31 oktober 2017

Het pand voor het geitenbokje verheft Tamar tot stammoeder.

Juda had niet verwacht dat hij zou ingepalmd worden door een hoertje langs de weg en had het gebruikelijke jonge geitje, dat de prijs was voor de diensten van een hoer, niet onmiddellijk bij de hand. Hij was immers zelfs nog niet bij zijn kudden in Timna aangekomen. Hij was zo overmand door zijn driften na al die tijd van ellende dat hij bereid was zijn belofte van het geitenbokje hard te maken door een belangrijk pand te geven. Genesis 38,17-19: 17 Hij antwoordde: "Ik zal je een geitenbokje van mijn kudde sturen." Zij antwoordde: "Geef mij dan een pand, tot u mij het bokje gestuurd hebt." 18 Hij zei: "Wat voor een pand moet ik je geven?" Zij gaf ten antwoord: "Uw zegel, uw snoer, en de staf die u bij u hebt." Hij gaf ze haar, had omgang met haar en zij werd zwanger. 19 Daarna ging zij weg, legde haar sluier af en trok haar weduwenkleren weer aan. Juda laat Tamar het pand bepalen voor haar diensten en zij is zeer veeleisend in haar keuze van de waarborg voor het geitenbokje dat ze zou krijgen uit de kudde. Ze vraagt persoonlijke stukken en statussymbolen van de stamoverste, die hij bij zich draagt. De vermogende Juda geeft al deze unieke stukken als "erabon", vertaald door borg maar evengoed te lezen als belofte afgeleid van "arab", het geven van een pand bij een nog uit te voeren handelsverbintenis. Het zegel en de staf zijn zeer persoonlijke bezittingen van het stamhoofd. Juda hecht precies vrij weinig belang aan zijn positie van stamvader. Hij is nu en weduwnaar zonder zonen en hij zal later toch alle gezag, juda,hoertje langs de weg,overmand door driften,pand,persoonlijke stukken,zegel,staf,afdrukzegel,tamar,geëmancipeerde stammoeder,zwanger,ongeoorloofd seksueel contactwaarvan de fraai gesneden staf het teken is, uit handen moeten geven aan een van zijn dienaren of aan een van zijn broers. Zijn bezit en de achting, waarvan het zegel het persoonlijke teken is, zal hij als kinderloze moeten achterlaten. Deze zegelringen waren cilinders met afbeeldingen op gegraveerd. In Mesopotamië gold de afdruk van deze zegelring als bewijs van de persoonlijke bevestiging van een tekst of overeenkomst op een kleitablet. Zijn persoonlijk zegel zal eenmaal hij het leven laat zonder nakomelingen, waardeloos worden en vernietigd worden. Daarom geeft hij dit alles gewillig aan Tamar voor hij gemeenschap met haar heeft. De schrijver laat ons echter al weten dat Tamar in verwachting is door haar samengaan met Juda. Eigenlijk heeft Juda zonder het goed te beseffen het symbool van zijn stamvaderschap, de staf, en van zijn persoonlijk bezit, de zegelring, weggegeven aan zijn schoondochter die wellicht zal zorgen voor een nageslacht bij de geboorte van een zoon. Dit is een heel sterk beeld dat nog eens benadrukt wordt doordat de schrijver ons toevertrouwt dat Tamar op dat moment ook zwanger gemaakt was door Juda. Tamar wordt een geëmancipeerde stammoeder die in het bezit is van alle symbolen.

Tamar trek zich terug in het huis van haar vader waar ze de bescherming geniet, die ze niet kreeg van haar schoonvader, en doet haar onopvallende klederen weer aan als weduwe van Er en Onan. Zij legt haar uitnodigende gelegenheidssluier af en wil geen hoer meer spelen want haar doel is bereikt. Zij bewaart de staf en de ring aan een koordje als bewijs van hun intiem contact en gaat terug naar de plaats waar ze in de tijd door Juda teruggestuurd werd na haar vruchteloze huwelijken en de dood van zijn twee oudste zonen. Zij wist dat de schande van haar kinderloosheid zou verdwijnen maar had sterke bewijzen nodig om niet veroordeeld te worden voor ongeoorloofd seksueel contact.

30 oktober 2017

Het plan van Tamar lijkt te lukken.

