09 november 2017

Opnieuw is de eerstgeborene niet de erfgenaam van het verbond.

Tamar werd gerechtvaardigd door haar zoeken naar de gerechtigd die toen geboden werd door het zwagerhuwelijk. Zij had als uitgekozen vrouw het recht op een zoon. Nu krijgt ze als vrouw, opgenomen in de stam van Juda, twee zonen en wordt ze als het ware gecompenseerd als weduwe van de twee broers, Er en Onan. Dit omdat haar een zoon van de derde zoon als zwager ontzegd werd. De twee zonen die ze nu krijgt uit haar eenmalig samengaan met Juda zijn nu beiden erfgenamen van het verbond. De uitzonderlijke geboorte die hier beschreven wordt, lost voor de Hebreeuwen het belangrijke raadsel op van wie wel de eerstgeborene kon zijn. Genesis 38,29-30: 29 Maar het kind trok zijn hand terug, en toen kwam zijn broer tevoorschijn. Toen sprak zij: "Jij hebt voor een flinke bres gezorgd." Daarom noemde men hem Peres. 30 Daarna kwam zijn broer met de scharlaken draad om zijn hand. Hem noemde men Zerach. Nu we zo zeker wisten dat het kind dat eerst zijn handje uitstak de eerstgeborene was, trek deze zijn hand terug. Dit speciale voorval vastgesteld door de vroedvrouw bij de geboorte bezorgt deze zoon van hetTamar,recht zoeken,twee zonen,Peres,Zerach,handje uit de baarmoeder,vroedvrouw,bres slaan,eerstgeborene niet erfgenaam van verbond,Esau,mensen zegen voor elkaar,Juda geen gezichtsverlies,Juda wordt stamvader, scharlaken draadje, het teken van de eerstgeborene, zijn naam. Hij werd Peres genoemd en dat betekent breuk en deze naam heeft hij te danken aan de bres die hij heeft gemaakt om de geboorte van zijn broer mogelijk te maken. Zo kwam Zerah als eerste uit de schoot van Tamar. Ook die gebeurtenis was zo speciaal dat deze bepalend was voor de naam van Zerah. Dat "uitkomen" of anders gezegd geboren worden, is dan ook de betekenis van zijn naam. Zerach is afgeleid van "zarach", het ochtendgloren bij het uitkomen van de zon en kan ook lichtstraal betekenen.

Opnieuw zijn de eerste vaststellingen bij de geboorte1 bepalend voor de naamgeving. Opnieuw hebben we hier een omkering en is hij die echt de eerste wordt geboren niet de eerstgeborene voor het verbond. Zoals de oudste Esau van Rebekka ook niet de lijn van het uitverkoren volk voortzet maar wel zijn tweelingbroer Jakob die de hiel van zijn broer vasthield en als tweede geboren werd. Esau werd later de stamvader van de Edomieten terwijl Zerah ook stamvader werd van een stam buiten de lijn van Abraham: de Zarchieten.

Wat in dit hoofdstuk beschreven wordt in de Schrift zou nooit aan bod gekomen zijn als het niet belangrijk zou zijn voor de verdere geschiedenis van het volk van de Ene. Het is een verhaal van mensen dat de verhoudingen tussen de stammen in de nabijheid van Israël bepaalt. Het is een verhaal waar mensen toch een zegen kunnen zijn voor elkaar hoewel ze niet steeds leven als besnedenen van hart. Hun eigen onrechtvaardigheid wordt hen voorgehouden en zo komen ze tot inzicht en hebben ze de kans om zich te herpakken. Juda herpakt zich zonder gezichtsverlies te lijden als machtige rechter dank zij de gepaste verdediging van Tamar zonder aanwijzing van een schuldige door het aanbieden van de staf en de ring. De rechtspraak van Juda wordt opnieuw gedragen door zijn persoonlijke symbolen. Juda heef zichzelf teruggevonden als een van de stamvaders van Israël. 

 

1 Genesis 25,24-26.

08 november 2017

Op slag twee erfgenamen voor Juda.

