17 augustus 2017

De Ene in de verhalen van Jakob en de mensheid.

In de verhalen van de aartsvaders hadden we het geluk een barmhartige God te kunnen ontmoeten. Een God die resoluut kiest voor mensen in verdrukking ook al zijn ze zelf de oorzaak van al hun problemen. Geen godsoordeel wordt geveld er wordt alleen een keuze gemaakt wie het aankan Israël te worden. Deze krijgt de zegen vol genade die hen in de mogelijkheid stelt om rechtschapen en deugdzaam te leven. Noch Ismaël en noch Esau wordt uitgesloten van wat de schepping biedt. Ze hebben allen voldoende en krijgen alle mogelijkheden om hun leven verder uit te bouwen. Zij noemen zich de winnaars van deze wereld die een andere logica hanteren dan zij die Israël worden na een worsteling tussen materiële waarden en bovennatuurlijke motieven. Zij die het opnemen voor de Ene luisteren naar de boodschappen en de inspiraties van het hart. Zij worden besneden van hart omdat ze de materiële redeneringen van het gezond verstand niet volgen1.

De beredeneerde waarheden van de filosofen over God2 zijn minder overtuigend dan de warme verhalen van de Bijbel. Die verhalen berusten op wat echte mensen kunnen ervaren in hun leven en de keuzes die ze kunnen maken op basis van hun belevenissen. Mensen bestaan niet uit twee afzonderlijke elementen, lichaam en geest. Mensen zijn lichaam en geest tegelijk. Dit komt meer dan eens aan bod in de Bijbel. Zo hebben we pas ook gelezen in vers 29. Hij gaf hij de geest en stierf. “Gava” het basiswerkwoord komt van uitademen, expiratie is het einde van de inspiratie en betekent de dood in het opzicht van de begeestering door de Ene. Zo is Isaak van geen betekenis meer voor het volk van Israël, hoewel hij nog in leven is.barmhartige god,mensen in verdrukking,israël wordt gekozen,zegen vol genade,ismaël,esau,winnaars van de materiële wereld,bovennatturlijke motieven,de een inspireert het hart,besneden van hart,mens is lichaam en eest tegelijk,geen inspiratie betekent de figuurlijke dood,gebrek aan inspiratie,de ene is onweerstaanbaar aanwezig,gevecht tussen goddelijke inspiratie en verlangs naar fysische o,gevecht van jakob De term “dood” wordt vaker figuurlijk gebruikt voor het gebrek aan inspiratie en dus voor het ontbreken van enige betekenis in het plan van de Ene met de mensen. Deze manier van benadering van de mens en zijn leven is helemaal anders dan de dualiteit die in het Westen gehanteerd wordt.

De aanwezigheid van de Ene in het verdere verhaal van de Hebreeuwse stam, die doorheen de geschiedenis trekt, is te herkennen aan hun naam Israël. Hun leven is bepaald door hun hart dat besneden wordt door hun begenadigde herders. Dit dank zij de inspiratie van de Ene die via verschillende wegen tot hen komt. Het zijn zowel visioenen, dromen, persoonlijke bevragingen of woorden van boodschappers, die we soms engelen noemen, die ook lichtend inzicht kunnen geven. Dit geeft de basis voor een uitgelezen manier van leven. Hun rechtvaardige en deugdzame manier van leven is dan eigenlijk het teken dat de Ene onweerstaanbaar aanwezig is in de mensengeschiedenis.

Deze goddelijke inspiratie maakt deel uit van het menselijk bestaan en wordt geconfronteerd met de overdadige fysische verlangens van het individu. Het beeld van de worsteling die Jakob meemaakte gedurende de nacht is een voorbeeld van die confrontatie tussen de stoffelijke belangen en de bovennatuurlijke impulsen die aanzetten tot een leven in het spoor van de Ene. Jakob komt tot het besef dat zijn jagen naar materiële welstand waarvoor hij ongeoorloofde middelen gebruikte en zijn medemens benadeelde uiteindelijk uitlopen op een vastlopen van zijn leven. Hij kan het land dat beloofd is niet binnenkomen door zijn eigen bedrog. Zijn bedriegerijen en onrechtvaardigheid riepen wraak op. Eens hij tot inzicht was gekomen en zich de steun van de Ene ondervond, hoefde hij niet mee te lopen met de anders geïnspireerde Esau.

 

1 ‘Le coeur a ses raisons que la raison ne connaît point’ (Blaise Pascal, 1623-1662).

2 De Eerste Oorzaak; De Onbewogen Beweger; Het Absolute …

16 augustus 2017

Een volk dat lessen moet trekken uit de geschiedenis.

