04 december 2017

Uitleg van de droom van de opperbakker.

Jozef voegt door de Ene ingegeven betekenissen toe aan de beelden die de opperbakker gedroomd heeft om tot een verklaring te komen. Genesis 40,18-19: 18 Jozef antwoordde: 'Dit is de verklaring: De drie korven zijn drie dagen. 19 Over drie dagen zal de farao uw hoofd opheffen en u aan een paal hangen, en de vogels zullen uw vlees verslinden.' De bakker verwacht een even gunstige voorspelling uit zijn droom en kijkt uit naar de verklaring die hem door Jozef zal gegeven worden. Opnieuw gaat het over drie dagen. Het typische Hebreeuwse begrip "drie dagen" wijst erop dat er een bovennatuurlijke kentering komt in de situatie. Deze keer werden de dagen gelijkgesteld met de korven. Verder klinkt de voorspelling dezelfde want ook de verantwoordelijke van het voedsel die het brood beheert zal verheven worden door de farao. In het Hebreeuws staat precies het zelfde geschreven. Dit betekent woordelijk: zal oprichten farao je hoofd. Dit oprichten is van de stam "nasa of nasah"  en kan vele betekenissen hebben. Hier is het opheffen. Het opheffen van de twijfel wat er met hen zal gebeuren of nog beter hen persoonlijk toespreken zodat ze hun hoofd moeten opheffen om te luisteren. Er zal duidelijkheid komen in het oordeel van de farao. We zouden ook kunnen denken dat het opheffen te maken heeft met het bevel van de farao hen uit de vernedering van de kerker te halen. Hun hechtenis van onbepaalde duur zal ten einde lopen over drie dagen. Na dat opheffen van het hoofd van de opperbakker staat echter "al" Jozef,droomverklaringen,voorspelling,drie dagen,bovennatuurlijke kentering,oprichten van het hoofd,hoger opheffen,zal aan een paal hangen,tak,boom,wordt opgegeten door de vogels,schandelijke vernedering,bijgevoegd in het Hebreeuws en dit is nog hoger en wijst op zijn onthoofding.

Deze keer is het geen positieve verandering voor de opperbakker. Zijn toekomst als hoveling stopt en al zijn rechten, die er mee gepaard waren, zijn verbeurd. Hij zal een schandelijke straf van faro krijgen. Hij zal aan een paal hangen. Het woord van de stam "ets" hier vertaald door paal heeft veel meer betekenissen zoals ook galg of tak. Dit is afgeleid van "atsah" dat zowel stevigheid van een boom als vastmaken betekent. Het is met tegenzin dat Jozef dit vertelt aan de hoveling, die hij moest dienen, maar hij wil de toekomstvoorspelling die hij van de Ene doorkrijgt niet verbloemen. Het valt Jozef ongetwijfeld zwaar te vertellen wat zijn droom betekent. Maar Jozef heeft die droom niet gedroomd en heeft ook de verklaring niet uit hemzelf gehaald maar gekregen van de Ene. Het wordt nog veel erger als hij uitlegt wat die vogels in zijn droom met die straf te maken hebben. Zijn lichaam zou opgegeten worden door de vogels1. Een schandelijke vernedering voor een hoveling die dacht dat zijn persoon zou vereeuwigd en bijgezet zou worden bij zijn koning in de koninklijke begraafplaats.

Hij zou nu een straf krijgen die alleen voor grote misdadigers van toepassing was in Egypte. Hier was de overtreding gemaakt ten aanzien van de hoge vertegenwoordiger van de godheid Ra en bepaalde dit het gewicht van de straf. De farao was overtuigd dat hij slecht gediend werd door de verantwoordelijke van de bakkers en dat zijn vertrouwen in de dienaar van Ra beschaamd werd. Zijn voedsel was niet met de nodige zorg klaargemaakt en opgediend. De openbare doodstraf en de onthoofding door farao moest een teken zijn om iedereen af te schrikken2, die het ooit maar zou durven farao niet goed te dienen. Daarom wordt het lichaam vast gemaakt aan een stevige boom langs de openbare weg.

