16 oktober 2017

Een boodschapper brengt de mantel van Jozef naar Jakob.

De zonen van Jakob gaan opnieuw aan het werk en laten hun kudden grazen in de weiden rond Dotan. Het is voor hen belangrijk dat het vee "shalom" is. Dit maakt hen rijker. Voor hun broer Jozef is er geen "shalom". Hij is volgens hen de bedreiging van hun toekomstig bezit. Genesis 37,32: 32 Toen lieten zij het naar hun vader brengen met de boodschap: "Dit hebben we gevonden. Kijk eens goed. Is het misschien het kleed van uw zoon?" Alsof het over een onbelangrijk gegeven gaat en ze geen tijd kunnen uittrekken om hun vader in te lichten, lieten ze het bebloede kleed door een knecht aan hun vader bezorgen. Ze geven die bode de opdracht uit te leggen dat ze dit kleed ergens gevonden hebben. Ze laten hem ook zeggen dat ze twijfelen of dit wel de mantel van hun broer kan zijn. Valser kan het niet want ze hebben zelf het kleurige kleed van Jozef afgenomen zodra hij ben hen aankwam. Dit was niet zomaar een kleed, het stond symbool voor wat Jozef was. Hij was bekleed met de wijsheid van de Israël, zoals Jakob noemt na de ervaring van Peniël. Meer dan eens hebben ze Jozef in dit kleed gezien. Ze herkenden hem zelfs in de verte toen hij aankwam in Dotan door dat speciale kleed.

De broers laten vader Jakob zelf tot de conclusie komen over het niet terugkeren van Jozef. Ze hoeven hem dan ook niets te vertellen over de verdwenen Jozef. Doordat ze een knecht sturen met de mantel en de boodschap, ontwijken ze een heftige aanvaring en veel vragen. Heel ver van Hebron, nog verder dan Sichem, houden ze zich bij schuil achter hun opdracht het vee te hoeden van hun vader. Zij die geen hoeders geweest zijn van hun broer blijven heel neutraal en afzijdig en hebben geen oog voor het verdriet dat zij hun vader hebben aangedaan.vee shalom,mantel van jozef,boodschapper,mantel met bloed,wijsheid van israël,peniël,vijandig levend wezen,kleren scheuren,zak uit grof geweven stof,strijden met de ene,alle hoop verloren,opvolger voor het verbond,onmacht,protest,verontwaardiging

Bij het zien van de met bloed besmeurde mantel zal Jakob meteen vermoeden dat Jozef door een wild beest is verslonden. Genesis 37,33-34: 33 Hij herkende het en zei: "Het is het kleed van mijn zoon; een wild dier heeft hem verslonden. Jozef is vast en zeker verscheurd." 34 En Jakob scheurde zijn kleren, deed een zak om zijn lendenen en treurde lange tijd om zijn zoon. Geen moment twijfel voor Jakob. Dit is de mantel van Jozef. Jakob weet en zegt dat zijn zoon verscheurd is door een wild beest. De Hebreeuwse stammen van het wilde beest, dat Jozef verscheurde, zijn "chay", een levend wezen, en "ra'" afgeleid van "ra'a'" dat vijandig betekent. Dit beschrijft de houding van de broers van Jozef die hem vijandig gezind waren en geen "shalom" voor hem hadden2 zodra zij het veelkleurig kleed met hun afgunstige blikken hadden gezien.

Bij het zien van het bebloede kleed van Jozef kan Jakob ook niet meer rondlopen in zijn voorname kleren van aartsvader. Hij kleedt zich in een zak, in het Hebreeuws "saq" van "shaqaq", grof geweven stof dat als graanzakken gebruikt werd. Dit grof geweven kleed maakte hij vast in zijn lenden. Zijn aanzien krijgt op slag een ander uitzicht. Alle Israël, alle impuls om te strijden met de Ene, in hem verdwijnt en maakt plaats voor een treurende Jakob. Alle zijn perspectieven op de toekomst, waarin Jozef een belangrijke rol zou spelen, vallen weg. Is er dan geen toekomst in het verbond met de Ene waar een volk en een land in het verschiet gesteld werden? Alle hoop lijkt verdwenen en Jakob is diep bedroefd en de belofte van de Ene verdwijnt uit zijn visie. Het kleed was voor Jakob ook het teken van de moeite die hij zich getroost had om in een opvolger te voorzien voor het verbond. Al zijn inspanningen zijn verloren. In rouw scheurt hij zijn kleren als teken van onmacht, protest, en verontwaardiging1. Israël is verscheurd van verdriet en blijft lange tijd rouwen om zijn zoon in wie hij zijn hoop en deze van zijn volk gesteld had.