Het volgen van het verbond zou het volk Israël tot zegen maken voor alle volken. Helaas weken ze regelmatig af van dit ideaal. Daarvoor waren regelmatig perioden nodig waar de geschiedenis van het Hebreeuwse volk hen liet ervaren welke weg de goede was. Bezinning en zuivering van laag bij de grondse praktijken, die geen heil brachten, zaten verweven in hun stappen naar “het betere leven”. De moeilijkheden bij Laban nadat Jakob zijn broer en zijn vader bedrogen had. De situatie waarin Jakob gevangen zat tussen de dreigingen die het gevolg waren van zijn bedriegerijen. Hij besefte dat de opbouw van zijn rijkdom door bedrog zinloos was. Zijn oplichterspraktijken hielden hem tegen het beloofde land binnen te trekken. Hij vreesde de wraak van zijn broer Esau en was net gevlucht voor de wraak van Laban. Hij moest eerst een groot deel van zijn kudden afstaan om dan uiteindelijk Esau gunstig te stemmen en doorgang te krijgen naar Kanaän.

Het overlijden van Isaak in vers 28 werd in de gebruikelijke Bijbelse termen uitgedrukt. Hij gaf hij de geest en stierf1 en hij was oud2 en verzadigd van jaren en werd met zijn voorvaderen verenigd1. Ook de begrafenis gebeurt door zijn zonen net als Abraham door Ismaël en Isaak begraven werd wordt nu Isaak door Esau en Jakob begraven. Telkens waren de zonen die zelfs een andere weg gekozen hadden samen bij deze belangrijke gebeurtenis. Deze traditie was sterker dan de meningsverschillen. Esau was tot nu ook in Kanaän gebleven en had er zijn stam en zijn bezittingen uitgebouwd en had ook nog zijn veestapel vergroot met de gaven van zijn broer Jakob. Geen sprake meer van wraak want Esau had nu meer dan het erfdeel waarop hij meende recht te hebben. De dreiging om zijn broer te vermoorden3 is dan ook helemaal weggevallen.

Na de dood van Isaak kon nu het verhaal van het aartsvaderschap van Jakob in Kanaän beginnen in de sporen van zijn grootvader Abraham. Abraham was verbond,zegen voor alle volken,afwijken van het ideaal,bezinning en zuivering,betere leven,laban,esau,isaak begraven door zijn zonen,geen wraak van esau,jakob nieuwe aartsvader,rechtschapen en deugdzaam,abraham,sichem,kirjat-arba,verstandihouding met omliggende stammen,haran,hebronuitverkoren en moest zijn nageslacht leren zich door een rechtschapen en deugdzaam leven aan de weg van Jahwe te houden. Zo zou de Ene zijn plan met de mensheid kunnen realiseren. Deze weg liep voor Jakob meer bepaald ook langs Hebron bij de eiken van Mamre. De plaats waar Abraham zich vestigde na zijn passage in Sichem4. Er wordt niet verteld dat Isaak die in Berseba5 woonde zijn intrek nam in Hebron. Voor de Hebreeuwen was het rondtrekken in een bepaalde streek heel normaal. Om voor de kudden goed weiland te vinden om te grazen werd er regelmatig rondgetrokken. Zo kreeg de natuur de tijd zich steeds te herstellen en kon het gras telkens opnieuw dank zij de bemesting die de kudden achterlieten schieten. De verandering van woonplaats naar precies Hebron was misschien door de schrijver ook bedoeld om een stap dichter bij het familiegraf in Makpela te komen. De naam van Hebron was in de tijd van Abraham en ook daarna nog Kirjat-Arba6. Deze naam, woonplaats van vier, betekende dat er daar geleefd werd in verstandhouding met de stammen van Aner, Eskol en Mamre. Deze woonplaats met veel symboliek voor de Hebreeuwen was ook de uitgelezen plaats voor Israël om zijn leven als aartsvader in Kanaän te beginnen.

Het is opmerkelijk vast te stellen dat nu reeds in het begin van het aartsvaderschap de reizen en nederzettingen van Jakob veel gelijkenissen vertonen met deze van zijn grootvader Abraham. De beweging van Haran naar Sichem en het toekomen in Hebron zijn treffend.

 

1 Genesis 25,8; Genesis 25,17 …

2 Genesis 5,8; Genesis 5,11; Genesis 5,14 en 17…

3 Genesis 27,41.

4 Genesis 12,6.

5 Genesis 28,10.

6 Genesis 13,18; Genesis 23,2.

14 augustus 2017

Het einde van het verhaal van aartsvader Isaak.

Isaak besefte dat zijn tijd voorbij was toen hij zijn zoon terugzag met zijn stamgenoten. Vroegere contacten worden niet beschreven hoewel deze niet uit te sluiten zijn. Het samenwonen van de stammen zal echter onmogelijk geweest zijn omdat er in de regio onvoldoende weiden waren en omdat Jakob zich met zijn stam vestigde in de nabijheid van Bethlehem.