 

1 Ezechiël 39,1-4.

2 Jozua 8,23-29; 1 Samuël 31,9-10.

01 december 2017

De bakker heeft een ander droomverhaal.

Het was ons duidelijk dat de twee hovelingen elk een droom hadden op dezelfde nacht. De bakker komt nu, nadat hij hoorde dat Jozef een herstel in zijn vroegere functie voor de wijnschenkers voorspeld had, ook aandraven met zijn droomverhaal. Genesis 40,16-17: 16 Toen de eerste van de bakkers zag hoe gunstig de uitleg was, zei hij: 'Ik heb ook een droom gehad. In die droom zag ik drie broodkorven op mijn hoofd. 17 In de bovenste korf lagen spijzen voor de farao, allerlei soorten gebak; maar de vogels pikten ervan uit de korf die ik op mijn hoofd droeg.' Het verhaal van de bakker is vrij kort. Hij ziet zichzelf in een droom enkel met drie korven op zijn hoofd. Niets over het graan dat gekweekt werd, geoogst en gemalen. De bakker gaat onmiddellijk naar farao met de resultaten van het werk van zijn onderdanen. Hij bekijkt de groei van het voedsel in de natuur niet en evenmin de werkzaamheden die leiden naar wat farao voorgeschoteld wordt. We zien alleen dat het voedsel draagt en zich klaar maakt om alles op te dienen. Hij stapelde drie broodkorven op elkaar en droeg ze op zijn hoofd. Deze manier van het dragen van lasten door mannen wordt vaker gezien op Egyptische afbeeldingen. De Egyptische vrouwen dragen zware lasten dan eerder op de schouders. De opperbakker heeft blijkbaar alleen oog voor de kwantiteit en niet voor de kwaliteit en brengt alle voedsel in een keer aan de tafel van farao. Zo moet hij ook niet heen en weer lopen. Alles in één keer opdienen volstond.

Het Hebreeuws geeft ons aan dat er drie gestapelde manden met witbrood, “chori”, op het hoofd van de bakker staan. De bovenste mand was gevuld met de gebakken broodjes. In tegenstelling tot de opperschenker, die eerst nog de druiven perst in de wijnschaal van farao, heeft de bakker niets meer te doen dan de broodschaal voor de farao te zetten. Het is geweten dat er een grote keuze aan 12 01 a Bijbel 968 a.jpggebak was in Egypte men spreekt van 38 soorten koekjes en 57 soorten brood door de grote combinatiemogelijkheid van verschillende granen in hun verschillende kleuren en korrels. Deze werden in diverse vormen gemaakt door de bakkers die onder de verantwoordelijkheid van de opperbakker werkten. De witte broodjes lagen helemaal bovenaan.

In zijn droom was de opperbakker niet bij machte om de vogels af te schrikken. De vogels pikten aan het wit brood uit de bovenste mand. Hij heeft niet zoals zijn collega de opperschenker alles onder controle tot op het moment dat hij het voedsel waarvoor hij verantwoordelijk is, kan aan bieden aan de koning van Egypte. We herinneren ons Abraham die ook bij het dierenoffer al moeite had om de vogels af te houden1.

Sommige zoeken de uitleg van de pikkende vogels in de manden. Ze stellen dat de manden gemaakt waren van geweven twijgjes waarvan de schors was afgetrokken. Daardoor waren de manden wit. De geweven manden hadden openingen en zo konden de vogels toch pikken aan de broodjes die bestemd waren voor farao.

Andere belijken het anders en zeggen dat van de bakkerij tot aan de tafel van de koning die lekkere koekjes helemaal bovenaan lagen in de bovenste korf. Bij dat transport waren de vogels er vlug bij om hun graantjes mee te pikken uit de gebakken witte broodjes.

Die droom die de bakker had zal Jozef verklaren. Jozef is helemaal niet verantwoordelijk voor de droom die al een verklaring in zich heeft. Jozef krijgt alleen inzicht van de Ene om die droom te verklaren.

 

1 Genesis 15,11.

30 november 2017

De verklaring van de droom van de wijnschenker.

