26 oktober 2017

Juda had Tamar vergeten maar Tamar vergat de verplichting van Juda niet.

Opnieuw maken we een in tijd onbepaalde sprong vooruit in de tijd, een boogscheut in de geschiedenis1, en zou Sela nu toch al volwassen moeten zijn. Genesis 38,12-14: 12 Geruime tijd later stierf Juda's vrouw, de dochter van Sua. Toen de rouwtijd voorbij was, ging Juda op een keer naar Timna, op bezoek bij de scheerders van zijn schapen, samen met zijn vriend Chira uit Adullam. 13 Toen Tamar vernam dat haar schoonvader naar Timna kwam om de schapen te scheren, 14 legde zij haar weduwenkleren af, hulde zich in een sluier, parfumeerde zich en ging bij de Enaïmpoort aan de weg naar Timna zitten. Want zij had gemerkt dat Juda haar niet aan Sela tot vrouw gaf, ofschoon die de volwassen leeftijd bereikt had. Als volwassen zonen hun moeder verliezen is het hen een troost te huwen2. Dan is er geen reden meer om nog thuis te blijven. Het overlijden van een moeder is het signaal dat ze een andere vrouw in hun leven kunnen toelaten om het leven genoeglijk te maken. Maar van het uitstel van het zwagerhuwelijk met Tamar door Juda is na geruime tijd afstel gekomen. De kinderloze Tamar werd over het hoofd gezien. Sela is een andere weg gegaan en schakelt zich uit als opvolger van de verbondslijn van Abraham. Hij werd op zijn beurt stamvader van een ander volk3, de Selanieten.

Het leven gaat verder, de rouwperiode voor zijn vrouw, de dochter van de voorspoedige Sua, was voorbij. Zonder afstammelingen zal Juda, die blijkbaar monogaam was en geen bijvrouwen had, niet kunnen instaan voor de vermeerdering van het volk van Israël. Immers zijn zonen zijn dood in de ogen van de Ene en kunnen niet meer instaan voor het nageslacht van Abraham binnen het verbond. Ook zijn Kananitische vrouw, de dochter van Sua, is overleden en kan hem geen kinderen meer schenken. De logica is dat bij de stam van Juda er geen voortzetting komt van het verbond. Nog een weg die doodloopt! Komt er nog wel een volk en een land van Israël? Na de misstappen van Simeon, Levi en Rubensprong in de tijd,sela volwassen,geruime tijd,tamar werd vergeten,sela,selanieten,rouwperiode voorbij,geen uitbreiding van het volk van israël,onafhankelijk en rijk,timna,scheren van schapen,feest,tamar hoort spreken over haar schoonvader,verstoten weduwe en het verdwijnen van Jozef wordt de kans alsmaar kleiner.

Toch trekt de stamvader Juda als weduwnaar opgewekt samen met zijn kompaan Chira, de onafhankelijke, van Adullam, waar het volk het recht in handen nam, op bezoek naar de kudden van de schapen. De vriend van Juda weerspiegelt de houding van Juda tegenover de Ene. Hij is vriend van het ongebonden zijn en gedraagt zich onafhankelijk van het verbond want hij heeft het recht in eigen handen en is rijk. Het was de tijd van het scheren van de schapen en dan was altijd feest4. Daarom trekken beiden levenslustig naar de kudden en naar Timna die deel uitmaakten van hun bezit5.

Tamar die in het huis van haar vader woonde vernam dat haar schoonvader in de streek kwam en dat hij naar zijn kudden trok om het scheren van de schapen mee te maken en feest te vieren. Het leven van Tamar als verstoten weduwe was geen feest en iedereen dreef de spot met haar dat ze geen man kon houden. Wat was er toch mis met die Tamar in haar weduwekleren? Zou ze zelf niet beter dood zijn?6

 

1 Het Hebreeuwse "raba", vermenigvuldigen van dagen, klinkt bijna als "rabab", boogscheut.

2 Genesis 24,67.

3 Numeri 26,20 en 1 Kronieken 4,21-23.

4 1 Samuel 25,4-36.

