30 november 2016

Problemen met het verhoorde gebed.

Zonder veel omwegen maken we een sprong in de zwangerschap van Rebekka. sprong in de tijd,tweeling,dubbel verhoord gebed,een maand voor de bevalling,ongemakken van de zwangerschap,tweeling in de moederschoot,ratsats,gevecht met verdrijven van de tegenstander,baarmoederoorlog,het raadplegen van de mannelijke voorvaderen lijkt onlogisch,mondige rebekkaGenesis 25,22: 22 Maar toen de kinderen in haar schoot tegen elkaar stootten, dacht ze: ‘Als het zo gaat, wat staat mij dan te wachten?’ Daarom ging zij de Heer raadplegen. Meteen weten we dat Rebekka in verwachting is van een tweeling. Dit is een gebed dat dubbel verhoord werd. We kunnen ook denken dat beide partners vurig baden en het is niet uitgesloten dat ze samen offerden. Dit lijkt voor de latere priesters die de verhalen op rol zetten geen thema dat kon doorverteld worden.

De tijd raast voorbij en we zijn een grote maand voor de bevalling en ongetwijfeld heeft Rebekka het met haar slavinnen en vriendinnen reeds gehad over wat ze voelde en over de ongemakken die ze had gedurende de zwangerschap.

Bij een vlotte zwangerschap beweegt de tweeling vaker in de baarmoeder en is er volgens de actuele visualisatietechnieken zelfs sprake van een soort spel met interactie van de ongeboren kinderen. Dit hindert de moeder niet of nauwelijks. Rond de 32e week is er minder activiteit en meer rust door de beperkte bewegingsruimte. Wanneer de baby’s wakker zijn en zich bewegen, zijn hun activiteiten voelbaarder en ook ongemakkelijker voor de moeder. Een grote maand voor de bevalling is er inderdaad weinig plaats voor twee in de moederschoot. De bevalling van een tweeling wordt op 37 weken zwangerschap gemiddeld geraamd.

De tweeling gaat heftig tekeer en Rebekka zal wel vaker eens geroepen hebben van de pijn. Ook haar entourage vond het opvallend hoe vaak die twee in haar buik aan het vechten waren. Ook de bijbelse schrijver drukt dit uit met een speciaal woord.

Het Hebreeuwse “ratsats” hier vertaald door stoten, wijst eerder in de richting van een gevecht waar de tegenpartij verdreven wordt1. Goed te begrijpen dat de ongerustheid van Rebekka toeneemt met de dag.

Wat gebeurt eigenlijk bij mij? Ik ben bedacht met een tweeling maar welke bruuske bewegingen maak ik mee? Er woedt een gevecht in mijn schoot. Jahweh geef me toch de draagwijdte van wat er bij mij aan het gebeuren is. De vruchten in haar schoot erkent Rebekka als een goddelijk geschenk dat een antwoord was op hun sprong in de tijd,tweeling,dubbel verhoord gebed,een maand voor de bevalling,ongemakken van de zwangerschap,tweeling in de moederschoot,ratsats,gevecht met verdrijven van de tegenstander,baarmoederoorlog,het raadplegen van de mannelijke voorvaderen lijkt onlogisch,mondige rebekkavurig gebed. Daarom wendt Rebekka zich tot Jahweh om een verklaring te krijgen voor de pijnlijke baarmoederoorlog die ze ervaart.

Sommige verklaringen houden staande dat Rebekka Sem raadpleegde maar deze verre voorvader was al de weg gegaan van Noach en rustte bij zijn voorvader. Anderen halen Melchisedek aan omdat dit een priester was en deze symbool stond voor de priesters van de tempel van Jeruzalem. Zij waren de tussenpersoon tussen Jahweh en de mensen. Het opnieuw tevoorschijn halen van deze mysterieuze figuur getuigt van een priesterlijke visie op de feiten voor priesters een rol speelden bij de Hebreeuwen. Nog anderen zijn overtuigd dat Rebekka bij Abraham om advies ging. Abraham is op welverdiende rust en is door de bijbelse schrijvers aan het zicht onttrokken. Al deze benaderingen onderschatten het vrouwelijk initiatief van Rebekka en overschatten de kennis over een zwangerschap van een tweeling bij de voorvaderen en de priesters. Zij voelt en zij stelt de vraag rechtstreeks aan Jahweh aan wie ze ook haar vruchtbaarheid te danken heeft na hun vurig gebed. We hebben Rebekka leren kennen als een mondige vrouw die zelf bepaalde dat ze zou meegaan en er geen lange tijd liet over heen gaan om te vertrekken naar Isaak in het beloofde land. Ze kwam veel kordater2 over dan Isaak in de voorgaande teksten.