Juda beoordeelt de niet herkenbare Tamar met haar gelaat dat verborgen was door een sluier als een prostitué. Die sluier is een uitnodiging en een bereidheid van een vrouw tot intiem contact. Als het dragen van die sluier niet het gevolg is van een huwelijksaanzoek1 gaat het om vrijblijvend seksueel contact waar een prijs op gezet wordt. Genesis 38,15-16: 15 Toen Juda haar zag, hield hij haar voor een publieke vrouw, omdat zij haar gezicht bedekte. 16 Hij ging naar haar toe, langs de weg, en vroeg: "Kan ik bij je terecht?" Hij wist niet dat het zijn schoondochter was. Zij antwoordde: "Wat geeft u mij, als u bij me mag komen?" Juda stapt in de richting van Tamar en neemt dus het initiatief. Hij denkt dat ze een meisje van plezier is en hij vraagt om bij haar te komen. Hij wist niet dat de gesluierde vrouw langs de weg zijn schoondochter was die hij verstoten had. Nu neemt hij haar onbewust zelf weer op en vraagt of hij kan ingaan op de tekenen van haar uitnodiging. Hij wou zekerheid dat ze daar niet klaar zat om in te gaan op het huwelijksverzoek van een andere man. Nee, ze zat daar in de ogen van Juda als een "zanah" zegt de tekst in het Hebreeuws. Vertaald betekent het dat ze er zat om hoer te spelen, overspel te plegen. Dat is hoe Juda denkt over die vrouw die zich aanbiedt.

Het plan van Tamar was heel anders want zij wou gerechtigheid verkrijgen van Juda, die het verzuimde zijn derde zoon te verplichten om de zwagerplicht op te nemen nadat zijn twee eerste zonen geen zoon hadden verwekt die zekerheid zou bieden aan Tamar en die ook een begin zou kunnen maken aan de stam van Juda. Tamar speelt het spel verder en wil tot een overeenkomst komen over de prostitué,schoondochter,verstoten,tamar,juda,bedrog door tamar,bedrog door juda,prostitutie niet in misdaadsfeer,hoereren,zwakheden van de mensenprijs voor het overspel. We zitten hier duidelijk in een situatie van overspel waar de klant betaalt voor lichamelijk genoegen. Het foute zit hem in het bedrog dat gepleegd wordt door Tamar door zich onherkenbaar maakt. Juda bedriegt zijn vrouw niet omdat zij gestorven is en hij de gebruikelijke rouwperiode heeft afgesloten. Ook Tamar bedriegt geen man want ook zij is weduwe. Van echt overspel kan ook niet gesproken worden omdat Juda niet bewust is dat zij, die vrouw van lichte zeden speelt aan de kant van de weg, Tamar was. Juda is na de afwijzing van Tamar in zijn overtuiging geen schoonvader meer die bescherming verschuldigd is. We vermoeden dat prostitutie toen niet in de misdaadsfeer zat maar dan wel in het samenlevingssysteem opgenomen was mits bepaalde afspraken. Feit is dat prostitutie bestond en dat er rond deze praktijken ook voorschriften en uitspraken bestonden in Israël. De tempel is verboden gebied voor prostitutie en geld verdiend met ontucht is niet welkom als tempelgave2. Deze richtlijn neemt afstand van de tempelprostitutie in de tempels van Astarte. Ook staat er een tip te lezen in de Bijbel dat het hoereren veiliger is dan de vrouw van een andere man te nemen. Spreuken 6,26: 26 "Een hoer kost je niet meer dan een brood, Maar de vrouw van een ander jaagt op je kostbare leven."

Het bedrog van Tamar is een antwoord op de drogreden die Juda gebruikte om haar af te wimpelen. Beide bedriegerijen zijn zware fouten die niet goed te praten zijn voor mensen die besneden van hart zijn. Zij illustreren de zwakheden van de mensen.

 

1 Genesis 24,64-65.

2 Deuteronomium 23,18-19.

27 oktober 2017

Tamar speelt hoer om recht te verkrijgen.