5 Timna afgeleid van manah: een toegewezen gedeelte.

6 Tobit 3,9b.

25 oktober 2017

Tamar moet terug naar haar vaders huis.

De onfortuinlijke weduwe die zelfs na twee huwelijken kinderloos bleef, voelde zich beroofd van elk toekomstperspectief. Maar niet al haar hoop was verdwenen want Juda had nog een zoon die zijn zwagerplicht tot een goed einde kon brengen. Genesis 38,11: 11 Toen zei Juda tegen zijn schoondochter Tamar: "Ga als weduwe naar het huis van je vader terug, totdat mijn zoon Sela volwassen is." Want hij dacht: "Anders sterft ook hij, net als zijn broers." Tamar ging dus naar het huis van haar vader terug. Juda vreest dat hij helemaal geen nageslacht zal krijgen als hij ook zijn derde zoon de opdracht zou geven zijn zwagerplicht te voldoen. Hij denkt dat ook Sela zou sterven als hij het huwelijk voltrekt met Tamar. Dit risico wil hij niet lopen. De oorzaak van hun dood legt hij bij Tamar. Er scheelt iets met haar. Wij hebben echter gelezen dat er iets fout was met de zonen van Juda. Zij waren slecht in de ogen van de Ene. In dit verhaal is Juda de man die alles regelt. Hij had zelf de keuze gemaakt van een vrouw voor zijn oudste zoon. Hij heeft dan na de dood van zijn oudste zoon Er zijn tweede zoon, Onan, de opdracht gegeven een zwagerhuwelijk aan te gaan met Tamar. Nu wijst hij Tamar af en stuurt haar terug naar het huis van haar vader. Dit was het schandelijke lot van een kinderloze weduwe of een verstoten vrouw1, die alleen nog terecht kon in het huis van haarkinderloos beroofd van toekomstperspectief,sela onvolwassen,zwagerplicht,terug naar vader,risisco op sterven,juda verstoot tamar,breuk met het verbond,drogreden,morele eisen van het verbond,offermaal in betel,hebron,erfenis doorgeven vader. Hij geeft als reden op dat Sela nog te onvolwassen is om een de verbintenis aan te gaan van het zwagerhuwelijk. De gewoonte was om een weduwe met kinderen op te nemen in de familie van de overleden vader maar hiertoe was geen reden dacht Juda. Juda gaf Tamar echter niet de kans waar ze recht op had. Het zwagerhuwelijk met Sela werd uitgesteld. Sela moest eerst volwassen worden. "Gadal" in het Hebreeuws en dit kan ook vertaald worden als opgevoed worden als besnedene van hart. In deze interpretatie zouden we kunnen verstaan dat Juda weet wat er fout ging bij de vorige huwelijken. Tamar was moreel meer hoogstaand dan de zonen van Juda. We zouden kunnen stellen dat de huwelijken stukliepen omdat de zonen van Juda geen beetje garantie boden dat het verbond met de Ene verder zou kunnen gaan.

Juda zocht echter een drogreden en dat lezen we in zijn gedachten, die de schrijver ons meegeeft. De weigering van Juda zou echter ook kunnen ingegeven zijn door de angst dat ook zijn jongste zoon niet zal voldoen aan de morele eisen uit het oogpunt van het verbond. Maar heeft Juda zelf oog voor de verbintenis die in de tijd door Abraham afgesloten werd? Is hij voldoende bewust betrokken geweest bij het bindend offermaal in Betel alvorens de stam verder zuidwaarts trok in de richting van Hebron? Misschien moet dit verlies van twee zonen hem wakker schudden en begint hij zich vragen te stellen waarom dit allemaal zo gebeurt. Maar hij krijgt geen inzicht in het onweerstaanbare van het verbond en wil menselijk gezien geen risico nemen en vertrouwt zijn jongste en laatste zoon niet toe aan Tamar. Juda neemt alles in eigen handen. Hij wil immers een grotere zekerheid voor een nageslacht aan wie hij de erfenis van zijn kudden en bezittingen kan doorgeven. Hij had Tamar een tweede kans gegeven maar zijn goede bedoelingen om de rechten van de kinderloze weduwe te respecteren kende grenzen. Ook zijn vertrouwen in de Ene was veel beperkter dan bij Abraham die zelfs zijn zoon zou geofferd hebben.

