16 november 2015

Het eerstgeboorterecht is niet altijd de norm voor de Hebreeuw.

eerstgeboorterecht geen regel,cham is de jongste zoon,sem cham en jafet,abram is niet de oudste zoon van terach,terach wordt pas vader op zijn zeventigste,haran de vader van lot en milka en jiska,haran ouder dan nachor,haran een naam die op de laatste plaats komt,rebekka is de kleindochter van nachor,abraham wordt pas later vader van isaak,abrham kan jonger zijn dan lot,lot is zijn schoonbroer,vrouw zonder eigennaamBij de opsomming van de zonen van Noach stelden we al vast dat de volgorde van de vermelding van de zonen in het register van het nageslacht niet in overeenstemming was met de leeftijd. Genesis 9,24-25: 24 Toen Noach uit zijn roes ontwaakte en te weten kwam wat zijn jongste zoon hem had aangedaan, 25 zei hij: ‘Vervloekt zal Kanaän zijn: de laagste knecht van zijn broers zal hij zijn.’ Cham, de vader van Kanaän, werd als tweede zoon vermeld in Genesis 5,32: 32 Toen Noach vijfhonderd jaar was, verwekte hij Sem, Cham en Jafet. De Bijbelse volgorde is echter wel belangrijk voor de vooruitgang in de geschiedenis van God met de mensen. Dat werd al duidelijk in het begin van Genesis bij Adam en Eva waar Set de generatielijn voortzet en niet zijn oudere broer Kaïn. Bij al die verhalen stellen we vast dat de selectie van de voortzetting van het Hebreeuws geslacht niet steeds op het eerstgeboorterecht berust. Dit is ook zo voor Abraham. We leggen enkele teksten naast elkaar om dit duidelijk te maken. Genesis 11,32: 32 Heel de levensduur van Terach bedroeg tweehonderdvijf jaar. Toen stierf Terach in Haran. Genesis 12,4: 4 Toen ging Abram weg, zoals de Heer hem had opgedragen, en Lot ging met hem mee. Abram was vijfenzeventig jaar toen hij Haran verliet. Er wordt geschreven dat Abram pas vertrekt uit Haran als zijn vader Terach overleden is. Uitgerekend is Abram dan geboren als Terach 130 jaar oud was. Genesis 11,26: 26 Toen Terach zeventig jaar was, verwekte hij Abram, Nachor en Haran. Zou dan betekenen dat Terach zijn zonen krijgt na zijn zeventigste en niet allemaal op zijn zeventigste. Hij had de leeftijd vaneerstgeboorterecht geen regel,cham is de jongste zoon,sem cham en jafet,abram is niet de oudste zoon van terach,terach wordt pas vader op zijn zeventigste,haran de vader van lot en milka en jiska,haran ouder dan nachor,haran een naam die op de laatste plaats komt,rebekka is de kleindochter van nachor,abraham wordt pas later vader van isaak,abrham kan jonger zijn dan lot,lot is zijn schoonbroer,vrouw zonder eigennaam zeventig bereikt toen hij vader werd. Dit legt dan ook meer de klemtoon op de tijd dat Terach moest wachten om vader te worden wat in het verhaal van de mensen van Gods weg steeds een bovenmenselijke tussenkomst laat vermoeden.

Haran is de vader van Lot, Milka en Jiska. Doordat Nachor met Milka huwt zijn we bijna zeker dat Haran ouder is dan Nachor. Haran overlijdt voor zijn vader en krijgt wellicht door zijn mindere betekenis in het leven pas de laatste plaats in de opsomming van de zonen van Terach. De relatie van zijn naam met de naam van de stad waar de maangod vereerd werd is daar zeker ook niet vreemd aan1.