Isaak ondervond dat de invloed van zijn zoon op zijn stam en allen die erbij opgenomen waren zeer groot was. Isaak werd als zoon van Abraham gebonden in het verbond op de berg Moria en ging daarna wonen in het zuiden van Kanaän bij de bron van Lachai-Roy. Daar kreeg Isaak zijn bruid bezorgd door de knecht van Abraham. Daarna ging Isaak samen met zijn halfbroer Ismaël zijn vader begraven in de spelonk van Makpela. Vanaf toen was Isaak de aartsvader van het Hebreeuwse volk. Eigenlijk is er niet zoveel verteld over het mythische leven van Isaak en zit zijn geschiedenis als aartsvader samengebald van Genesis 25,11 tot Genesis 28,5. In deze hoofdstukken onderging hij meestal zijn leven. Hij werd geleefd volgens het verbond. Na zijn gebed in Genesis 25,21 komt er een tweeling bij zijn vrouw Rebekka in Genesis 25,26. Genesis 26,1 vertelt dat de honger hem met zijn stam naar Egypte drijft maar in een visioen komt hij te weet dat Gerar waar Abimelek koning was een betere plaats is. Daar was hij als zwerver te gast en werd de stam welvarend laat Genesis 26,12 weten. Maar moet Isaak uiteindelijk onder druk van de afgunstige bevolking van Gerar uitwijken naar Berseba en van Genesis 26,27 tot 26,31 deze vestiging bestendigd in een verbond met Abimelek. Het verhaal van Gerar lijkt precies een herhaling van het verhaal van Abraham. De verhaal dat Abraham daar beleefde wordt bijna letterlijk herhaald. Later in Genesis 27,33 stuurde Rebekka, de vrouw van Isaak hem zodat hij uiteindelijk Jakob zegende en niet zijn oudere eerstgeboren zoon Esau, die hij verkoos. Om twist te vermijden wordt Jakob weggestuurd door zijn vader Isaak om een vrouw te zoeken in Paddan-Aram. Vanaf dat moment speelt Isaak helemaal geen rol meer in het verder verloop van het Bijbelse verhaal. Na veel omzwervingen en verhalen van Genesis 28 tot Genesis 35, waar Jakob de hoofdpersoon was, komt hij op het einde van dit hoofdstuk ten slotte terug naar zijn vader Isaak. Genesis 35,27-29: 27 Jakob ging naar zijn vader Isaak, in Mamre bij Kirjat-Arba, nu Hebron geheten, de woonplaats van Abraham en van Isaak. 28 Toen Isaak honderdtachtig jaar was 29 gaf hij de geest en stierf; oud en verzadigd van jaren werd hij met zijn voorvaderen verenigd; zijn zonen Esau en Jakob begroeven hem. De man die al oud en blind was in Genesis 27 toen ze in Berseba woonden sterft nu pas na al die jaren zonder invloed isaak,invloed jakob groot,gebonden in verbond,weinig verhaal over isaak,ondergaat het leven,rebekka,berseba,gerar,esau,paddan-aram,mamre,kirjat-arba,blindheid van isaak,symbolische dood,zeer beperkte invloed van isaakvan betekenis voor het volk van de Ene onderweg. Zijn blindheid leert ons dat hij niet meer omkeek naar het verbond. Zijn ouderdom was de uitleg van zijn gemakzuchtig in het volgen van de weg van de Ene. Zijn dood wordt hier ingelast als een louter symbolisch feit want hij blijkt nu nog geen honderdtachtig te zijn zoals in vers 28 staat. Bij het natellen op basis van gekende leeftijden1 is hij jonger. De schrijver wil duidelijk maken dat nu zelfs de weinige betekenis die Isaak had nu helemaal wegviel toen de invloed van Jakob gold in Kanaän. Een nieuwe bloeiperiode van de stam van de Hebreeuwen kon zijn aanvang nemen. Zij werden Israël en streefden naar de herstel en de opleving van het verbond met de Ene.

 

1 Genesis 25,20 zegt dat Isaak 40 jaar is bij zijn huwelijk. Hij is 60 bij de geboorte van de tweeling volgens Genesis 25,26. Het vertrek van Jakob naar Haran was rond de periode dat Esau, die veertig jaar was, gehuwd was in Genesis 26,34. Dan is Isaak ongeveer 100 jaar. Tellen we de twintig jaar dat Jakob in Haran was daarbij dan zou hij nu ongeveer 120 jaar zijn. Het is niet mogelijk dat Jakob er dan nog eens 60 jaar over deed om naar zijn vader te trekken in Hebron. Jakob zou dan immers zelf 120 jaar zijn op dat moment en zijn zoon Jozef minstens 60 jaar. Genesis 47,28 spreekt dat tegen want we lezen dat Jakob nog zeventien jaar in Egypte leefde zodat hij honderdzevenenveertig jaar oud werd. Jakob was dus 130 geweest zijn toen Jozef meer dan veertig was.

1 2 3 4 5 6 7 8 Volgende