27 december 2017

In de vette jaren dirigeert Jozef de maatregelen voor de redding van Egypte.

Van toen Jozef zeventien jaar was tot nu, heeft hij een veelbewogen periode meegemaakt in zijn leven. Van de dag dat hij van bij zijn vader Israël vertrok gekleed met de veelkleurige mantel1 van zijn opvoeding, tot nu hij door farao bekleed is met de tekenen van de macht van Egypte, heeft hij zich weten te handhaven. Hij heeft de put waarin hij gevangen zat met de zegen van de Ene kunnen verlaten en heeft veel aan betekenis gewonnen door zijn dienstbaarheid. Genesis 41,46-49: 46 Jozef was dertig jaar, toen hij bij de farao, de koning van Egypte, in dienst kwam. Hij verliet het paleis van de farao en trok Egypte door. 47 In de zeven jaren van overvloed was de oogst in het land overstelpend groot. 48 In de zeven jaren dat er overvloed was in Egypte, verzamelde Jozef alle mogelijke levensmiddelen; in elke stad sloeg hij het voedsel op dat de velden rondom die stad opbrachten. 49 Jozef hoopte het koren op als het zand aan de zee; het was zo'n overvloed dat men ophield met meten; er was geen meten meer aan. In die periode van dertien jaar als slaaf en als gevangene kwam Jozef als "dertigjarige zoon", staat er in het Hebreeuws, steeds dichter bij het koninklijk hof. Wij mogen gerust aanvullen en spreken van de zoon van Israël die dertig jaar was op het moment dat hij in dienst kwam bij farao. Hij onderscheidde zich door zijn manier van doen, door zijn inzet voor de anderen en door zijn geïnspireerde inzichten. Op zijn dertigste krijgt de geharde Jozef in zijn nieuwe functie de kans om een redder van het volk van Egypte te worden door een goed landbouwbeleid te voeren. Daarvoor trok hij nu na zijn voorstelling door farao aan de bevolking voor een tweede keer heel Egypte rond. Deze keer om alle werkzaamheden te leiden. In de tijd dat de Nijl overstroomde en de landbouwers niet konden zaaien of oogsten werden opslagplaatsen voor de voorraden overvloed van oogst opslaan,zoon van Israël,onderkoning van Egypte,trekt Egypte rond,regelt huishouding,handenvol,onmeetbare hoeveelheden,hoogconjunctuur,graanschuren van Egypte,opgetrokken in de steden2. Zodra het land bevloeid was en de Nijl zich terugtrok werd er gezaaid. De zon zorgde voor een ideaal groeiklimaat zodat er snel geoogst kon worden.

De natuur bezorgde zeven vette jaren met grote gebieden die bevloeid werden door de Nijl en dat zet de schrijver heel goed in de verf. De vertaling spreekt van een overstelpende oogst in die zeven jaren van overvloed. Zeven jaar "saba", overvloed van "qomets", handenvol. Jozef kon daardoor zonder op tegenstand te stuiten, voorraden laten aan leggen uit de overproductie in de klaar gemaakte opslagplaatsen in de nabijheid van de steden. De handel met het buitenland via de rondtrekkende karavanen draaide wellicht ook op volle toeren zodat ook andere producten3 aangekocht werden in deze periode van hoogconjunctuur in Egypte om de nood in de mindere jaren te kunnen lenigen. De grote hoeveelheid aan landbouwproducten wordt ten slotte nog eens duidelijk gemaakt door het koren te vergelijken met het zand van de zee. Een vergelijking die al vaker4 gemaakt werd om een overweldigende hoeveelheid aan te geven.

 

1 Genesis 37,2-3.

2 Graanschuren in de vorm van bijenkorven waren ongeveer 5 meter hoog en 2-3 meter in diameter. Vijf of zes van deze opslagplaatsen werden in een ommuurde ruimte geplaatst. De rechthoekige graanschuren hadden muren die naar boven toe naar elkaar neigden en waren voorzien van een plat dak. In de oude stad Kaïro is er een (wellicht omwille van het toerisme) gekend onder de naam van de "graanschuur van Jozef".

3 zoals dadels en bonen uit Mesopotamië en gom, balsem en hars uit Syrië en Gilead. Zie bijdrage: Handelskaravanen van en naar Egypte doorkruisen Kanaän.

4 Genesis 22,17; Genesis 32,12.

26 december 2017

Een invloedrijke onderkoning voor Egypte met het hart van een Hebreeuw.

