24 februari 2017

Geen plezierreis voor Jakob.

Jakob verlaat het beloofde land, hij gaat weg van de bronnen van Berseba en tgeen pleziereis,weg uit beloofde land,naar verdroogde land,moeilijke situatie,niet langer rechtgeaarde man door bedrog,teug naar waar Abraham vertrok,Berseba waar het goed is,weg terug afleggen,hernieuwen van de keuze voor het beloofde land,rekt naar het verdroogde land van het bergachtige Haran. Zo leest de Hebreeuw die tekst als hij de betekenis van de namen laat meeklinken. Genesis 28,10: 10 Jakob vertrok uit Berseba en ging naar Haran. Hij gaat niet de richting van Abraham maar stapt in de tegenovergestelde richting. Zonder veel voorzieningen en op de vlucht voor de wraak van Esau komt hij in een moeilijke situatie. Zijn vader Isaak was honkvast en leefde steeds in de nabijheid van de bronnen. Deze van Lachai-Roï en de zeven bronnen in de regio die Berseba heette. Ook in Hebron, waar hij later heen zal trekken, was het goed leven. Jakob laat die zekerheden achter zich en ruilt zijn rechtgeaarde “ish tam”-bestaan1 in de tenten bij zijn familie als landbouwer en herder voor een trektocht naar een onzekere toekomst. Door zijn bedrog was hij inderdaad niet langer die rechtgeaarde man. Door de angst voor wraak vertrekt de vroegere huisman richting onzekerheid zowat duizend kilometer verder2.

Door de omstandigheden3 gedreven vlucht Jakob naar de plaats waaruit Abraham vluchtte. Haran was voor Abraham een plaats van leugenachtige goden en van ontgoochelingen waar er niet goed te leven is. Het was en plaats waarin de maatschappelijke structuur gebaseerd was het slaafs verwerven van overtollige materiële behoeften en van de aanbidding van nepgoden. Er was daar geen tijd en geen mogelijkheid om in te zien wat de echte bedoeling van het leven is. Het was een plaats om te ontvluchten en naar een beloofde land te trekken waar “beter leven” mogelijk was. Jakob vertrekt in het Hebreeuws “yasta”, ontspringen, voortkomen uit een vertrouwde plaats met bronnen en verder gaan, in beweging komen, “halak”, naar Haran, de verdorde verschroeide droge stad. Niets om hoopvol naar uit te kijken.

Dit wegtrekken van Berseba4 in het zuiden van Kanaän waar de stam geschiedenis geschreven had, naar de plaats5 waar ook de knecht van Abraham heentrok om Rebekka te halen voor Isaak, wordt ingevuld met hetzelfde doel. Jakob gaat nu zelf op tocht naar een bruid. Zijn vader mocht Kanaän niet verlaten van Abraham6. Isaak mocht het beloofde land niet verlaten omdat hij Hebreeuws karakter mankeerde. Abraham regelde daarom zelf het ophalen van een bruid voor zijn zoon Isaak. Hij zond zijn knecht op pad naar zijn familie in Haran om er een meisje te geen pleziereis,weg uit beloofde land,naar verdroogde land,moeilijke situatie,niet langer rechtgeaarde man door bedrog,teug naar waar Abraham vertrok,Berseba waar het goed is,weg terug afleggen,hernieuwen van de keuze voor het beloofde land,halen dat “evengoed” wou leven als het nageslacht van Abraham. Rebekka werd thuis bij de bron van Lachai-Roï afgeleverd door de knecht van Abraham.

Jakob zal meer inspanningen moeten leveren om samen met zijn vrouwen dezelfde weg naar Kanaän af te leggen zoals zijn grootvader. Jakob heeft dan ook meer zin voor initiatief dan zijn vader Isaak. Deze eigenschap heeft hij zowel mee van zijn moeder, Rebekka, als van zijn grootvader, Abraham. Hij is in staat om als nieuwe stamvader met zijn Hebreeuwse stam dezelfde weg af te leggen die Abraham ging om in het beloofde land te komen. Dit volbrengen zal hij maar kunnen dank zij de zegen die Isaak over zijn zoon had afgesmeekt en die Jakob nu nog moet krijgen van El Shadday.

 

1 zie bijdrage: Kleine kinderen worden groot.

2 Zowat 800km in volgelvlucht.

3 Genesis 27,43.

4 Genesis 21,31 en Genesis 26,33.

5 Genesis 24,10.

6 Genesis 24,8.

23 februari 2017

Geen racisme.

