15 juni 2017

Jakob geeft een parade van zijn verwezenlijkingen.

hartelijke ontmoeting,Esau wordt ingelicht,kus en tranen,eeuwige vijandschap,spanning tussen Edom en Israël,vrouwen en kinderen worden getoond,rijkdom wordt getoond aan Esau,gemoedelijke Esau,Jakob is gezegend,Deze hartelijke ontmoeting wekte vragen op bij sommige rabbijnen, die deze tekst willen verklaren in het licht van de latere geschiedenis van het volk. Zij verklaren de opeenvolging van de kus met de tranen daarna op een eigenaardige manier. Ze zeggen dat Esau Jakob in de nek heeft gebeten en dat Jakob daardoor weende van de pijn. De nek van Jakob veranderde echter in marmer en Esau had zo hard gebeten dat hij weende van de pijn door zijn stukgebeten tanden. Dit is uiteraard een verklaring die geen steek houdt maar die de spanningen tussen Edom en Israël wil symboliseren. Het Bijbelverhaal gaat echter verder in positieve zin en de twee broers nemen de tijd om wat bij te praten. Genesis 33,5-7:5 Toen Esau opkeek en de vrouwen en kinderen zag, vroeg hij: ‘Wie zijn dat daar?’ Jakob antwoordde: ‘Het zijn de kinderen die God uw dienaar geschonken heeft.’ 6 Toen kwamen de slavinnen met hun kinderen naderbij en bogen diep. 7 Ook Lea met haar kinderen kwam naar voren en boog diep; ten slotte kwamen Jozef en Rachel en ze bogen diep. Na de intense begroeting van de broers informeert Esau naar die twee groepen vrouwen en kinderen die hij zag afkomen. Wat zich nu afspeelt staat centraal en bepaalt hun gesprek en het verhaal van de ontmoeting. Jakob sprak met geen woord over wat in de tijd in Berseba gebeurd was. Esau informeerde enkel nieuwsgierig naar wat hij nu voor zijn ogen ziet passeren. In de volgorde waarin Jakob zijn gezin had opgesteld komt zijn stam in wording nu Esau voorbij. Iedereen van het gezin van Jakob groet Esau buigend zoals Jakob hen voordeed. Jakob stelt zijn vrouwen en zijn kinderen voor aan zijn broer. Buigend voor Esau komen Bilha met haar zonen, Dan en Naftali, en Zilpa met Gad en Asher aan Esau voorbij. Toen volgden Lea en Rachel die ook nichten waren van Esau. Ook zij hadden hun kinderen mee. Nicht Lea had zeven kinderen, Ruben, Simeon, Levi, Juda, Issakar, Zebulon, en Dinah, zes zonen en een dochter. Zij bogen allen respectvol voor Esau. Helemaal achteraan liep Jozef, die nu nog de jongste was, voor zijn beeldschone moeder Rachel. Bij het verslag in de Bijbel van de optocht van het gezin van Jakob worden maar enkele namen vermeld. De twee stammoeders, Lea en Rachel, en haar zoon Jozef krijgen een vermelding. Jozef die een kereltje was van zes jaar, wordt voor zijn moeder vermeld. Zo weten we dat dit een naam is die we niet mogen vergeten. De namen van de belangrijkste sleutelfiguren in de komende verhalen over Jakob worden nog eens in herinnering gebracht. De rest trekt ons nu voorbij in anonimiteit. Ook het kereltje van zes jaar, Jozef, boog voor zijn oom net als zijn zwangere moeder. Hij had gezien wat zijn halfbroers deden die net voor hem liepen en bootste hen na. Maar Jakob was de allereerste van het gezin die zijn broer groette zoals een heerser begroet wordt. Toch gaat het er heel gemoedelijk aan toe. Hoewel Jakob de houding aanneemt van een dienaar plaatst Esau zich niet hoogmoedig als een machthebber boven Jakob.

De openheid om zijn gezin voor te stellen heeft niets meer te maken met de angst die woekerde bij Jakob. Hij kan door de manier waarop Esau reageerde nu fier zijn met zijn gezin dat hij als een zegen1 van de Ene voorstelt.

