23 oktober 2017

Rechten van een weduwe.

Zoals van de andere stambomen, die we voorgeschoteld kregen, gaat het weer de kant op van een opsomming van namen om een verklaring te geven van de stammen die in en rond Kanaän leven. Genesis 38,6-8: 6 Juda koos voor Er, zijn eerstgeborene, een vrouw die Tamar heette. 7 Maar Er, Juda's eerstgeborene, was slecht in de ogen van de heer, zodat deze hem liet sterven. 8 Toen zei Juda tegen Onan: "Ga naar de vrouw van je broer, sluit met haar een zwagerhuwelijk en zorg dat je een kind verwekt voor je broer." De saaie opsomming krijgt opeens een andere wending en er sluipt een verhaal binnen over de zonen van Juda.

Zoals gebruikelijk in de tijden1 in Kanaän zoeken de ouders en dus ook hier Juda een vrouw voor hun oudste zoon. De vrouw voor Er heeft wel een naam in tegenstelling tot de vrouw van Juda, de Kananitische moeder van zijn drie zonen. De vrouw door Juda gekozen voor Er noemt Tamar en dat betekent palmboom. Deze gelijkenis kan wijzen op haar rijzige gestalte maar ook op haar moreel hoog aanzien en belangrijke betekenis. Deze keuze van Juda lijkt een beweging in de goede richting. Men zou kunnen denken dat het een dochter is van een van zijn broers of tenminste uit het volk van Israël, die ook besneden van hart was.

Dat Er slecht was in de ogen van de Ene2 kan vele redenen hebben. Hij had geen oren naar de oproep te het leven als een besnedene en misdroeg zich. Dit kan door de invloed van de Kananitische moeder zijn of van de stam waar hij verblijft. Hij was op een symbolische manier dood doordat hij niet handelde in de lijn van het verbond. Dit wordt uitgedrukt door zijn werkelijke dood wat hem onvruchtbaar3 maakt voor het volk van Israël. Opmerkelijk in het Hebreeuwse schrift is dat de stamboom,juda,er,tamar,kanaän,palmboom hoog aanzien,belangrijk,dood voor de ene,onvruchtbaar voor israël,zwagerhuwelijk,leviraat,zorgende zoon,familiebezit,rechten van de overleden mannaam "Er" en zijn eigenschap "slecht" precies met dezelfde letters worden geschreven maar dan in omgekeerde volgorde.

Er kwam dus geen zoon uit het huwelijk van Er met Tamar. Daarom sprak Juda zijn tweede zoon Onan aan om een zoon te verwekken bij de weduwe van zijn broer. De regeling van het zwagerhuwelijk wordt hier ingevoerd door Juda. Deze regeling bestond en bestaat nog4. Bij verschillende volken was dat huwelijk van toepassing en dit was enerzijds om de weduwe maatschappelijk te beschermen door bij haar een eigen zoon te verwekken, die later kon instaan voor zijn moeder. Anderzijds was het de bedoeling om het familiebezit in de stam te houden omdat de erfenis naar de zonen ging. Door deze regeling werden de naam en de rechten van de gestorven zoon gevrijwaard en voortgezet op het verder nageslacht van de eerst verwekte zoon. Dit gebruik werd later bij wet vastgelegd5 en werd positief beoordeeld in het verhaal van Ruth6. De mozaïsche wet noemt de Lex Leviratus en met spreekt over het leviraatshuwelijk. Deze term komt van het Latijnse woord "levir" voor schoonbroer. In verwarring gebracht door de gelijkenis met de naam Levi, een van de zonen van Jakob en oudere broer van Juda werd al eens verkeerdelijk verkondigd dat Tamar een dochter was van Levi.

 

1 Genesis 21,21; Genesis 24,3-4; Genesis 34,4.

2 Numeri 32,13.

3 zie bijdrage: Sara de belangrijke aartsmoeder van het volk van Jahweh.

4 India, Perzië en natuurvolken uit Afrika en Oceanië (soms in licht gewijzigde vorm).

5 Deuteronomium 25,5-6.

6 Ruth 4,12.

Post een commentaar