn duidelijk aangetoond meer frequent in onevenwichtige samenlevingen. Opvallend is dat niet steeds de benadeelden aansturen op het ontwrichten en het verderf van het maatschappelijk weefsel. Hooliganisme, subversiviteit, vandalisme, zinloos geweld en blinde anarchie behoren aan alle segmenten van de bevolking. Het ziet er naar uit dat een groot deel van de nu-generatie leeft in een kortzichtige egocentrische cocon dat geen voeling heeft met de levensnoodzakelijke inzichten. Gelukkig beseffen heel wat mensen dat ze niet zonder elkaar kunnen en dat ze ook op elkaar kunnen rekenen. Zij zijn de solidaire hoeders van hun broeders die ook op wederzijdse solidariteit buiten de instellingen kunnen rekenen.

Ook op mondiaal2 vlak speelt een te grote ongelijkheid ons eveneens parten. Studies tonen aan dat er een verband bestaat tussen minder ongelijkheid en grotere macro-economische stabiliteit en duurzame groei. Dit is echter geen thema dat ruim aangesneden wordt door de wijzen van de markteconomie. Ze denken op korte termijn en menen dat oplossingen voor de steeds groeiende ongelijkheid grote winsten in de weg staan. Grote loonverschillen spelen in hun kaart en zetten zelfs aan tot het geografisch uit elkaar halen van productie en consumptie in weerwil van niet-duurzame transporten. Lange en ondoorzichtige ketens tussen producent en verbruiker stoppen misbruiken weg. Ingewikkelde handelsafspraken beschermen de winsten van grote producenten en de beheerders van handelskanalen in weerwil van wetgevingen ter bescherming van mens en milieu. Toch kan niemand naast de gevolgen kijken waarmee we dagelijks geconfronteerd worden.

Dank zij een brede stroom aan informatie komt een proces van bewustwording over heel de wereldbevolking op gang. Machtsgroepen verhinderen de doorstroom van deze informatie, zorgen zelfs voor desinformatie en ondermijnen onderwijs dat stiglitz,kate pickett,richard wilkinson,christine lagarde,imf,ezechiël 16 48-50,ongelijkheid,onrecht,ontwrichten maatschappelijk weefsel,solidariteit,hoeder van mijn broeder,verschil veroorzaakt conflict,hoogmoedige gegoedekritisch maakt.

Uiteindelijk zijn de grote verschillen de oorzaak van heel wat conflicten, opstanden, oorlogen en volksverhuizingen. Het verwaarlozen van deze tekenen van de tijd gebeurt omdat ze afgedaan worden als acties van “de slechten” in onze maatschappij en in de wereld. De slechten zijn zij die bestaande onderdrukkingssystemen en de macht bekampen. Zij bedreigen ons bezit. De slechten moeten bestreden en uitgeschakeld worden. Daarvoor moeten alle middelen beschikbaar gesteld worden en moet er alom bewapend worden. Het kwaad moet uitgeroeid. Dan hoeven we ons geen vragen te stellen of er ons misschien iets te verwijten valt. Deze vraag komt niet op omdat wij menen de “goeden” zijn. Wij zijn echter de hoogmoedige gegoeden! Dit is zeer herkenbaar in de Bijbel en profeten leggen de vinger op de wonde en spreken ook voor vandaag. Ezechiël 16,48-50: Zo waar ik leef – spreekt God, de HEER –, je zuster Sodom en haar dochters hebben zich niet zo slecht gedragen als jij en je dochters. Terwijl zij zich toch, omdat ze genoeg te eten hadden en onbezorgd van hun rust konden genieten, hoogmoedig gedroegen en niets deden voor de armen en de machtelozen. Ze verhieven zich boven de anderen, wat ze deden vond ik gruwelijk. Ik zag het en heb hen weggevaagd.

 

1 Joseph Stiglitz: The Price of Inequality; Kate Pickett en Richard Wilkinson: The Spirit Level.

2 In de redevoering “The Road Ahead” van 12 oktober 2012 voor de jaarvergadering van het IMF en de Wereldbank sprak Christine Lagarde over haar “derde mijlpaal”: ongelijkheid en de kwaliteit van groei in onze toekomstige wereld’. In haar rede zei ze dat “recent onderzoek van het IMF heeft aangetoond dat er een verband bestaat tussen minder ongelijkheid en grotere macro-economische stabiliteit en een duurzamere groei”.

01 december 2016

Eeuwige conflicten

Nog nooit zijn twee kinderen zo vroeg in conflict gegaan. Zoals Rebekka dat nu beleeft is het precies of die twist ingebakken zit bij het mensworden.