 

1 Genesis 3,24; Genesis 4,14; Exodus 23,30 …

2 Genesis 24,18. 19. 25. 28. 58. 64. 65.

29 november 2016

Isaak heeft een andere visie op het verbond.

De houding en de stijl van Abraham en Isaak verschillen sterk van elkaar. Nu de initiatiefnemer Abraham, die alle touwtjes zelf in handen wou nemen en iedereen verschillende stijl,abraham,isaak,geleerd uit de lessen van abraham,de goede weg is deze van de ene,rust en de uitdaging van de woestijn,afhankelijk bestaan,zwakkere figuur,de geschiedenis ondergaan,vurig bidden,isaak vertrouwt op jahweh,gebed meteen verhoord,vruchtbaarheid een zaak van het koppel en van de enestuurde, op rust gesteld is, kan Isaak zijn levensweg beginnen als aartsvader. Abraham was immers beloofd dat hij een rustige oude dag zou beleven terwijl er voor zijn nakomelingen nog veel uitdagingen te wachten stonden. Genesis 15,13-15: 13 En de Heer zei tegen Abram: ‘U moet goed weten dat uw nakomelingen als vreemden zullen wonen in een land dat niet van hen is. Zij zullen hen als slaven dienen en men zal hen onderdrukken, vierhonderd jaar lang. 14 Maar het volk dat zij moeten dienen zal Ik vonnissen, en daarna zullen zij wegtrekken met rijke bezittingen. 15 U zult zelf in vrede tot uw vaderen gaan; pas in gezegende ouderdom zult u begraven worden. Isaak is zelf niet zo ondernemend als zijn vader en dat komt waarschijnlijk omdat hij reeds heel zijn leven onder de druk van zijn vader stond. Hij heeft geleerd uit het levensverhaal van zijn vader dat wat je ook doet met de bedoeling om goed te doen het uiteindelijk de weg van de Heer is bepaalt welke richting het uitgaat. Je hoeft niet de sterkste en de beste te zijn om Gods wegen te volgen. Na de binding verdwijnt Isaak uit beeld en woont hij ergens in de woestijn met een deel van de kudden van zijn familie. Hij leeft op een plaats die uitnodigt om te bezinnen aan de bron van Lachai-Roï. De woestijn is ook een plaats waar men de kleinheid en de kwetsbaarheid van de mens kan ondervinden.

Het eerste vers van dit hoofdstuk laat ons denken dat Isaak niet dezelfde ondernemingskracht heeft als Abraham maar dat hij wel een grotere overtuiging heeft dat de weg van de Ene niet de weg van de mensen is. Daardoor komt hij in veel teksten over als een zwakkere figuur die de geschiedenis ondergaat. Zijn broer wordt op aandringen van zijn moeder, Sara, weggestuurd om hem te verschillende stijl,abraham,isaak,geleerd uit de lessen van abraham,de goede weg is deze van de ene,rust en de uitdaging van de woestijn,afhankelijk bestaan,zwakkere figuur,de geschiedenis ondergaan,vurig bidden,isaak vertrouwt op jahweh,gebed meteen verhoord,vruchtbaarheid een zaak van het koppel en van de enebeschermen. Hij ondergaat de heilsgeschiedenis en stapt in het verbond op de berg Moria door toedoen van zijn vader, Abraham. Zijn vader geeft de opdracht een vrouw te zoeken voor hem en op zijn 59ste heeft hij nog geen afstammeling na 19 jaar huwelijk met Rebekka.

Nu hier in vers 21 horen we dat hij vurig bad om de Heer toe te laten zijn plan met de mensen uit te voeren. Hij smeekt niet om een zwangerschap maar bad omdat zijn vrouw onvruchtbaar bleef en dus niet kon voldoen aan de belofte van een groot nageslacht dat deel uitmaakt van het verbond. Van Sara hoorden we ook1 dat ze “aqarah”, dor tot in de wortel, was. Abraham was door de Heer al verschillende keren een groot nageslacht beloofd en toen dit uitbleef, had hij andere oplossingen gezocht om het voortbestaan van de stam te garanderen. Isaak vertrouwt verschillende stijl,abraham,isaak,geleerd uit de lessen van abraham,de goede weg is deze van de ene,rust en de uitdaging van de woestijn,afhankelijk bestaan,zwakkere figuur,de geschiedenis ondergaan,vurig bidden,isaak vertrouwt op jahweh,gebed meteen verhoord,vruchtbaarheid een zaak van het koppel en van de enevolledig op Jahweh. Ook Rebekka zet Isaak niet aan om andere oplossingen te zoeken voor haar vermeende onvruchtbaarheid. Er waren nochtans in die tijd voldoende wettelijke mogelijkheden om te voorzien in een opvolger die het voortbestaan van de stam moest garanderen. Anderzijds moeten we ook toegeven dat zij nog niet zo oud waren als Abraham en Sara en dat de druk voor een opvolger dan ook niet zo groot was. Maar na negentien jaar zouden ze zich toch al vragen hebben gesteld.

