30 juni 2017

Andere normen in Sichem.

Na de inleiding start onmiddellijk de verwikkeling in het verhaal. Genesis 34,2: 2 Toen Sichem, de zoon van de Chiwwiet Hemor, de vorst van het land, haar zag, ontvoerde hij haar, ging bij haar liggen en onteerde haar. Na de voorstelling van de tegenspeler in het verhaal komt er een snelle opeenvolging van wat er gebeurt. Sichem ziet, ontvoert, ging liggen en verkracht Dina.

De volksstam van de stamvader Hemor worden Chiwwieten genoemd in de Bijbel. Het is een van de stammen die in Kanaän gevestigd is in die periode. De naam van deze stam wordt op verschillende manier vertaald maar het zou gaan om de Hurrieten die vermoedelijk oorspronkelijk afkomstig waren uit de Kaukasus. Zij waren net als de Filistijnen geen Semieten en waren ook niet besneden zoals alle andere stammen die in Kanaän woonden. Ze zijn niet te verwarren met de Hethieten die reeds eerder1 vermeld werden in de teksten. ontvoerd door Sichem,andere cultuur,Chiwwieten,Hemor,niet besneden,Sichem zoon van Hemor,smeltkroes van culturen,overtreden van normen van Hebreeuwen,vernederen,verontreinigen,machtsmisbruik,

De naam van de zoon van Hemor is Sichem. Deze naam komt overeen met de naam van de stad en laat ons vermoeden dat Hemor deze stad had veroverd en aan zijn zoon had toevertrouwd. Zijn zoon kreeg dan de naam van de stad die een religieuze uitstraling had en die tussen de twee bergen, de Ebal en de Gerizzim, ligt. Deze stad was in de oudheid een belangrijkrijk knooppunt van vele wegen en vele culturen. Dat niet alles historisch klopt is een van de maatstaven waarop de Bijbel niet mag beoordeeld worden. Het gaat hem steeds over het verhaal en de betekenis ervan. Hier is de stelling dat andere culturen en religies geen overmeesterende invloed mogen hebben op het volk van het verbond.

Vroegere ervaringen in Egypte2 en Gerar leerden ons dat er geen of weinig respect was voor de mooie vrouwen van de Hebreeuwen. Vrouwen van vreemdelingen werden kritiekloos toegeëigend door de gezagvoerders in het oude Oosten. Dit behoorde tot het recht van de heersers. Zo liet farao Sara schaken en werd ze in latere later ook opgenomen in de haren van koning Abimelek van Gerar3. Daarom vertelde Isaak op zijn beurt dat Rebekka zijn zusters was om niet gedood te worden4. De koning van Gerar heeft echter na verloop van tijd door dat hij belogen werd5. Er was telkens een ingrijpen nodig van de bovennatuur om de Hebreeuwse stammoeders te beschermen. De Bijbel bij monde van de Hebreeuwen en Jahweh verzetten zich steeds tegen de praktijk van het schaken en het inpalmen van de vrouwen van de stam van Abraham. De ontvoeringen van jonge vrouwen zoals we gelezen hebben bij Sara en Rebekka was een veel voorkomende praktijk toegepast door machthebbers en rovers6. Dit was ook een misdaad die vroeg om vergelding.

Sichem is in dit verhaal de overtreder van dit normbesef van de Hebreeuwen. Met enkel werkwoorden wordt ons alles duidelijk. Hij kijkt, opnieuw het veelzijdige Hebreeuwse “raah”, dat hier dan eerder een onstuimig en driftig kijken betekent. De verdere actie van Sichem uitgedrukt met de werkwoorden “shakab”, neerleggen, samen met “anah”, vernederen en verontreinigen, mogen we vertalen als één beweging in verkrachten. De Hebreeuwse betekenissen hebben echter meer inhoud. Het gaat over een misbruik van macht in de brede zin en een schending van de maagdelijkheid van een argeloos Hebreeuws meisje. In de visie van deze tijd lag de klemtoon eerder op het machtsmisbruik dan op de rechten van de vrouw.

 

1 Genesis 10,15; 15,19-21; 23,3-20 en 26,34.

2 Genesis 12,14-15.

3 Genesis 20,2.  

4 Genesis 26,7.

5 Genesis 26,8.

6 Genesis 19,19.

Post een commentaar