 

1 Psalm 127,3 en 113,9.

14 juni 2017

Geen confrontatie in hoogmoed.

De boden met de kudden als geschenk getuigden op bevel van Jakob tot driemaal toe van de nederige dienstbaarheid van Jakob voor de machthebber Esau. Deze keer gaat Jakob zelf voor zijn gezin uit. Genesis 33,3-4: 3 Zelf ging hij voor hen uit en hij boog zevenmaal tot op de grond, tot hij bij zijn broer kwam. 4 Esau snelde hem tegemoet, omarmde hem, viel hem om de hals en kuste hem, en zij werden beiden tot tranen toe bewogen. De boodschappers die de kudden vergezelden die vooruitgestuurd werden om Esau goed te stemmen, hadden al drie keer laten weten aan Esau dat Jakob hem als een dienaar geschenken stuurde1. Het geven van geschenken om de goedgunstigheid van een hogergeplaatste te verkrijgen was een gebruik en Jakob had daar al aan voldaan. Diezelfde boden hadden ook aangekondigd dat dienaar Jakob achter hen zou komen.

Die ondergeschiktheid aan zijn oudere broer benadrukt Jakob nu door te buigen. De vertaling laat ons denken dat Jakob buigt tot op de grond zoals Abraham boog voor de Ene. Eigenlijk buigt Jakob richting grond en niet tot op de grond. Dit buigen gebeurt terwijl de onderdanige in de richting van de heerser stapt, terwijl hij de rechterhand op het hart houdt. Zo maakt Jakob duidelijk dat hij zich onderwerpt aan zijn oudere broer Esau. Dit betoon van respect was zeer gebruikelijk als familieleden elkaar een bezoek brachten.

Uit de voorzorgsmaatregelen die Jakob nam, kunnen we afleiden dat deze ontmoeting in zijn ogen een risico inhield. Daarom getuigt het ook van moed dat hij als eerste het vermoedelijke gevaar tegemoet gaat. Hij was immers in de tijd ook verantwoordelijk voor de gespannen sfeer tussen hem en zijn broer omwille van het listige bedrog om de zegen van de eerstgeborenen te krijgen. Na al die geschenken en die nederigheid zou Esau kunnen vermoeden dat Jakob niet meer aast op de erfenis van vader Isaak.nederigheid,geschenken voor machthebbers,Jakob loopt voorop,goedgunstigheid afdwingen,risicovolle ontmoeting,Esau bevestigd in zijn waardigheid,kus,omhelzing,vierhonderd man,

De sfeer was niet gespannen omdat Esau zich in zijn waardigheid bevestigd zag door zijn jongere broer. Of hij overtuigd werd door de geschenken en de betoonde nederigheid dan wel of hij de bedriegerijen van Jakob vergeten was of onbelangrijk vond, weten we niet. Zelf was Esau in de voorbije twintig niet bij de pakken blijven zitten. Hij had heel wat bezit weten te vergaren in zijn veroveringstochten. Hij manifesteert zich immers als machthebber met een delegatie van vierhonderd man terwijl Jakob hen tegemoet trekt met zijn vrouwen en zijn kinderen. De machtsverhouding was overduidelijk. Misschien kwam hij zelfs zijn jongere broer verdedigen tegen de gevaren van rovers omdat hij de woorden van zijn vader herinnerde dat hij zijn broers zou dienen2. Het Hebreeuwse woord dat hier gebruikt wordt voor kus, omhelzing, is “nashaq”. Dit staat in verband met het werkwoord, “chazaq” dat zowel kussen als omgorden met bewapening kan betekenen.

Het werd een hartelijk weerzien en na al die jaren was de tweeling eindelijk weer verenigd. Esau nam als oudste het initiatief, omarmde zijn broer en kuste hem. Het terugzien was een ontroerend moment. Ze kregen de tranen in hun ogen.

