13 januari 2017

Een zegen voor wildgebraad.

Isaak wenst nog eens een lekker stuk wildgebraad genieten en laat dit deze keer wildgebraad,esau,isaak,laatste wens,leven is niet eeuwigdurend,eten als favoriete geneugte,esau heeft geen bescherming nodig,isaak is blind voor het verbond,vierenveertig jaar,zegen van de eerstgeborene,tijd om te genietenklinken als een laatste wens voor hij doodgaat. Genesis 27,1-4: 1 Isaak was oud geworden en zijn ogen werden zo zwak dat hij niet meer kon zien. Daarom riep hij zijn oudste zoon Esau bij zich en zei: ‘Mijn zoon.’ ‘Hier ben ik’, antwoordde Esau. 2 Isaak zei: ‘Kijk eens, ik ben een oud man en ik weet niet hoe lang ik nog te leven heb. 3 Neem daarom je wapens, je pijlkoker en je boog, ga eropuit en schiet een stuk wild voor mij. 4 Maak dan een smakelijk maal klaar zoals ik het graag heb, en dien het op, zodat ik ervan kan eten; dan heb ik de kracht jou te zegenen voordat ik sterf.’ Zoals vele ouderen merkt Isaak dat zijn mogelijkheden achteruitgaan. De kracht en de zintuigen laten de mens weten dat het leven niet eeuwigdurend is. Er zijn vele goede ervaringen geweest die het leven, dat niet altijd verliep volgens de verwachtingen, kleur hebben gegeven. Zo was voor Isaak het eten van een stukje wildgebraad een van de favoriete geneugten in zijn leven.

Meer dan eens was het wild dat zij oudste zoon, Esau, geschoten had hem voorgeschoteld als een lekker gebraad. Het was trouwens dat talent van zijn zoon, de jager, dat bij bijzonder wist te appreciëren. Daardoor was de eerstgeborene zijn lievelingszoon. Een man die bruist van energie en die zijn eigen wil weet te laten gelden in de wildernis. Zo iemand wou Isaak ook zijn maar zij vader was zo dominant dat hij deze vrijheid nooit kreeg. Hij keek in de tijd op naar zijn broer Ismaël die wel zo’n vrijgevochten kerel was. Dit weet Isaak zich nog te herinneren uit zijn vroege jeugd. Zijn broer was bij goddelijke bescherming zelfs ook een voortreffelijke jager. Genesis 21,20: 20 En God beschermde de jongen. Toen hij groot was geworden, leefde hij in de woestijn en werd een ervaren boogschutter.  Heel tevreden was Isaak dat Esau bereikt had, waarvan hij alleen maar kon dromen. Dat avontuurlijke leven, dat hij nooit kende, gunde hij aan zijn zoon en daarbij genoot hij dan nog graag van de resultaten van de jacht die hem voorgeschoteld werden. Actie ondernemen was niet weggelegd voor hem. Veel zaken in zijn leven werden aangeboden zonder dat hij zelf moest nadenken over beslissingen. Zo was er de beslissing van de binding met Jahweh en zijn huwelijk met Rebekka. Voor deze belangrijke beslissing van de zegen schijnt hij niet te beseffen dat Ismaël niet de weg van de Ene ging en dat Esau veel gelijkenissen vertoont met zijn broer. Esau staat niet open voor El Shadday. Hij heeft geen bescherming nodig want hij voelt wildgebraad,esau,isaak,laatste wens,leven is niet eeuwigdurend,eten als favoriete geneugte,esau heeft geen bescherming nodig,isaak is blind voor het verbond,vierenveertig jaar,zegen van de eerstgeborene,tijd om te genietenzich sterk en hij heeft zelf de situatie in handen. Hij moet niet op zoek naar een beter leven want hij neemt wat in zijn bereik komt als jager. Isaak wordt hier in deze context voorgesteld als blind. Hij ziet inderdaad niet in dat Esau niet de man is die de traditie van Abraham kan voortzetten.