De schoonvader van Tamar, Juda, stond in het krijt bij Tamar. Genesis 38,14: 14 legde zij haar weduwenkleren af, hulde zich in een sluier, parfumeerde zich en ging bij de Enaïmpoort aan de weg naar Timna zitten. Want zij had gemerkt dat Juda haar niet aan Sela tot vrouw gaf, ofschoon die de volwassen leeftijd bereikt had. Tamar had gemerkt dat Juda zijn belofte niet was nagekomen en zijn zoon niet aan haar had toegewezen om de plicht van het zwagerhuwelijk na te komen. Hij was al volwassen maar was zijn eigen weg gegaan en was gehuwd met een Kananitische. Tamar stelde vast dat hij niet op haar had gewacht en besloot om haar sombere kleren van treurende weduwe af te leggen. Niemand kon nog zien dat ze een verstoten weduwe was zonder kinderen die teruggestuurd in schande in het huis van haar vader woonde.

Net als de vrouwen die net voor hun huwelijk een sluier aandeden, legde ze ook een sluier op haar hoofd. Genesis 24,64-65: 64 Ook Rebekka keek op, en toen zij Isaak zag, liet zij zich van haar kameel glijden 65 en vroeg aan de dienaar: `Wie is die man daar, die over het veld naar ons toekomt?' De dienaar antwoordde: `Dat is mijn meester.' Toen deed zij haar sluier voor. Met die sluier was de uitnodiging en de bereidwilligheid tot seksueel contact voor Juda duidelijk en was Tamar zelf en haar ellende niet meer herkenbaar. Ze maakte ook dat ze lekker rook met een parfum, die ze van de kooplui van de karavanen hadden gekocht.

Omdat ze uitgehuwelijkt was door haar vader kon ze niet meer vragen in haar toestand van weduwe om nog eens aangeboden te worden aan een ander man. Ze was in schande omdat ze eigenlijk verworpen was door Juda. Hij gaf eigenlijk een drogreden op om de vrouw, die figuurlijk zo recht en groot was als een palmboom, terug naar het huis van haar vader te sturen. Haar leven zou ook daar schoonvader juda,schande van de weduwe,sela volwassen,sluier van de bereidheid tot seksueel contact,enaïm,verworpen door juda,beschermingkinderloos en hulpeloos eindigen. Maar Tamar wil en zal toekomst krijgen en ze bedenkt een plannetje. Ze wist dat Juda weduwnaar geworden was en dat hij na de rouwperiode voor zijn vrouw op stap ging met zijn vriend naar het feest van de schaapscheerders in Timna. Daarom ging ze helemaal onherkenbaar maar aantrekkelijk langs de toegangsweg1 zitten naar Timna. Aan de Enaïmpoort staat er in onze vertalingen. Het Hebreeuwse woord "ayin" heeft echter veel meer betekenissen zoals verdrukking en zelfs uiterlijke verschijning. Het was ook een oud woord dat gebruikt werd voor fontein2. Denk aan het oog van de Ene in de woestijn waar Hagar goede raad kreeg3. "Ayin" zou ook kunnen staan voor open plaats4. Alles samen zouden we kunnen zeggen dat de verdrukte Tamar op een plaats zat die er goed uitzag en waar de lastdieren konden drinken, dank zij de fontein, juist aan het begin van de weg naar Timna. Het zag er naar uit dat haar lichaam te koop was voor de reizigers die in de nabijheid van Enajim voorbij kwamen. Uitgerekend zou Juda daar ook de afslag kiezen naar Timna. Tamar kwam immers te weten dat haar schoonvader, "cham" in het Hebreeuws, op weg was naar zijn kudden nabij Timna. "Cham" is afgeleid van "chomah" dat een beschermende muur betekent. Veel van die bescherming bleef er niet over nadat de tweede zoon van Juda, Onan, ook stierf na zijn huwelijk met Tamar. Tamar werd naar haar eigen vader teruggestuurd die haar nu moest beschermen omdat haar schoonvader het verzuimde. Maar Tamar breekt uit die band en zoekt op een uitgekiende manier haar recht op bescherming bij Juda.

 

1 "Pethach" in het Hebreeuws is afgeleid van "pathach" dat ook begin kan betekenen.

2 Enajim uit Genesis 38,21 betekent "de twee fonteinen" en dit is de naam van de stad waar de vader van Tamar woonde.

3 zie bijdragen: Een levende God die leven wil; De dankbaarheid van Hagar.

4 Spreuken 7,10-12; Jeremia 3,2; Ezechiël 16,25 (verwijzend naar de tempelhoeren van Astarte, die geïnspireerd is op de Babylonische Istar van wie de sluier een van de symbolen was).