Broedertwist is daarom geen uitzonderlijk thema in de Bijbel. Aan deze realiteit gaat conflict inherent aan de mens,ingebakken twist,broedertwist,broederoorlog,hoeder van mijn broeder,kaïn,steden,herders,cham,nimrod,babel,erek,akkad,kalne,sinear,wilde ezel,erfgenamen,baarmoederoorlogde Schrift niet voorbij. Het kwam reeds in het verhaal van het prille begin van de mensheid aan bod. De eerste twee zonen die geboren werden uit Adam en Eva stonden elkaar reeds naar het leven. Het was een conflict tussen een landbouwer en een herder dat de achtergrond bood voor de schrijver om duidelijk te maken dat we als broeders verantwoordelijk zijn voor elkaar en dat we onze verschillende aspiraties moeten afstemmen op elkaar. In deze spanning tussen tegenstrijdige belangen was er geen oor van de landbouwer voor de noden van de herder die zijn schapen wil weiden. Er was geen dialoog mogelijk en de herder werd vermoord. Genesis 4,9: 9 De Heer zei tegen Kaïn: ‘Waar is uw broer Abel?’ Hij antwoordde: ‘Ik weet het niet. Ben ik dan de hoeder van mijn broeder?

Een ander conflict onder broeders werd verklaar door het verhaal van Cham die de naaktheid van zijn zatte vader respectloos ontblote. Door de vloek van zijn vader Noach ontstaat er een spanning die zich verder doorzet in de geschiedenis. Een andere broedertwist werd dan beslecht door de moeder van de jongste die eiste dat de oudste zoon van Abraham weggestuurd werd. Deze maatregel paste dan volledig in de beschikkingen van Jahweh omdat de jongste zoon niet zou conflict inherent aan de mens,ingebakken twist,broedertwist,broederoorlog,hoeder van mijn broeder,kaïn,steden,herders,cham,nimrod,babel,erek,akkad,kalne,sinear,wilde ezel,erfgenamen,baarmoederoorlogbeïnvloed worden door de dominante aspiraties van de oudste. Ook deze strijd heeft zijn gevolgen voor de geschiedenis van de volken.

In dit nieuwe verhaal over Rebekka krijgen we al een ruzie in de baarmoeder waar een gevecht voor bewegingsruimte tussen broers het beeld vormen van spanningen in de toekomst. Dit ervaart moeder Rebekka als een pijnlijke en onrustwekkend ervaring. Waar moet dat heen? Was de vraag van Rebekka. Deze vraag verwijst al naar de toekomst. We weten uit de vorige verhalen dat zelfs de verre toekomst al teruggespiegeld wordt in deze oerverhalen van het Hebreeuwse volk. Kaïn werd een stedenbouwer en zijn nakomelingen staan daardoor regelrecht tegenover de mentaliteit van de herder-nomaden. Genesis 4,17: 17 Kaïn had gemeenschap met zijn vrouw; zij werd zwanger en baarde Henoch. Hij stichtte een stad, en noemde die stad naar zijn zoon Henoch. De vroegbijbelse houding tegenover steden wordt in verdere verhalen zoals deze over Babel en Sodom steeds meer in de verf gezet. De kleinzoon van Cham, Nimrod, was een jager en een stedenbouwer. Genesis 10,8-10: 8 Kus verwekte Nimrod. Deze was de eerste machtige heerser op aarde; 9 hij was een geweldig jager voor de Heer. Vandaar dat men zegt: ‘Een geweldig jager voor de Heer, net als Nimrod.’ 10 Oorspronkelijk lag zijn rijk in Babel, Erek, Akkad en Kalne, in Sinear… Nimrod verenigt twee eigenschappen die niet met de Hebreeuwse denkwijze te verzoenen zijn. Hij is een geweldige jager en een machtige stedenbouwer.

In het verhaal van Ismaël en Isaak is Ismaël de jager en de heerser. Genesis 21,20: conflict inherent aan de mens,ingebakken twist,broedertwist,broederoorlog,hoeder van mijn broeder,kaïn,steden,herders,cham,nimrod,babel,erek,akkad,kalne,sinear,wilde ezel,erfgenamen,baarmoederoorlog20 En God beschermde de jongen. Toen hij groot was geworden, leefde hij in de woestijn en werd een ervaren boogschutter. En Genesis 16,12: 12 ‘Een wilde ezel wordt hij, zijn hand gaat omhoog tegen allen, en allen verheffen de hand tegen hem; al zijn broers trotseert hij!’

De vroege geschiedenis van de conflictverhalen in Genesis wil de Hebreeuw een verklaring geven voor het bestaan van de andere volken. Tegelijk worden door de karaktertrekken van de voorouders de aard en de verhouding van die volken tegenover de erfgenamen van Abraham, het volk van Jahweh, geschetst. Ook het verhaal van die baarmoederoorlog van Rebekka zal in het zicht op de toekomst moeten begrepen worden. Het is dus ook een retrospectief verhaal dat een antwoord geeft op de wisselwerking tussen de volken op een bepaald moment of over langere periodes.

30 november 2016

Problemen met het verhoorde gebed.