 

1 Genesis 32,14-22.

2 Genesis 27,40.

13 juni 2017

Niet blind voor risico’s de toekomst tegemoet stappen.

goddelijke bescherming maar toch geen onnodige risisco's nemen,doodsbedreigingen,Esau impulsief,Jakob,manschappen,El Shadday,gewone mensen in het heilsplan,vertrouwen in de toekomst,Jakob verdeelt zijn gezin in twee delen. Hij bepaalt ook de volgorde waarin ze Esau zullen ontmoeten. Ook deze volgorde getuigt over de onzekerheid van de reactie van Esau. Jakob en Esau hebben hun jeugd samen doorgebracht in Berseba en kenden elkaar als een tweeling. Dezelfde leeftijd en veel gelijklopende ervaringen maar toch zo heel verschillend van karakter. Jakob wist van zijn broer dat hij zeer impulsief was en dat hij een veroveraar en een jager was. Zonder twijfel zal hij, in de tijd dat Jakob in Haran was, de macht gegrepen hebben in Edom. Dit was trouwens de toekomst die zijn vader Isaak voor hem in gedachten had. Met het zwaard1 zou Esau voorzien in zijn levensonderhoud. De stelling van Isaak dat hij ook zijn broers zou dienen verdwijnt op de achtergrond bij de doodsbedreigingen die Esau uitspreekt aan het adres van Jakob. Het zijn deze bedreigingen met de dood die er Jakob toe aanzetten heel omzichtig te werk te gaan bij de ontmoeting van zijn broer. Genesis 33,2: 2 De slavinnen met hun kinderen gingen voorop, daarachter Lea met haar kinderen, en ten slotte Rachel met Jozef achteraan. terwijl. De slavinnen die wij bij naam kennen, krijgen nu geen naamvermelding meer. Hun namen zullen in het vervolg op een uitzondering te na niet meer voorkomen tenzij in de verwijzingen naar de afkomst van de stammen van Israël. Dat deze stammen minder belangrijk zijn in de later geschiedenis kunnen we hier al veronderstellen. Samen met hun zonen nemen ze de meest risicovolle plaats in. Ze gaan voorop. Als Esau en zijn manschappen dan toch kwade bedoelingen zouden hebben, kunnen Lea en Rachel en hun kinderen zich nog in veiligheid stellen. Zijn meest dierbare vrouw, Rachel, stapt mee richting beloofde land in de laatste en dus ook meest beschermde positie samen met haar zoon Jozef, die wellicht heel belangrijk zal worden in het plan van El Shadday. De veronderstelling van de belangrijkheid van de stammen die we nu reeds kunnen afleiden, heeft alles te maken met de schrijven van deze Bijbelverhalen. Het verhalen over het verleden die geschreven zijn om actuele situaties te verklaren. Deze verhalen worden gekleurd met het penseel van zeer oude verhalen die gangbaar waren in de cultuur van de Hebreeuwen.

Het is telkens zeer opmerkelijk dat de gewone geschiedenis van een onvolkomen man en zijn gezin vervlochten zit in de tocht naar een beter leven. Dit maakt van de Schrift een levensecht boek waar het ware gelaat van de mensen niet weggestopt wordt achter een masker van perfectie en heiligheid. We zullen merken dat Jakob niet in elk verhaal, in elke omstandigheid, vanaf Israël zal genoemd worden. Wat hij doet zal ook na zijn geestelijk gevecht niet steeds getuigen van zijn engagement als aartsvader om de wereld beter te maken. Mensen zijn niet steeds engelen en handelen bij mogelijke dreiging soms strijdlustig. De defensieve maatregelen van Jakob zijn menselijk zeer logisch en niet af te keuren omdat ze geen gebruik maken van enige agressiviteit tegenover zijn broer Esau. Het wordt geen stellingenoorlog want Jakob en zijn volk stappen in vertrouwen verder de toekomst tegemoet rekening houdend met mogelijke risico’s. Wat hem lief is beschermt hij. Dit vertegenwoordigt de toekomst van het volk.

1 Genesis 27,40.