31 oktober 2016

Jahweh helpt (Eliëzer) kiezen.

In plaats van te pronken in de stad met de rijkdom van zijn meester om zo aan een 10 31 a water aanbieden.jpgvrouw te geraken voor Isaak, staat Eliëzer gewoon te wachten bij de waterbron buiten de stad. Hij stelt Jahweh in zijn smeekgebed zelf voor hoe hij tewerk zal gaan.

Genesis 24,14: 14 ‘Wanneer het meisje tegen wie ik zeg: “Reik mij uw kruik aan om te drinken”, antwoordt: “Drink maar gerust, en ik zal uw kamelen ook nog te drinken geven”, dan zal dat het meisje zijn dat U voor uw dienaar Isaak bestemd hebt; daaraan zal ik zien dat U mijn meester gunstig gezind bent.’ De dienaar van Abraham neemt zelf het initiatief om de keuze van Jahweh te kaderen in de gebeurtenissen die zich zouden kunnen voordoen. Het is net of hij al een visioen had van hoe hij een selectie zou moeten doen om de beste vrouw voor Isaak te selecteren.

Zelf zou hij een meisje aanspreken en dan kijken in welke mate ze beantwoordt aan de droom van ideale vrouw.

Hij zou water vragen om te drinken. Als ze hem vriendelijk water aanbiedt dan is ze reeds geslaagd in het toegangsexamen. Ze is vriendelijk en biedt een vreemde oude man water aan. Dit getuigt van haar respect voor ouderen, vreemdelingen die te gast zijn en zij die nood hebben1. Als ze daarbij ook nog de noden van de dieren begrijpt en vriendelijk is voor de dorstige kamelen past ze beslist in een stam van herders. Het meisje dat zo reageert en bereid is buiten haar normale huishoudelijke taken zorg te dragen voor mens en natuur met de middelen die ze heeft, getuigt van een inzicht. Zij kent haar plaats in de schepping. Zij is bereid om buiten haar 10 31 b water voor kamelen.jpggewone werk van alledag, het water halen met de kruik voor gebruik in het huishouden, stappen te zetten om leven minder hard te maken voor mens en dier. Ze helpt belangeloos de kwaliteit van het leven van anderen te verbeteren.

Als bewoonster van de stad heeft zij recht om water uit de put te halen. Het water dat zij zelf geput heeft en dat zijn nu aanbiedt aan Eliëzer en de kamelen wordt een bron van leven. Dit zal een flinke inspanning geweest zijn want naast het beetje water dat een oude man kan drinken gaf ze uit eigen initiatief de tien dorstige kamelen ook te drinken. Een dorstige kameel drinkt makkelijk vier kruiken van ongeveer 20 liter. Als je spontaan dat soort werk aanbiedt op het einde van de dag moet je wel overtuigd zijn van je fysieke mogelijkheden2.

10 31 c Rebekka geeft water.jpgAl wat Eliëzer aanvoelt als beoordelingscriteria hebben wijzen op een zeer goed zicht op de gaven van een goede vrouw. In de stad, waar een nomade zich onwennig voelt, zou hij nooit dezelfde mogelijkheden gekregen om de meisjes te beoordelen. Bij de bron kan hij een goed beeld krijgen wie het uitverkoren meisje is dat een geschenk is van Jahweh als vrouw voor Isaak.” Naarah” staat er en dat kan evengoed dienstmaagd betekenen. Deze vertaling is niet zo populair in onze dagen waar gelijkberechtiging meer en meer aan bod komt. De bedoeling van de tekst is eigenlijk een huwbare jonge vrouw te beschrijven. Als die jonge vrouw reageert zoals de trouwe dienaar in gedachten kreeg dan zal hij eens temeer kunnen vaststellen dat Abraham een gezegende stamvader is binnen het verbond met Jahweh.

 

1 Spreuken 31,20.

2 Spreuken 12,4a.

28 oktober 2016

Hulp van Jahweh ingeroepen.

Genesis 24,11-13: 11 Op een avond, tegen de tijd dat de vrouwen de stad uit 10 28 a waterput.jpgkomen om water te putten, liet hij zijn kamelen neerknielen bij de put 12 en zei: ‘Heer, God van mijn meester Abraham, laat mij vandaag slagen, en wees mijn meester Abraham gunstig gezind. 13 Ik sta hier nu bij de waterbron en straks komen de meisjes uit de stad water halen.’ Na twee verzen zijn we ter plaatse en dat weten we omdat er sprake is van “de” put. Dit was een de bestemming. Het is precies ‘s avond dat hij Eliëzer daar aankomt net voor de vrouwen water komen halen. Terwijl de mannen hun dagelijkse babbel doen in de poort om de laatste berichten te horen, vinden de vrouwen elkaar bij de waterput. Heel wat vrouwenzaken komen er op een luchtige en misschien ook luidruchtige manier aan bod. Goede raad wordt uitgewisseld en de ongehuwde meisjes plagen elkaar en maken veronderstellingen over elkaars vriendjes.