Zij die verdoend werd tot kinderloosheid door Juda zal nu de vrucht van haar gedreven wil tot rechtvaardigheid toegespeeld worden door de Ene door haar schoot die geopend wordt tot grote vruchtbaarheid. Genesis 38,27-28: 27 Toen de tijd van de bevalling gekomen was, bleek er een tweeling in haar schoot te zijn. 28 Tijdens het baren stak een van de beide kinderen een handje naar buiten; de vroedvrouw greep dit, bond er een scharlaken draad omheen en zei: "Deze is het eerst gekomen." Het is verbazingwekkend dat er opnieuw een tweeling in het geslacht van Abraham geboren wordt1. Dit is een beklemtoning van de buitengewone vruchtbaarheid die de Ene geeft aan zijn volk. Hij heeft immers ook een groot volk beloofd bij het sluiten van het verbond met Abraham. Dit leek in de stam Juda volledig te mislopen, doordat Juda helemaal onafhankelijk van het tweeling,vruchtbaarheid gegeven door de Ene,vrouw uit Kanaän zonder naam,Timna,op salg zwanger,schoonvader,zonen voor Israël,scharlaken draadje,kostbare nakomeling,sparen van onheil,engagement van het verbond verkoos te huwen met een vrouw uit Kanaän, een vrouw zonder naam maar met een rijke vader2. Juda verloor zijn kinderen aan Kanaän en aan die andere mentaliteit. Hij bleef achter zonder erfgenamen voor het verbond. Aan een bocht, de afslag naar Timna, in het verhaal van Juda, brengt de verstoten weduwe van zijn zonen een oplossing voor zijn nageslacht. Zij was op slag zwanger en dan nog van een tweeling, twee zonen.

Toen Tamar drie maanden zwanger was, werd ze herboren voor de stam van Juda. Ontsnapt aan de vuurdood krijgt ze, dank zij de teruggave van het pand van staf en zegel, de voorziene bescherming van haar schoonvader3. Haar nieuwe huis, de stam van Juda, een van de zonen van Israël, is veel meer dan de troostprijs van een geitenjong voor een hoer.

Nu is de tijd van het bevallen aangebroken en "zie", "hinneh" in het Hebreeuws, het werd de vroedvrouw duidelijk dat Tamar een tweeling had gedragen. Tijdens het proces van het baren stak er een van de kindjes zijn hand uit de moederschoot naar buiten. De eerstgeborene van een tweeling moest een teken ontvangen want dit was belangrijk in de stam van Abraham. De vroedvrouwen mochten zich niet vergissen. Daarom werd, van zodra een handje tevoorschijn kwam bij de geboorte van de tweeling, het handje vastgegrepen en werd er alvast een scharlaken draadje rond geknoopt. Zo was er later geen omwisseling mogelijk. Het Hebreeuws spreekt niet over een draadje of een bandje maar alleen over de kleur "shani", scharlaken of purper. De kleur verwijst naar kostbaarheid die toegewijd is aan de Ene. Stoffen van getwijnde wol in die kleur worden los gebruikt in gewaden van priesters en voor gordijnen in de ruimte van de samenkomst van Israël. De geweven stof wordt ook als bekleding gebruikt van materialen zoals de ark en de kandelaren die verband houden met de latere eredienst4. Deze eerstgeborene is zo getekend als een belangrijke persoon voor de stam die toegewijd is aan de Ene en zal wellicht opvolger van de stamvader Juda worden. Het scharlaken koord is in de Schrift ook een keer een teken van het gespaard worden van onheil. De hoer Rachab had een scharlaken koord uitgehangen aan haar woning en zo werd ze samen met haar familie gespaard van onheil5 bij de inname van Jericho door Israël.

 

1 Genesis 25,24.

2 zie bijdrage: Een verhaal over Juda.

3 zie bijdrage: Tamar speelt hoer om recht te verkrijgen.

4 Exodus 26,1.31.36; Genesis 28,6.8.15...

5 Jozua 2,17-18.

07 november 2017

Juda oordeelt over zichzelf en bepaalt ook zijn eigen straf.