Enkele elementen van het verhaal met de linzensoep1 komen weer aan bod. Zo is er het bevel van de Isaak die aandringt op wildgebraad en die dat dringend maakt door duidelijk te maken dat hij niet zo lang meer te leven heeft. Daarin gelijkt hij op Esau die de linzensoep opeist want hij sterft van de honger. Strikt genomen heeft de honderdenzevendertig jarige nog zowat vierenveertig jaar te leven2. Zo is er ook de kwestie van de zegen van de eerstgeborene die ook hier aan bod komt. De leeftijd van Isaak is inderdaad vrij hoog maar hij heeft nog wel enkele tientallen jaren te goed. Misschien kunnen we de nakende dood ook begrijpen in de relatie tussen de Ene en Isaak. Na lange en rustige jaren van voorspoed in Berseba na het akkoord met Abimelek was hij blind geworden voor de zegen en het verbond met Jahweh. Er werd rijkelijk geleefd van de eigen groetenteelt, de veeteelt en de jacht. De streek bood veel mogelijkheden en om het wat rustiger aan te doen was het moment aangebroken nu Isaak zich wat ouder voelde worden om de verantwoordelijkheden van de stam door te geven aan een nieuwe stamvader. Tijd om te genieten van de oude dag.

 

1 Genesis 25,29-34.

2 Het bepalen van de leeftijd van Isaak op dat moment vergt wat rekenwerk. Volgens de berekeningen van Luther stond Jozef voor farao toen hij dertig was (Genesis 41,46). Bij de verhuis van Jakob naar Egypte omwille van de hongersnood was Jozef negendertig jaar was. Zeven vette en twee magere jaren bijgeteld bij zijn aanvaarding aan het hof van farao (Genesis 45,6). Toen was Jakob volgens Genesis 47,9 honderddertig jaar. Gezien Jozef geboren werd tijdens het veertiende jaar van zijn verblijf bij Laban en hij vluchtte toen hij zevenenzeventig was, is Isaak, de zestig jaar oudere vader van Jakob, nu honderdzevenendertig jaar (op basis van Genesis 30,25 samen met Genesis 29,18.21 en 27).

12 januari 2017

Machthebbers leven vanuit een andere visie.

Genesis 26,34-35: 34 Toen Esau veertig jaar was, huwde hij Jehudit, de dochter van de Hethiet Beëri, en Basemat, de dochter van de Hethiet Elon. 35 Deze vrouwen levensvisie,esau,jehudit,beëri,basemat,elon,gemengde huwelijken,loskoppeling van materialisme,respect voor scheppingsorde,el shadday,macht,verschil van opvattingenwaren een ergernis voor Isaak en Rebekka. Terwijl ze nu veilig en afgezonderd van vreemde invloeden kunnen leven als besneden volk van God komen toch via huwelijken vreemde invloeden binnensluipen. In de vorige tijden werd er alles aan gedaan om die gemengde huwelijken te vermijden1 en werd stapsgewijs2 duidelijk dat die vreemde invloeden niet thuishoorden bij het besneden volk van de Ene. Abraham had als eerste stamvader veel ervaring op te doen in deze materie. Hij leerde dat de besnijdenis niet de unieke voorwaarde was om verantwoordelijkheid te kunnen opnemen voor een volk dat steeds op zoek was naar een beter leven. Er was een bepaalde houding vereist tegenover de bovenwereldse realiteit die een loskoppeling vraagt van de drang naar materieel bezit en die oog heeft voor de scheppingsorde van een liefdevolle god. Zij die besneden zijn van hart zijn fijngevoelig voor deze attitudes en richten hun leven in die zin in.

De vrouwen die Esau huwde op zijn veertigste ergerden Isaak en Rebekka. Zij beantwoordden niet aan de karaktertrekken van de Hebreeuwen. Anders gezegd: ze hebben niet dezelfde mening als de authentieke nakomelingen van Abraham. Ze leven niet binnen hetzelfde ideeëngoed, geïnspireerd en gedirigeerd door El Shadday, de god van de aartsvaders. De namen van de vrouwen van Esau of hun afkomst kunnen dat misschien verduidelijken. De ene vrouw noemde Jehudit. Dat is vertaald een vrouw uit Juda. Dat is een van de gebieden die door de Hethieten levensvisie,esau,jehudit,beëri,basemat,elon,gemengde huwelijken,loskoppeling van materialisme,respect voor scheppingsorde,el shadday,macht,verschil van opvattingenbewoond werd na hun verovering van Kanaän. Deze stam heeft zich meester gemaakt van alle grond in het land dat beloofd werd aan Abraham. De naam van haar vader, Beëri, verraadt ons dat deze Hethiet de bezitter was van bronnen. De Hebreeuwse nomadenstam kon dus niet vrij beschikken over het water van deze bronnen. In die context herinneren we ons de dure aankoop van de begraafplaats Makpela voor Sara. De tweede vrouw met wie de ouders van Esau het moeilijk hebben noemt Basemat. Dit betekent welriekend. Op het eerste zicht ook niets mis met deze naam maar haar vader noemt Elon. Deze naam staat in relatie tot ram en eik en symboliseert macht. Opnieuw wordt verwezen naar de suprematie van de bezetters van Kanaän. Zij richten zich op het materieel bezit van een land dat beloofd is aan het nageslacht van Abraham en houden geen rekening met de aspiraties van de andere bewoners van de streek. Esau die een jager was, kunnen we ook karakteriseren als iemand die op snel gewin uit is. Zijn keuze voor de twee vrouwen was enerzijds impulsief maar anderzijds was zij ook een verovering van vrouwelijk schoon en macht en bezit via zijn schoonvaders. Verzorgd door deze dames zou hij niets tekort komen. Esau denkt niet in de termen van een besneden hart. Dat zorgde ervoor dat het rustige en zorgeloze leventje van zijn ouders in Berseba toch in het gedrang dreigde te komen. Nu naast het afzweren van het eerstgeboorterecht ten voordele van zijn broer Jakob er nog eens een verschil van opvatting was met zijn vrouwen.