 

1 zie bijdrage en voetnoot 1: Ruben kan zijn plan niet uitvoeren.

2 Genesis 37,4.

13 oktober 2017

Ruben krijgt een vals alibi aangereikt van zijn broers

De negen zonen van Jakob zoeken een antwoord voor Ruben op zijn vraag wat hij nu moet doen. Genesis 37,31-32: 31 Zij namen het prachtige kleed van Jozef, slachtten een geitenbokje en doopten het kleed in het bloed. De verdwijning van Jozef moest op de een of ander manier verwittigd worden aan Jakob. Jakob wachtte immers op Jozef en op zijn verslag over het "shalom"1 van zijn elf broers en de kudden.

Samen met Ruben, die een vervloeking en uitsluiting vreesde door zijn vader omdat hij de verantwoordelijkheid voor zijn jongere broer niet had opgenomen, zoeken de broers een dekmantel om de behandeling en de verkoop van Jozef als slaaf te verbergen. Hen mag geen schuld treffen. Ze willen alleen maar materieel beter worden door de verdwijning van Jozef en vrezen een bestraffing als de waarheid zou gekend zijn. Ruben wordt betrokken bij het bedrog en schaart zich daardoor aan de kant van zijn overige broers. Hoe hij ook de goede bedoeling gehad heeft om Jozef naar zijn vader terug te brengen, loopt hij nu mee met het in beeld zetten van een wrede dood van Jozef. Hij kan moeilijk toegeven aan zijn broers nadat hij het verhaal gehoord heeft van de verkoop als slaaf dat hij het daar niet mee eens is. Het kwaad is geschied en is niet meer omkeerbaar. Hij voelt zich in snelheid genomen door zijn broers. Toch kan hij niet ontkennen dat hij het idee opperde om Jozef in een kuil te gooien en dat hij niet duidelijk ingegaan was tegen de meerderheid van zijn hardvochtige broers die Jozef wilden uit de weg ruimen. Zijn troost en deze van Juda kan zijn dat Jozef nog leeft. Maar dit kunnenbuitensporig,ander gedrag en normen,vals alibi,shalom,ruben,bedrog,dekmantel,onomkeerbaar kwaad,hardvochtige broers,geitenbok,bewijsmateriaal,veelkleurige mantel,verhalen die een mens kunnen veranderen ze niet vertellen aan hun vader want deze zou er alles aan doen om Jozef terug te halen en dat willen tien van de elf broers niet.

Het kleed dat symbool stond voor de kwaliteiten van Jozef wordt nu opeens de drager van een vals bewijs. Ze besmeuren het kleed met het bloed van een geitenbokje. Jozef was de zondebok die hun materiële rijkdom in de weg stond. Als verweer stellen ze een nieuw verhaal samen om het vermoeden van hun vader op te wekken dat Jozef niet meer leeft. Het bedrieglijk bewijsmateriaal moet laten dat blijken dat Jozef nergens meer te vinden zal zijn. Het enige wat vader Jakob overblijft, is dat bebloede kleed waarvan ze beweren dat ze het hebben gevonden. Jakob zal hier pijnlijk bedrogen worden met behulp van een geitenbokje. Zoals Jakob zelf ook zijn vader Isaak een geitenbokje te eten gaf in plaats van wildgebraad toen hij de zegen van het eerstgeboorterecht ontfutselde2.

De verkoop van Jozef als slaaf werd met valse bewijzen verstopt om hun eigen voorspoed in de hand te werken en om de straffen van hun vader te ontlopen. Ze houden helemaal geen rekening met de diepe smart die hun toneelvoorstelling bij Israël zal teweeg brengen als hij het bewijs zal zien dat zijn zoon verscheurd is en opgevreten is door wilde dieren. Alleen zijn veelkleurige mantel kan nu nog Jakob herinneren aan de tijd dat hij samen met zijn zoon met de hoop op een grootste toekomst de verhalen vertelde die de Hebreeuwen al generaties doorvertelden. Het waren die verhalen die een mens zo anders maakten. Besneden van hart waren ze. Ze waren onbegrepen zonderlingen in een samenleving waar andere normen van tel waren. Israël zal diep bedroefd zijn.