Jozef heeft nu een aantal beelden die iets zouden kunnen betekenen. Genesis 40,13-15: 12 Toen zei Jozef: "Dit is de verklaring: De drie ranken zijn drie dagen. 13 Over drie dagen zal de farao uw hoofd opheffen en u in uw ambt herstellen; dan zult u de farao opnieuw de beker reiken, zoals u deed toen u zijn schenker was. 14 Maar als het weer goed gaat met u, denk dan ook eens aan mij en bewijs ook mij een dienst; doe bij de farao een goed woord voor mij en zorg dat ik uit dit huis vandaan kom. 15 Want ik ben met geweld weggesleept uit het land van de Hebreeën, en ik heb ook hier geen misdaad gepleegd, waarvoor men mij in deze kerker moest opsluiten." Jozef krijgt de goddelijke inspiratie om de drie ranken gelijk te stellen met drie dagen. Drie dagen hebben een speciale betekenis in de Hebreeuwse Bijbelteksten. Het is het moment dat er een bovennatuurlijke wending komt in de situatie. De opwaartse bewegingen van de scheuten uit de ranken en het openspringen van de bloesems op de nieuwe scheuten laten Jozef denken aan een bevordering in rang en nieuw leven. De baas van de drank van farao zal hersteld worden in zijn vroegere functie en verlost worden uit zijn hechtenis en van de ongenade van farao. De slaapperiode van de druivelaar is afgelopen, het is lente en hij kan weer vrucht dragen. Zoals het vroeger was zal deranken zijn dagen,derde dag,bovennatuurlijke wending,goddelijke inspiratie,herstel in functie,wederdienst,weggevoerd uit het land van de Hebreeuwen,ook zonder schuld,onterecht gestraft, wijnschenker weer zijn farao kunnen dienen en zijn volledige verantwoordelijkheid opnieuw kunnen opnemen.

De dienaar Jozef vraagt een dienst aan de opperwijnschenker, de dienaar van farao. Na de voorspelling van een gunstige kentering in het leven van de hoveling verwacht Jozef een wederdienst. Jozef wil ook uit die gevangenis geraken en het leven weer ten volle kunnen leven. De omstandigheden in hechtenis geven zo weinig mogelijkheden om te leven als een besnedene van hart. Alleen farao kan genade schenken aan de gevangen en nu staat de wijnschenker opnieuw dicht bij de farao. Jozef licht zijn vraag toe en rekent daarmee op het begrip van de hoveling. Zonder details te geven vertelt Jozef dat hij tegen zijn wil weggevoerd werd uit zijn land. Hij spreekt niet van Israël want dat bestaat nog niet als natie. Hij gebruikt de term het land van de Hebreeën omdat ook de wijnschenker weet dat die nomaden een vaste streek hadden waar ze met hun kudden rondtrokken. Ook de opperwijnschenker werd tegen zijn wil weggetrokken uit zijn dagelijkse levenswijze. Jozef ontkent dat hij enige misdaad heeft begaan die aanleiding kan geven tot die hechtenis. Hij spreekt hier van een kerker. Het Hebreeuwse woord "bowr" is net het zelfde als de put1 waarin Jozef door zijn broers werd gestopt. Dit is geen toeval. Daardoor roept dit woord opnieuw het onrecht op dat ook door zijn broers werd begaan. De vertaling van kerker is een woordaanpassing in de vertaling aan de gevangenis van farao, het ronde huis.

Eigenlijk kunnen we vermoeden dat ook de wijnschenker onterecht gestraft werd en dat hij ongetwijfeld weet hoe ook Jozef zich voelt. Machteloos tegen de overmacht en onrecht2. Hij kan zich goed inbeelden dat Jozef een lotgenoot is en daardoor treft de vraag van Jozef hem in zijn medeleven. Op die manier hoopt Jozef op het begrip van de man die nu opnieuw dicht bij de farao zal zijn als een van zijn vertrouwelingen om ook zijn lot te verbeteren.

 

1 Genesis 37,29.

2 Genesis 39,19-20.