Jozef wordt door zijn nieuwe naam en zijn huwelijk voor de ogen van de mensen onmiskenbaar een Egyptenaar. Alle uiterlijke tekenen wijzen in de richting van zijn inburgering en zijn integratie in Egypte. Zijn herkomst als Hebreeuw wordt weggecijferd omwille van zijn belangrijke betekenis voor heel Egypte. Toch blijft hij een Hebreeuw die besneden van hart is en die een zegen is voor andere volken. In welke omstandigheid Jozef zich ook bevindt, hij blijft steeds dienstbaar. Dit is ook de manier waarop hij zich onmisbaar en waardevol gemaakt heeft. Dit begreep zijn eerste meester onmiddellijk toen hij hem als slaaf gekocht had aan de Midjanieten. Dit werd ook ondervonden toen Jozef zich als gevangene inzette voor zijn medegevangenen. Jozef blijft dienstbaar en onmisbaar in welke situatie hij ook komt. Door het huwelijk met Asnat dat gearrangeerd werd door farao wordt de Hebreeuw nu verheven tot de hoogste rangen van Egypte. Asnat, in het Hebreeuws geschreven als Asenath, is een Egyptische naam die verwijst naar de oud-Egyptische scheppingsgodin Neith. Haar naam is letterlijk vertaald weefster maar betekende in de Egyptische verklaringen uit de eerste dynastieën: ik ben uit mezelf gekomen. Zodoende was deze god-godin, afgebeeld door een tweeslachtig beeld, het begin van alles waaruit ook Ra voortkwam en dit werd ook figuurlijk afgebeeld als de koe die leven gaf aan de zon. In de latere geschiedenis toen Ra, de zonnegod, oppergod werd, en Neith aan belang verloor, kreeg zij andere functies1 toebedeeld in de godenwereld.

In de visie van de Bijbel wordt ze enkel in verband gebracht met haar gerichtheid naar de godin Neith en doordat ze dochter is van de priester Potifera, een dienaar van Ra, de zonnegod, zit ze helemaal vast in het religieus denken van het Egypte van de toenmalige koning van Egypte. De gewijde schrijver laat ons verder nog weten dat Potifera een priester was van On. In deze stad, niet ver van Kaïro, was een tempel voor de zonnegod Ra. Dus helemaal geen verwijzingen meer naar andere godheden in tegenstelling tot wat de naam Asnat zou kunnen laten Jozef,Asnat,Asenath,Neith,Ran,godenwereld,,Potifera,farao zonder naam,Ene leeft doorheen de zegen voor anderen,verlosser van de wereld,vermoeden. Toch geeft de bevestiging dat Jozef macht had over heel Egypte te verstaan dat er mogelijks meerdere religieuze gevoeligheden bestonden in Egypte en dat de visie over het godenrijk lokaal verschillende richtingen uitging en ook afhankelijk was van de keuze van farao en van de diverse dynastieën. Dit maakt het achterhalen over welke koning van Egypte het hier gaat nog moeilijker en nog meer ondoorzichtig. Deze abstractheid in de oerverhalen van de Bijbel helpt ons los te komen van feitelijkheden en ons toe te spitsen op de zinvolle bedoeling van de teksten. De macht van Jozef werd over heel Egypte aanvaard. Hiermee wordt ook duidelijk gemaakt dat de invloed van de Ene ook in gebieden en tijden waar andere goden aanbeden worden aan bod komt doorheen mensen in welke situatie ze zich ook bevinden als ze maar besneden van hart zijn. In die zin zou dan ook de vertaling "verlosser of redder van de wereld"2 kunnen begrepen worden.

 

1 beschermgodin van de steden Saïs en Esna en van de wevers en de jagers. Ze werd ook verbonden met oorlog en wetenschap.

2 zie bijdrage: Jozef, een Hebreeuwse slaaf, wordt een belangrijke Egyptenaar.

25 december 2017

Kerstwens

We wensen jullie een Kerst          

met uitdijend licht

dat vreugde brengt in je hart.

Misschien is het eerst maar

een klein stralend sterretje

maar als je goed kijkt

worden het sterrenbeelden,

die je levensweg kunnen oriënteren

en je gelukkig maken.

 

00:05 Gepost door De nieuwe filosoof van Oudenburg in gedachten, Wensen | Permalink | Commentaren (0)