 

1 Genesis 24.

2 Genesis 13; Genesis 17,15-21; Genesis 21,8-13.

11 januari 2017

De winst van de vrede.

Genesis 26,32-33: 32 Diezelfde dag kwamen de knechten van Isaak met het bericht 1 11 a bron voor dieren.jpgdat zij een put gegraven hadden en zeiden: ‘Wij hebben water gevonden.’ 33 Hij noemde die plaats Seba; daarom heet die stad tot op de dag van vandaag Berseba. Dat het rendeert om in vrede te leven met andere volken die respect betonen voor elkaars grondgebied bewijzen de knechten van Isaak meteen. Abimelek is ’s morgens vertrokken na de eedaflegging van het wederzijdse verbond en het volk dat gisteren feest vierde kan vandaag voortbouwen aan de toekomst. De toekomst voor het herdersvolk wordt bepaald door het levensnoodzakelijke water. Waar ze in conflict steeds hun ontdekte en gegraven waterputten moesten achterlaten kunnen ze nu in vrede beschikken over de vrucht van hun inspanningen.

Opnieuw kunnen we genieten van de Hebreeuwse woordkunst. Woorden zijn net steentjes die in het water gegooid worden en die betekenissen aanboren door de vele denkcirkels die ze veroorzaken. Dat is de poëzie van het Hebreeuws dat speelt met gedachtenrijmen. “Shibah” de naam van deze plaats vertaald met Seba staat in verbinding met het werkwoord “shaba” dat zweren, onder eed verklaren, wil zeggen. Maar er is meer dan dit. Het meeklinkende woord “sheba” komt van het getal zeven en beduidt zevenvoud. Zeven staat voor volledigheid, genoeg en verzadigd zijn. “Saba” in het Hebreeuws. Als we de elementen van het verhaal van het verbond met Abimelek samenleggen, hebben we een eetmaal met eten en drinken dat verzadigt. We hebben de eed die gezworen wordt dat beide volken elkaar ongemoeid zullen laten en in vrede zullen leven.

Als we dat nog eens verbinden met het verhaal van Abraham over de bron, “beer” in het Hebreeuws, waarover hij een akkoord sloot met een van de vroegere Abimeleks dan komen we tot de naam van de bron Berseba. Genesis 21,30-31: 30 Hij antwoordde: ‘Deze zeven lammeren moet u van mij aannemen; zij moeten als bewijs dienen dat ik deze put gegraven heb.’ 31 Zo komt het dat deze plaats Berseba heet; want daar hebben zij beiden een eed gezworen. Een naam die bol1 11 b tweeling kan nu groot worden.jpg staat van betekenissen de put van de zeven lammeren maar ook de put van de eed. Die put ligt nu in het gebied van Seba waar dus ook een eed gezworen werd over een grondgebied na een verzadigende maaltijd.

In dit gebied zal het gezin van Isaak en Rebekka rustig kunnen leven. De tweeling, Esau en Jakob, zullen er opgroeien en hun mogelijkheden kunnen ontplooien. Na een lang en voorspoedig verblijf in het land van de Filistijnen, hebben ze hun eigen stek kunnen bedingen in de streek van Berseba. Een streek met bronnen, levensinspiratie binnen de zegen van de Ene en zonder vreemde inmenging. Eindelijk zijn ze tijdelijk geen vreemden in dat land dat hun in vrijheid laat leven. Alleen hun eigen misdragingen kunnen roet in het eten gooien.

16:05 Gepost door De nieuwe filosoof van Oudenburg in gedachten, Verhalen uit de Bijbel | Permalink | Commentaren (0)