We kunnen dus bezwaarlijk spreken van racisme of endogamie bij het Hebreeuwse eigenschappen van de Hebreeuw,voorbeeldvolk moet ook bijgestuurd worden,geen meerwaardegevoel,mensen van goede wil,mensenrechten waardigheid en democratie,alle mensen gelijk geschapen,Confucius,vriend of vijand is gelijkberechtigd,zegen voor alle volken,bijbelse figuren zijn geen heiligen,verbod om een Kananitische vrouw te huwen. Op het eerst zicht leek dat wel zo als de meisjes van Kanaän verboden werden als vrouw. Helaas wordt dit in de verdere verhalen en in de wetgeving niet met dezelfde omzichtigheid aangebracht. Achteraf kunnen we dat begrijpen omdat de Hebreeuwen in de verhalen de functie hebben van voorbeeldvolk en dat het gaat om beeldspraak. God wenst een godsvolk met de eigenschappen van de Hebreeuw op zijn best. Geen Egyptische houding zoals Lot ook had bij het zien van Sodom1. We leren echter ook dat de echte weg, beschreven in de Bijbel, dat het zogenaamd godsvolk volgt, veelal buiten de wegen van Jahweh valt. Ze moeten steeds bijgestuurd worden. Van hun misstappen worden ze bewust gemaakt door de ervaringen die ze opdoen en door de profeten2 die ze willen behoeden voor hun dwalingen. Het bewustzijn van deze onvolkomenheden kan hen geen meerwaardegevoel opleveren tegenover de andere volken. Zo zou een gewetensvolle Hebreeuw nooit racist kunnen worden omdat hij weet dat hij niet beter is dan een ander. Racisme berust op waardeoordelen van rassen, culturen en instellingen, gebruiken. Wel kan iemand anders zijn maar dat is niet minder beschaafd maar anders beschaafd zijn. Hetzelfde geldt voor het besneden-zijn van hart dat vele fundamenten kan hebben. Zowel religieuze als niet religieuze. Mensen van goede wil die rechtvaardig zijn en solidair zijn vinden we in elke samenleving. De motivatie om op deze wijze in het leven te staan kan zicht uiten op vele vlakken zoals in mensenrechten, waardigheid en democratie. Deze moeten we dan ook voor iedereen betachten en de stappen in die richting aanmoedigen. Vertrekkend van het principe dat alle mensen gelijk geschapen zijn en dit toepassen is de opgave voor ieder mens. De gulden regel zoals Confucius deze als eerste schreef is geldig voor iedereen: leg anderen niet op wat je zelf niet verlangt. Om de wereld bewoonbaar te houden voor de mensen zijn deze beginselen toe te passen op iedere mens of die nu vriend of vijand is, of hij onze belangen dient of niet en of hij onze cultureel of religieus bepaalde visie deelt of niet. Anderen worden al te vaak beschouwd als eigenschappen van de Hebreeuw,voorbeeldvolk moet ook bijgestuurd worden,geen meerwaardegevoel,mensen van goede wil,mensenrechten waardigheid en democratie,alle mensen gelijk geschapen,Confucius,vriend of vijand is gelijkberechtigd,zegen voor alle volken,bijbelse figuren zijn geen heiligen,minderwaardig en worden daardoor onderdrukt en uitgebuit. Kortzichtige eigenwaan en bezitsdrang leiden al te vaak tot agressief machtsvertoon en maken solidariteit onmogelijk. De situatie van de onderdrukten leidt tot opstandigheid en agressie. Deze visie is terug te vinden in de Bijbel maar wordt overschaduwd door de interpretatie van de geschiedenisfeiten via “goddelijke straffen, beloningen en sympathie” die gekoppeld worden aan één volk. Dat volk is echter een concreet voorbeeld voor alle volken van heel de wereld. Ze moeten een zegen zijn voor alle volken en alle generaties. Door de verhalen over hun vallen en opstaan worden wij geleerd hoe wij “goed kunnen” leven. Geen enkele Bijbelse hoofdfiguur leeft echter eenduidig als een besnedene van hart. We leren evenwel dat, hoewel niemand perfect is, we op onze betere momenten de droom van de Ene met de mens kunnen waarmaken.

1 Genesis 13,10

2 Jesaja 30,7 en 31,1; Jeremia 42,14-19. Dit zijn maar enkele voorbeelden van de vele tientallen.

22 februari 2017

Geen racistische overwegingen maar persoonlijke opvattingen en gedrag zijn bepalend.