Rebekka bleef negentien jaar onvruchtbaar en het gebed van Isaak over de onvruchtbaarheid werd meteen verhoord. Dit gebed moet wel heel sterk geweest zijn en in onmiddellijk verband gestaan hebben met het voortbestaan van het verbond. De vruchtbaarheid is een zaak van beiden maar ook van Jahweh.

 

1 Genesis 11,30.

28 november 2016

Het gebed van Isaak.

Rebekka was dus in de tijd bij Isaak gaan wonen in Lachai-Roï Genesis 25,11: 11 Na lachai-roï,de bron waar hagar zag,athar staat voor smeken,smeekoffer,verhoord worden,geen altaar wel een eik,moria,verbinden in het verbond,contact tussen hemel en aarde,meestappen in het verbondAbrahams dood zegende God zijn zoon Isaak. Isaak had zich bij de put van Lachai-Roï gevestigd. Dit is ook de put waar Hagar goede raad kreeg van de engel van Elohiem. We zouden kunnen denken dat Isaak of Rebekka ook daar contact zochten met de Ene. Dit is voor de hand liggend omdat deze plaats een speciale naam kreeg in Genesis 16,13-14: 13 Toen gaf zij de Heer die tegen haar gesproken had een naam: ‘El-Roï’. ‘Want’, dacht zij, ‘ik heb God werkelijk gezien, en ik leef nog, nadat ik Hem gezien heb.’ 14 Vandaar dat die put ‘de put van Lachai-Roï’ heet; hij ligt tussen Kades en Bered.

De Bijbeltekst stuurt echter onze gedachten in een andere richting. Het Hebreeuwse “athar” dat voor smeken staat doet ook denken aan de rook van een dierenoffer of wierook met een aangename geur1. Dit symboliseert het gebed van de rechtvaardige dat aanvaard wordt als de rook van het offer opstijgt. Het gebed werd “wederkerig aanvaard”. Er komt een onmiddellijke reactie bij die offergave zoals bij Noach. De tweede betekenis van het stamwoord “athar” dat gebruikt wordt bij de onmiddellijke reactie van Jahweh is “verhoord worden”. Rebekka werd dus onmiddellijk zwanger. Deze vormen van de werkwoorden “smeken” en “verhoord worden” doen dus omwille met hun gelijkenis denken aan een altaaroffer. Zover ons nu bekend is, was er echter geen altaar waar Isaak woonde en ook niet dichtbij in Berseba waar zijn vader Abraham gewoond had. Abraham had daar immers de Heer aanroepen aan de eik die hij daar geplant had. Genesis 21,33: 33 Abraham plantte in Berseba een tamarisk en riep daar de naam aan van de Heer, de God van lachai-roï,de bron waar hagar zag,athar staat voor smeken,smeekoffer,verhoord worden,geen altaar wel een eik,moria,verbinden in het verbond,contact tussen hemel en aarde,meestappen in het verbondeeuwigheid. Nergens staat er iets te lezen over het oprichten van een altaar en dat wordt over het algemeen niet over het hoofd gezien door de schrijver van de gewijde teksten omdat deze altaren bakens zijn voor het Hebreeuwse volk. Als er een brandoffer gebracht werd ligt het voor de hand dat Isaak zich het offer op de Moria herinnert waar hij zich gebonden wist in het verbond. Daarom kunnen we denken dat hij ook samen met Rebekka is gaan offeren op de Moriaberg om haar ook te verbinden in lachai-roï,de bron waar hagar zag,athar staat voor smeken,smeekoffer,verhoord worden,geen altaar wel een eik,moria,verbinden in het verbond,contact tussen hemel en aarde,meestappen in het verbondhet verbond met Jahweh. Dit tenzij hun vurige gebed alleen symbool staat voor het contact tussen hemel en aarde.

De symboliek van het verbond dat bekrachtigd wordt door Isaak en zijn vrouw Rebekka krijgt hier de dimensie van het voortzetten van het volk dat in het verbond beloofd werd door Jahweh. Zo wordt Rebekka ook gebonden in het verbond hoewel ze reeds eerder de ingegeven instemming bekend maakte om Isaak te huwen. Meestappen in een verbond gaat immers verder dan een huwelijk tussen twee personen.

 

1 Genesis 8,21.