Tamar werd gevonnist zonder dat Juda haar had gezien en nu wordt ze ook buiten zijn zicht weggebracht naar het vuur. Genesis 38,25-26: 25 Terwijl men haar wegbracht liet zij echter tegen haar schoonvader zeggen: "Van de man aan wie deze dingen behoren, ben ik zwanger." En zij voegde eraan toe: "Ga eens na van wie dit zegel, dit snoer en deze staf zijn." 26 Juda herkende ze en zei: "Zij staat tegenover mij in haar recht, want ik heb haar niet aan mijn zoon Sela gegeven." Verder heeft Juda geen gemeenschap meer met haar gehad. Haar beulen luisterden gelukkig wel naar haar en ze kregen een staf en een zegelring aan een koord toegestopt door Tamar. Samen met de uitleg van Tamar werden deze stukken naar Juda gebracht. Bij het zien van deze statussymbolen was er voldoende reden om Juda te laten beslissen de uitvoering van het vonnis te schrappen. Vooral omdat Tamar beweerde zwanger te zijn van de eigenaar van die stukken, die normaal toebehoorden aan zeer belangrijke mensen. In de Joodse geschriften wordt Tamar geprezen omdat ze de naam van de vader niet uitspreekt en op die manier het oordeel aan Juda laat.

Juda erkent dat hij een fout was als hij zijn staf en zijn zegelring en het koordjeTamar veroordeeld,zegel met snoer,staf,vonnis schrappen,Sela,kleinkinderen voor Juda,kinderen bij schoondochter,kinderloze weduwe,herboren,moeder van de stam Juda,fout komt goed uit, herkent. Hij formuleert zelf wat zijn overtreding was. Hij had immers Sela niet gedwongen te huwen met Tamar om haar kinderloos weduwschap van haar eerste twee mannen op te heffen. In tegenstelling tot veel commentaren menen we dat zijn uitschuiver met een prostituee in die tijd niet als fout kan bestempeld worden. Daarenboven wordt Tamar ook geen enkele fout aangerekend. Ook niet voor de valstrik die ze gespannen heeft voor haar schoonvader. Als eisende partij heeft ze de middelen aangewend waarover ze beschikte om zwanger te worden binnen het gezin van Juda. Juda had haar eigenlijk uitgekozen om kleinkinderen te krijgen door een huwelijk met zijn zoon, Er. Hij verplichtte Onan het zwagerhuwelijk aan te gaan om te voorzien in nageslacht na het wegvallen van zijn oudste zoon. Dit was een van de bedoelingen van het verbond met de Ene. Hij geeft echter Tamar de mogelijkheid niet te huwen met zijn derde zoon als ze ook na dit tweede huwelijk achterblijft als kinderloze weduwe. Dit was tegen de plaatselijke gebruiken en was een oneerlijke behandeling van een kinderloze weduwe. Een weduwe moest een zoon krijgen van een van de broers van de overleden echtgenoot die geen zoon had. Het was die zoon die de zorg voor zijn moeder moest opnemen en die uiteindelijk erfgenaam werd in de plaats van zijn overleden vader.

Juda heeft onbewust dan zelf gezorgd voor zijn nageslacht nadat zijn zonen van de Kananitische vrouw zijn nageslacht met de erfenis niet konden waarmaken. Tamar werd opeens zeer vruchtbaar voor het verbond in de ogen van de Ene omdat ze moreel hoogstaand was en omdat de Ene de ellende van de verstoten kinderloze weduwe zonder toekomst wil wegnemen. Tamar ontloopt de dood door verbranding omdat zij opnieuw opgenomen werd in de bescherming van haar schoonvader. Ze wordt herboren en dat werd eigenlijk al duidelijk weergegeven door het Hebreeuwse basiswoord "yatsa" uit vers 24 dat vertaald werd door breng haar weg. Dat wegbrengen was haar "uit brengen" uit de stam van haar vader waar ze na de verstoting door Juda naar verbannen was. Na het schrappen van het vonnis krijgt Tamar een nieuwe plaats als moeder van de volgende generatie van de stam van Juda. Ze wordt herboren omdat haar leven nu opnieuw toekomst heeft. Hij legt zich een straf op en onthoudt zich van alle verdere seksuele omgang met haar. Hij had respect voor de vrouw die hem niet rechtstreeks aanwijst als vader en hij die eigenlijk gekozen was als schoondochter. Hij had haar als vrouw genomen die zich aanbood met een sluier. Zijn vader had ook al zo'n vergissing begaan toen hij pas na de huwelijksnacht ontdekte dat hij het huwelijk voltrokken had met Lea en niet met Rachel zoals hij dacht. Ook daar was de onbezonnen drift een sluier1.

 

1 Genesis 29,25.