Ook bestaat er een sterk vermoeden dat ook Nachor ouder is dan Abram. Gezien Rebekka, de kleindochter van Nachor, huwt met de zoon van Abraham zijn er nagenoeg twee generaties verschil. Betuël is immers de jongste van de acht kinderen van Nachor. Dit kan er op wijzen dat Abraham jonger is dan zijn broer Nachor en ook dat Abraham pas op een latere leeftijd vader werd van Isaak. Dit kan het grote verschil uitleggen.

Als we alles naast elkaar leggen, komen we tot de slotsom dat Abram de jongste zoon eerstgeboorterecht geen regel,cham is de jongste zoon,sem cham en jafet,abram is niet de oudste zoon van terach,terach wordt pas vader op zijn zeventigste,haran de vader van lot en milka en jiska,haran ouder dan nachor,haran een naam die op de laatste plaats komt,rebekka is de kleindochter van nachor,abraham wordt pas later vader van isaak,abrham kan jonger zijn dan lot,lot is zijn schoonbroer,vrouw zonder eigennaamvan Terach is en zelfs jonger zou kunnen zijn dan zijn neef Lot die hij meeneemt richting Kanaän. Misschien ligt het in de gedachten van Abram dat Lot wel zal zorgen voor de voortzetting van de goddelijke lijn als de schoot van Sarai gesloten blijft. Waarom Lot dan geen stamvader wordt is niet alleen te verklaren door zijn afkomst belast met negatieve erfelijke eigenschappen maar ook door de betekenis van zijn naam in het Hebreeuws. De naam Lot heeft de inhoud van bedekking of sluier. Dit verwijst naar zijn duistere praktijken die geen licht mogen zien, hoewel hij aanvankelijk een rechtschapen levenswandel in het spoor van Abraham kende. Doordat Lot geen afstand kon nemen van het Babylonische denkkader, zet zich dat ook door in zijn nageslacht, de Moabieten en Ammonieten. Dit zijn de stammen die voortspruiten uit de incestueuze relatie van Lot met zij dochters uit zijn huwelijk met een kananitische die geen eigennaam krijgt in de verhalen.

 

1 zie bijdrage: De inleiding tot Abraham.

Commentaren

Goedenavond!
Het eerstgeboorterecht is juist wél de maat in de Schrift. Het is steeds de vraag wie de heerschappij over de wereld (die komt) krijgt én waardig is. Want het krijgen van het eerstgeboorterecht gaat gepaard met het gelovig aanvaarden ervan. Met het doen van recht en gerechtigheid. En inderdaad, het gaat niet altijd (meestal niet?) over op de oudste zoon.
In de tijd van Abram leefde Sem nog. Het eerstgeboorterecht zou dan over moeten gaan in de lijn van zijn zoon Elam. Kedor-Laomer was daar een nakomeling van (Gen. 14). Alleen Kedor-Laomer die weliswaar kwam om opstandige stammen er onder te brengen deed geen recht en gerechtigheid, want hij ontzag niemand. Ook bracht hij Melchizedek (Sem?!) geen eerbewijs. Een nakomeling van de tweede van Sem (Arioch) trok met Kedor Laomer mee op. Zat dus in hetzelfde schuitje. Daarom ging de lijn van het eerstgeboorterecht naar de derde van Sem: Arpachsad. Hij is de voorvader van Heber.
Omdat Lot (inderdaad ouder dan Abram) aanzag wat voor ogen was ipv in geloof op de belofte van JHWH ging het eerstgeboorterecht naar Abram.

Gepost door: Anco van Moolenbroek | 29 november 2015

Reageren op dit commentaar

Dank voor de commentaar, voor de interesse in de Bijbel en de levensstijl die daaruit volgt.
Het "wereldse" eerstgeboorterecht is niet de norm van de Bijbel. Uit de tekst blijkt dit ook en vooral uit het uitgewerkte voorbeeld van Abram. Verder zijn de voorbeelden legio in de Bijbel.

Gepost door: Bernard Schiltz | 29 november 2015

Reageren op dit commentaar

De commentaren zijn gesloten.