02 juni 2017

Worstelen om een hoger moreel niveau te bereiken.

De man, “ish” in het Hebreeuws, die in de eenzaamheid van Jakob verscheen, worstelde met hem. Tot de dageraad duurde het gevecht. Het was een gevecht van donker naar klaar, van duisternis en chaos naar het licht en orde. Het zal een gevecht worden dat uitmondt in een nieuw begin dat vertrouwen uitstraalt in de goedheid van de Ene1. Tot nu kennen we een Jakob die zelf de situatie in handen neemt. Vanaf zijn geboorte maakte hij al duidelijk dat hij een hieltjeslichter was. Dit was ook zijn naam, “Yaaqob” geworden. Afgeleid van “aqab” dat het lichten van de hiel betekent. Dat bewees hij met zijn betrachtingen om het eerstgeboorterecht te bemachtigen. De eerste keer pakte hij zijn broer die blind was van de honger naar linzensoep en de tweede keer lichtte hij zijn vader op die blind was van de begeerte naar wildgebraad. Hij kwam zo onder druk te staan dat hij moest vluchten. Later was hij de herders van Haran en Laban te slim af en moest opnieuw vluchten. Hij had echter in zijn onvolkomenheid de onvoorwaardelijke steun van de Ene. ish,van donker naar klaar,van duisternis en chaos naar licht en orde,nieuw begin,bedrieger wordt een betere mens,opwaaiend stof,gevecht met een engel,yabboq,yaaqob,aqab,abaq,conflict stof en wind,hosea

Het worstelen heet hier in het Hebreeuws “abaq”. Het is opmerkelijk hoeveel gelijkenissen dit woord vertoont met de namen “Yabboq” afgeleid van “baqaq”, droog maken - doorwaadbare plaats - en “Yaaqob” afgeleid van “aqab”, bij de hiel pakken. Alles ontmoet zich in dit speciale moment. Het is precies of de schrijver-redacteur van dit verhaal wil zeggen dat dit geen toeval kan zijn. Dit sublieme wonderlijke taalspel missen we helaas in de vertalingen van dit verhaal. De stammedeklinkers van die Hebreeuwse woorden maken een eenheid tussen de hoofdpersoon, de plaats en het gebeuren. Pittig detail is dat het woord worstelen, “abaq”, eveneens stof 2 betekent maar dan onder bepaalde omstandigheden. Het is stof dat opwaait in tegenstelling met het stof van de grond zoals in Genesis 2,7, het stof, “aphar adamah” waaruit de mens is gemaakt. Deze onuitgesproken tegenstelling vult ons beeld van dat gevecht aan. Zijn gevecht was een innerlijk conflict tussen het stof van de aarde en de wil van de Ene. Het stof van de aarde wordt in onze verbeelding een zichtbare stofwolk. Zo voelt de Hebreeuw het aan als hij elk woord van de Schrift in de diepte laat doorwerken. Dit doet ons denken aan het beeld van het beademde stof uit het scheppingsverhaal dat stond voor de aardse mens geïnspireerd door het bovennatuurlijke in zijn denken en voelen door de Schepper.

Hier wordt een spannend en beeldrijk gevecht beschreven van een succesvolle hieltjeslichter, die steeds zijn tegenstanders voor was. Met wie Jakob vecht, is een groot raadsel. De profeet Hosea die de geschiedenis van Israël overschouwt om het volk op te roepen trouw te blijven3 aan Jahweh in een van zijn teksten zegt ons: Hosea 12,5a: 5 Hij vocht met een engel en hij overwon. Deze engel noemt bij Hosea zoals in de andere teksten “malak”. Bij het gevecht van Jakob lezen we echter “ish”. Er wordt ook beweerd dat Jakob in een gevecht met god zou gewikkeld zijn. Dit lijkt ons een stap te ver. Wel kunnen we ons voorstellen dat de Ene Jakob in zo’n omstandigheden heeft gebracht dat hij zich vragen stelt over zichzelf.

 

1 Psalm 92,2-3.

2 Nahum 1,3; Exodus 9,9;

3 Hosea 12,3-7.

4 1 Samuël 26,15; Psalm 49,3; Psalm 62,16; Psalm 82,7; Jesaja 2,21.

De commentaren zijn gesloten.