 

1 Leviticus 22,13; Tobit 3,7-15.

24 oktober 2017

Juda en zijn zonen maken het verbond met de Ene onmogelijk.

Op het eerste zicht lijkt deze tekst te leiden naar de afschrijving van Juda en van zijn zonen als stamvaders voor het volk van Israël. Er vond reeds de dood en Tamar blijft zo kinderloos. Misschien kan Onan het beter doen. Genesis 38,9-10: 9 Maar Onan wist dat dit kind niet van hem zou zijn; daarom liet hij, telkens als hij met de vrouw van zijn broer samen was, het zaad op de grond verloren gaan, om geen kind voor zijn broer te verwekken. 10 Zijn gedrag was slecht in de ogen van de Heer, zodat deze ook hem liet sterven. Onan kwijt zich echter heimelijk niet van de opdracht die hij van zijn vader Juda kreeg en verzuimt zijn zaad te zaaien in vruchtbare bodem. Hij trok zich terug uit Tamar voor hij een zaadlozing kreeg. Met een krachtige wil beheerste hij zich zodanig dat hij voor het zingen de kerk uitging. Om Tamar op te schotelen met deze beter dan niets methode moest toch een duidelijke reden zijn.

Onan wist ook als hij een zoon zou verwekken bij Tamar dat hij, die nu eerste in rang was gekomen voor de erfenis van het eerstgeboorterecht door de dood van zijn oudste broer, dit voorrecht zou verliezen. Op die manier ontnam hij Tamar de mogelijkheid op bescherming voor haar oude dag. Haar eerste en oudste zoon zou daar garant voor staan. Dit was de gebruikelijke regeling om weduwen een bestaan te geven. Onan verzaakt op deze manier aan de plicht van het voortbrengen van een zoon. Dit overnemen van de taak van zijn broer zou hem geen eigen zoon juda afgeschreven,terug trekken,onan,beter dan niets methode,verlies van voorrecht eerstgeborene,tamar onbeschermd,weduwenbestaan,geboortebeperking,bloed op de grond,zaad op de grond,figuurlijk dood,grenzeloze genadeopleveren. Immers de eerste zoon die hij zou verwekken zou niet verondersteld worden de eigen zoon van Onan te zijn maar deze van zijn overleden broer. Door dit gebruik niet te willen volgen, beknot hij eveneens opzettelijk de uitgroei van deze tak van de stamboom van het volk van Israël. De bewuste geboortebeperking wordt gezien als een afwijzing van de genade van de Ene en gaat in tegen het verbond waar de belofte van een groot volk en een land om in te wonen staan als tegenprestatie van het leven van het nageslacht van Abraham als besnedenen van hart. Net als de moord waar het bloed op de grond terecht komt1, komt nu het zaad op de grond. In beide gevallen gaat het elimineren van leven tegen de principes van de Schepper. De Ene wil leven ook voor de onmondige, de zwakke en zij die verstoten worden door de sterke en de krachtige. Onan werd sterk en krachtig genoemd2 door zijn moeder. Hij misbruikte zijn mogelijkheden en gaf de zwakke geen kansen om zichzelf op termijn te verrijken. Dat grote kwaad werd afgestraft met de dood. Zij een symbolische dood. Dit is te vergelijken met het lot van Kaïn die uitgesloten werd van deelname aan het volk van God en verwezen werd naar het land van nergens waar men zinloos ronddwaalt3. Uitgestoten worden uit een stam betekende vroeger meestal een gewisse dood. Toch werd die eerste misdadiger van de Bijbel beschermd door de Ene, die buiten elke menselijke logica grenzeloos genadig is.

 

1 Genesis 4,10.

2 zie bijdrage: Juda krijgt drie zonen.

3 Genesis 4,11-16.