De dienaar van Abraham, zoals hij steeds zonder zijn eigenlijke naam vernoemd wordt in deze passage, was al toegekomen op die strategische plaats en op het juiste moment. Hij liet buiten de poorten van Haran zijn kamelen knielen aan de 10 28 c vrouwen met kruik.jpgput. Deze lastdieren worden geleerd neer te knielen om te drinken. Dat maakt het aanbieden van water voor de drijvers gemakkelijker. Als die dieren daar geknield zitten moet hen nog water gegeven worden. Ondertussen denkt hij aan de verzekering van Abraham dat hij wellicht een bovennatuurlijk seintje zou krijgen om aan te duiden wie de geschikte vrouw voor Isaak zou zijn. Omdat hij nog niets bewust was geworden aanroept hij Jahweh, de god van zijn meester. Hoewel hij zelfs na de eed niet echt meer onder druk staat om een vrouw mee te brengen, wil hij toch zeer graag voldoen aan de vraag zijn meester. Hij begrijpt dat Abraham Jahweh niet onder druk wil zetten om een vrouw voor Isaak aan te duiden. Daarom liet hij de mogelijkheid open voor Eliëzer om zonder het breken van zijn plechtige belofte terug te keren zonder resultaat. Maar zijn dienaar smeekt de Heer om dan toch te slagen in zijn opdracht, hij vraagt om Abraham nu eens te zegenen met een Hebreeuwse schoondochter.

De knecht van Abraham maakt Jahweh duidelijk dat hij gedaan heeft wat hij moest doen. Hij stond bij de bron van Haran wanneer de vrouwen zouden toekomen. Wat 10 28 c bron.jpgdaarnet een gewone “put” was noemt hij nu een “waterbron” waaruit water om te leven komt. Een put is iets door mensen aangelegd en een bron is een gave van de schepping. Fijngevoelige dienaar die de naam van Eliëzer1 waarmaakt bij het smeken om de hulp van Jahweh. Eliëzer van Damascus zal wellicht zelf niet meer bij machte zijn, als hij nog leeft, om op zijn leeftijd een dergelijk reis te maken. De oudste dienaar van Abraham in kwestie vraagt een gunst voor Abraham. Dat werkt in de vroege Bijbelgeschriften2, nog voor priesters in het verhaal komen, als men iets voor iemand anders vraagt in de Bijbel en zelf bereid is er aan mee te werken.

 

1 zie bijdrage: Abraham zal een belangrijke opdracht geven aan zijn vertrouwde dienaar.

2 Genesis 20,7; Exodus 8,5 en 25.

27 oktober 2016

,De dienaar van Abraham vertrekt naar het thuisland van Abraham.

Gesterkt door het vertrouwen dat zijn meester in hem had en het vertrouwen dat 10 27 a Aram Naharaim.jpghijzelf had in Jahweh vertrekt de dienaar met enkele knechten en met de nodige voorzieningen. Genesis 24,10-13: 10 Vervolgens vertrok de dienaar met tien kamelen van zijn meester en met allerlei kostbare geschenken van zijn meester; hij trok naar de stad van Nachor, in Aram-Naharaïm. De verteller rekt het verhaal niet nodeloos en laat Eliëzer onmiddellijk vertrekken richting Haran (Charan), de stad van Nachor die in Aram-Naharaïm ligt. Nachor de broer van Abraham was een Arameeër die woonde tussen de twee stromen, de Tigris en de Eufraat, in het heuvelland van Syrië, het noorden van Mesopotamië. Abraham en zijn vader hadden Nachor achtergelaten in Ur in Kasdim. Deze streek wordt ook Chadea1 genoemd en ligt in het zuiden van Mesopotamië. der Chaldeeën toen ze naar het noorden trokken. Na het vertrek van Abraham is Nachor blijkbaar ook naar het noorden getrokken van Mesopotamië. Hij heeft dezelfde weg afgelegd als zijn vader Terach en is dan blijven wonen in Haran. Het volgen van het spoor van Abraham kan ook overdrachtelijk gezien worden als hem volgen in zijn levenswijze. Nachor is dus ook een Hebreeuw2 in hart en nieren. Samen met zijn familie staat hij voldoende open voor betere visies, om het beste uit te zoeken in steeds wisselende omstandigheden en om zich aan te passen.

De knecht vertrekt naar Haran met kamelen en met allerlei waardevolle 10 27 b Haran.jpggeschenken. Kamelen worden hier voor het eerst vermeld als reisdieren in de het verhaal over Abraham. Hij kreeg eerder kamelen van farao toen hij Sarai inlijfde in zijn harem als wijze van bruidsschat. Dit was misschien een stille wenk om meteen te vertrekken vanwaar hij kwam en de mooie Sarai achter te laten. Het kunnen niet deze kamelen geweest zijn waarmee de dienaar van Abraham naar Haran vertrok. Die dieren 10 27 c kamelen.jpgleefden al lang niet meer en dat foute verhaal was men al lang vergeten. Het zijn kamelen die ondertussen aangekocht werden en die zo de financiële mogelijkheden van Abraham aantonen. Er staat duidelijk geschreven dat het de kamelen van zijn meester waren. Die reis- en lastdieren kunnen bij Abraham dienst gedaan hebben om handel te drijven en om goederen te transporteren tussen Berseba, de bron Lachai-Roï in de Negeb, die de woonplaats van Isaak was, en Hebron. Tegelijk had Eliëzer allerlei kostbare geschenken mee van zijn meester. De kamelen zijn dus geen geschenk om achter te laten als bruidsschat maar lastdieren waarmee ook de terugreis zal gebeuren. De dienaar vertrekt dus met een kleine caravaan door de Syrische woestijn naar Haran.

 

1 Jeremia 51, vergelijk de verzen 4 en 24 (Chaldea) met 35 (Kasdim).

2 zie bijdrage: De Hebreeuwse aard.