Zonder veel omwegen maken we een sprong in de zwangerschap van Rebekka. sprong in de tijd,tweeling,dubbel verhoord gebed,een maand voor de bevalling,ongemakken van de zwangerschap,tweeling in de moederschoot,ratsats,gevecht met verdrijven van de tegenstander,baarmoederoorlog,het raadplegen van de mannelijke voorvaderen lijkt onlogisch,mondige rebekkaGenesis 25,22: 22 Maar toen de kinderen in haar schoot tegen elkaar stootten, dacht ze: ‘Als het zo gaat, wat staat mij dan te wachten?’ Daarom ging zij de Heer raadplegen. Meteen weten we dat Rebekka in verwachting is van een tweeling. Dit is een gebed dat dubbel verhoord werd. We kunnen ook denken dat beide partners vurig baden en het is niet uitgesloten dat ze samen offerden. Dit lijkt voor de latere priesters die de verhalen op rol zetten geen thema dat kon doorverteld worden.

De tijd raast voorbij en we zijn een grote maand voor de bevalling en ongetwijfeld heeft Rebekka het met haar slavinnen en vriendinnen reeds gehad over wat ze voelde en over de ongemakken die ze had gedurende de zwangerschap.

Bij een vlotte zwangerschap beweegt de tweeling vaker in de baarmoeder en is er volgens de actuele visualisatietechnieken zelfs sprake van een soort spel met interactie van de ongeboren kinderen. Dit hindert de moeder niet of nauwelijks. Rond de 32e week is er minder activiteit en meer rust door de beperkte bewegingsruimte. Wanneer de baby’s wakker zijn en zich bewegen, zijn hun activiteiten voelbaarder en ook ongemakkelijker voor de moeder. Een grote maand voor de bevalling is er inderdaad weinig plaats voor twee in de moederschoot. De bevalling van een tweeling wordt op 37 weken zwangerschap gemiddeld geraamd.

De tweeling gaat heftig tekeer en Rebekka zal wel vaker eens geroepen hebben van de pijn. Ook haar entourage vond het opvallend hoe vaak die twee in haar buik aan het vechten waren. Ook de bijbelse schrijver drukt dit uit met een speciaal woord.

Het Hebreeuwse “ratsats” hier vertaald door stoten, wijst eerder in de richting van een gevecht waar de tegenpartij verdreven wordt1. Goed te begrijpen dat de ongerustheid van Rebekka toeneemt met de dag.

Wat gebeurt eigenlijk bij mij? Ik ben bedacht met een tweeling maar welke bruuske bewegingen maak ik mee? Er woedt een gevecht in mijn schoot. Jahweh geef me toch de draagwijdte van wat er bij mij aan het gebeuren is. De vruchten in haar schoot erkent Rebekka als een goddelijk geschenk dat een antwoord was op hun sprong in de tijd,tweeling,dubbel verhoord gebed,een maand voor de bevalling,ongemakken van de zwangerschap,tweeling in de moederschoot,ratsats,gevecht met verdrijven van de tegenstander,baarmoederoorlog,het raadplegen van de mannelijke voorvaderen lijkt onlogisch,mondige rebekkavurig gebed. Daarom wendt Rebekka zich tot Jahweh om een verklaring te krijgen voor de pijnlijke baarmoederoorlog die ze ervaart.

Sommige verklaringen houden staande dat Rebekka Sem raadpleegde maar deze verre voorvader was al de weg gegaan van Noach en rustte bij zijn voorvader. Anderen halen Melchisedek aan omdat dit een priester was en deze symbool stond voor de priesters van de tempel van Jeruzalem. Zij waren de tussenpersoon tussen Jahweh en de mensen. Het opnieuw tevoorschijn halen van deze mysterieuze figuur getuigt van een priesterlijke visie op de feiten voor priesters een rol speelden bij de Hebreeuwen. Nog anderen zijn overtuigd dat Rebekka bij Abraham om advies ging. Abraham is op welverdiende rust en is door de bijbelse schrijvers aan het zicht onttrokken. Al deze benaderingen onderschatten het vrouwelijk initiatief van Rebekka en overschatten de kennis over een zwangerschap van een tweeling bij de voorvaderen en de priesters. Zij voelt en zij stelt de vraag rechtstreeks aan Jahweh aan wie ze ook haar vruchtbaarheid te danken heeft na hun vurig gebed. We hebben Rebekka leren kennen als een mondige vrouw die zelf bepaalde dat ze zou meegaan en er geen lange tijd liet over heen gaan om te vertrekken naar Isaak in het beloofde land. Ze kwam veel kordater2 over dan Isaak in de voorgaande teksten.

 

1 Genesis 3,24; Genesis 4,14; Exodus 23,30 …

2 Genesis 24,18. 19. 25. 28. 58. 64. 65.

1 2 3 4 5 6 7 8 Volgende