Zoveel overeenkomst bestaat er tussen de keuze va Jakob en deze van Esau dan we ons gaan afvragen waarom Esau opnieuw niet kan scoren bij zijn ouders. Een nicht die in de hoogvlakten woont en die van een herdersfamilie is. Op het eerste zicht komt het profiel overeen met de vrouw die Jakob gaat zoeken. Woonplaats, afkomst en beroepsbezigheid van de familie zijn niet bepalend.

In de eerste plaats was er geen zending en geen zegen die verwezen naar de geen racisme,zonder zending en zegen lukt het niet,Machalat is ziekelijk,ziek zijn is niet besneden van hart zijn,anders denken en leven,keiharde materialisme,mentaliteit van Egypte,Mitsrayim,slaaf van systeem,natuur en inzet mens,Ismaël is te Egyptisch,bezorgdheid van de kinderen van Abraham. Opnieuw vinden we een verklaring in de naam. De naam van de zuster van Nebajot, Machalat, betekent immers ziekte, is ziek geweest. Ziekelijkheid komt in de overdrachtelijke manier van schrijven in de Bijbel overeen met dorheid en niet openstaan voor de Ene. Die ziekelijke naam in Bijbel heeft ze gekregen van de schrijver omdat ze andere motieven in haar leven heeft die niet overeenkomen met deze van de besnedenen van hart. Ze past in de ogen van de Heer niet voor de voortzetting van het volk van God. Esau doorziet dat niet door omdat ook hij anders denkt en leeft dan de eersteling Jakob. Hij begrijpt niet dat Israël geen slavenvolk is. Het is een herenvolk van herders dat vreemd aan de logica van de wereld zwervend zoekt naar het “betere leven”. Esau kende zijn pappenheimers niet. Hij leek niet te weten waarom Ismaël de weggestuurde zoon van Abraham was. Genesis 21,9-10: 9 Maar toen Sara de zoon die Hagar, de Egyptische, aan Abraham geschonken had, eens zag lachen, 10 zei ze tegen Abraham: ‘Verjaag de slavin en haar zoon, want de zoon van de slavin hoort de erfenis niet te delen met mijn zoon Isaak.’ Het godsvolk moet een volk worden dat zich niet vastpint op het keiharde materialisme en daar aan verslaafd is. Door zijn andere opvattingen en zijn kortzichtigheid maakt Esau niet de juiste Bijbelse keuze van solidariteit en rechtvaardigheid. Hij zoekt niet zoals de Hebreeuwen in alle vrijheid naar de wegen van het goede leven, in het spoor van Jahweh. Hij neemt de mentaliteit aan van Egypte. We herinneren aan de tweeslachtigheid van geen racisme,zonder zending en zegen lukt het niet,Machalat is ziekelijk,ziek zijn is niet besneden van hart zijn,anders denken en leven,keiharde materialisme,mentaliteit van Egypte,Mitsrayim,slaaf van systeem,natuur en inzet mens,Ismaël is te Egyptisch,waarmee Egypte getypeerd wordt in de Bijbel. “Mitsrayim” een tweeslachtig land in realiteit Opper- en Neder-Egypte maar ook een Egypte waar alles beter lijkt en je de honger kan stillen maar waar je slaaf bent van het systeem waar farao alles en iedereen opeist. Een slavenbestaan. De waarschuwing tegen deze keuze komt veel1 voor in de Schrift. Egypte wordt zelfs een negatief symboolbeeld. Genesis 13,10: 10 Toen liet Lot zijn blik rondgaan; hij zag, hoe rijk aan water het land langs de Jordaan was. Want voordat de heer Sodom en Gomorra verwoest had, was deze streek, tot Soar toe, als de tuin van de Heer, even waterrijk als Egypte. Egypte staat steeds in contrast tot het beloofde land van melk en honing en van brood en wijn. De eerste producten zijn geschenken van de natuur die je maar moet nemen. De tweede zijn producten waar er meer arbeid moet aan toegevoegd moet worden alvorens je er zelf genot van kan hebben. Voor een dergelijk geschenken van de schepping kan je niet anders dan dankbaar zijn en dringt een rechtvaardige solidariteit zich op met de andere schepselen. Geen uitbuiting of slavernij in het beloofde land maar mogelijkheden tot een “goed leven”.

Belangrijk hier is dat Ismaël, de zoon van de Egyptische slavin Hagar, uiteindelijk ook huwde met een Egyptische die zijn moeder2 ging zoeken voor hem. Het geslacht Ismaël is doortrokken van de mentaliteit die gebaseerd is op het rijkelijk leven als een slaaf van het systeem.

 

1 Genesis 26,2; Jesaja 30,7 …

2 Genesis 21,21.

1 2 3 4 5 6 7 8 Volgende