26 december 2017

Een invloedrijke onderkoning voor Egypte met het hart van een Hebreeuw.

Jozef wordt door zijn nieuwe naam en zijn huwelijk voor de ogen van de mensen onmiskenbaar een Egyptenaar. Alle uiterlijke tekenen wijzen in de richting van zijn inburgering en zijn integratie in Egypte. Zijn herkomst als Hebreeuw wordt weggecijferd omwille van zijn belangrijke betekenis voor heel Egypte. Toch blijft hij een Hebreeuw die besneden van hart is en die een zegen is voor andere volken. In welke omstandigheid Jozef zich ook bevindt, hij blijft steeds dienstbaar. Dit is ook de manier waarop hij zich onmisbaar en waardevol gemaakt heeft. Dit begreep zijn eerste meester onmiddellijk toen hij hem als slaaf gekocht had aan de Midjanieten. Dit werd ook ondervonden toen Jozef zich als gevangene inzette voor zijn medegevangenen. Jozef blijft dienstbaar en onmisbaar in welke situatie hij ook komt. Door het huwelijk met Asnat dat gearrangeerd werd door farao wordt de Hebreeuw nu verheven tot de hoogste rangen van Egypte. Asnat, in het Hebreeuws geschreven als Asenath, is een Egyptische naam die verwijst naar de oud-Egyptische scheppingsgodin Neith. Haar naam is letterlijk vertaald weefster maar betekende in de Egyptische verklaringen uit de eerste dynastieën: ik ben uit mezelf gekomen. Zodoende was deze god-godin, afgebeeld door een tweeslachtig beeld, het begin van alles waaruit ook Ra voortkwam en dit werd ook figuurlijk afgebeeld als de koe die leven gaf aan de zon. In de latere geschiedenis toen Ra, de zonnegod, oppergod werd, en Neith aan belang verloor, kreeg zij andere functies1 toebedeeld in de godenwereld.

In de visie van de Bijbel wordt ze enkel in verband gebracht met haar gerichtheid naar de godin Neith en doordat ze dochter is van de priester Potifera, een dienaar van Ra, de zonnegod, zit ze helemaal vast in het religieus denken van het Egypte van de toenmalige koning van Egypte. De gewijde schrijver laat ons verder nog weten dat Potifera een priester was van On. In deze stad, niet ver van Kaïro, was een tempel voor de zonnegod Ra. Dus helemaal geen verwijzingen meer naar andere godheden in tegenstelling tot wat de naam Asnat zou kunnen laten Jozef,Asnat,Asenath,Neith,Ran,godenwereld,,Potifera,farao zonder naam,Ene leeft doorheen de zegen voor anderen,verlosser van de wereld,vermoeden. Toch geeft de bevestiging dat Jozef macht had over heel Egypte te verstaan dat er mogelijks meerdere religieuze gevoeligheden bestonden in Egypte en dat de visie over het godenrijk lokaal verschillende richtingen uitging en ook afhankelijk was van de keuze van farao en van de diverse dynastieën. Dit maakt het achterhalen over welke koning van Egypte het hier gaat nog moeilijker en nog meer ondoorzichtig. Deze abstractheid in de oerverhalen van de Bijbel helpt ons los te komen van feitelijkheden en ons toe te spitsen op de zinvolle bedoeling van de teksten. De macht van Jozef werd over heel Egypte aanvaard. Hiermee wordt ook duidelijk gemaakt dat de invloed van de Ene ook in gebieden en tijden waar andere goden aanbeden worden aan bod komt doorheen mensen in welke situatie ze zich ook bevinden als ze maar besneden van hart zijn. In die zin zou dan ook de vertaling "verlosser of redder van de wereld"2 kunnen begrepen worden.

 

1 beschermgodin van de steden Saïs en Esna en van de wevers en de jagers. Ze werd ook verbonden met oorlog en wetenschap.

2 zie bijdrage: Jozef, een Hebreeuwse slaaf, wordt een belangrijke Egyptenaar.

Post een commentaar