 

1 zie bijdrage: Jozef is buitensporig en valt buiten de normen van zijn broers.

2 Genesis 27,5-29.

12 oktober 2017

Zelfbeklag van Ruben.

Helemaal overstuur omdat hij zijn jongere broer Jozef niet terugvond in de put waarin hij gevangen zat, loopt Ruben naar de tenten van zijn negen andere broers. Ze zitten wellicht nog wat te genieten na hun drukke dag en na de verlossing van die broer die hun materiële toekomst zo onzeker maakte en hen nu wat winst opleverde. Zelfgenoegzaam zaten ze nog te mijmeren over die winstgevende regeling die ze hadden afsloten door hun broer te laten verkopen als slaaf voor Egypte. Weg was hij voor altijd. Die afwezigheid van Jozef in de put maakte Ruben zeer ongerust. Genesis 37,30: 30 Hij kwam terug bij zijn broers en zei: "De jongen is weg! Wat moet ik nu beginnen?" De Hebreeuwse uitdrukking die hij gebruikt wordt ook wel eens gebruikt om te zeggen dat iemand niet meer leeft1. De term "yeled", die Ruben gebruikt om zijn broer te omschrijven, wordt dan ook meestal gebruikt voor kind. Dit hoewel Jozef een jongeling van minstens zeventien jaar was. "Het kind is niet meer" zou de letterlijke vertaling kunnen zijn van de uitroep van Ruben eens hij bij zijn broers was aangekomen. De term kind drukt ook uit hoe bezorgd Ruben is voor zijn jongere broer en hoe hij Jozef beoordeeld. Maar zijn broers reageren niet en geven hem geen uitleg over wat met Jozef gebeurd is.

Al snel komt, na het hopeloze jammeren van Ruben en de bekommernis over Jozef, winst,bedreiging toekomst,weg voor altijd,ruben is radeloos,het kind jozef,niet meer zijn,bezorgde grote broer,zelfbeklag,juda meer invloed,vreest voor zijn toekomst,ruben is niet duidelijk in zijn houdinghet zelfbeklag naar voor. Wat moet ik nu beginnen? Waar zal dit tekort aan zorgzaamheid voor mijn broeder mij brengen in het leven. Als hij denkt aan het verhaal van Kaïn en Abel gonst de vraag door zijn hoofd: Waar is je broer? Ruben wist dat het zijn verantwoordelijkheid was op zijn jongere broer te passen en dat Jakob hem de schuld zal geven van de verdwijning van Jozef. Daarom had hij al aangeraden zijn broer in een put te gooien. Hij had de andere acht broers niet kunnen overtuigen om Jozef ongemoeid te laten. Juda een van zijn jongere broers, van dezelfde moeder Lea, had ook al gepleit om Jozef niet te vermoorden. Maar Juda, die duidelijk meer invloed had bij zijn broers, stelde later ook voor om Jozef te verkopen als slaaf. Dit ging helemaal in tegen de bedoelingen van Ruben. Deze had het plan opgevat om zijn broer uit die put te bevrijden om hem terug naar zijn vader te brengen. De strategie van Ruben is totaal mislukt en nu vreest hij voor zijn toekomst. Hij vreest de vloek van zijn vader Jakob, die hem tot zwerver en vagebond zal maken. Hij zal geen deel meer kunnen uit maken van het verbond en buiten het volk van de Ene vallen en zal verwezen worden naar het land van niets2.

Als hij toch door de grote genade toch tot het volk van de Ene zal blijven behoren zal hij, in weerwil van zijn eerstgeboorterecht, weggecijferd worden als leider van zijn broers. Hij heeft als oudste zijn jongere broers niet in de hand. Zij houden geen rekening met zijn bedoelingen omdat hij ook niet klaar en duidelijk uitkomt waarvoor hij staat. Hij durft niet openlijk vertellen aan zijn broers dat hij Jozef wou teruggeven aan zijn vader. Wij kennen zijn bedoelingen maar zijn broers hadden er het raden naar en hadden het vermoeden dat ook hij Jozef wou laten verdwijnen omdat hij het idee opperde hem in een put te gooien.

 

1 Genesis 42;13; Genesis 42,32; Psalm 37,36; Jesaja 17,14; Jeremia 31,15.

2 Genesis 4,16.

1 2 3 4 5 6 7 8 Volgende