18 mei 2017

Het feest bij het verdrag.

We beleven opnieuw een hoogtepunt in de relatie tussen de stamvaders en de andere volken en culturen. Genesis 31,54: 54 Toen slachtte Jakob op de berg een offerdier en nodigde zijn verwanten uit voor de maaltijd. Na de maaltijd bleven zij op de berg overnachten. Dat soort van bevestigen van overeenkomsten heeft Abraham geleerd van Melchisedek1. Het was toen een maaltijd met brood en wijn. Kort daarna vierde Abraham zijn verbond met de Ene helemaal alleen en zonder menselijke getuigen. Dit was nog met een god die Abram persoonlijk beschermde en beloonde2. Toen was er sprake van het slachten van dieren en van een persoonlijke god die zich stilaan zou gaan profileren als de God van de Hebreeuwen, het beloofde volk van Jahweh. Abram kreeg ook de belofte van een wel omschreven land dat na vierhonderd jaar voor zijn nageslacht zou zijn. In het zicht van een nageslacht werd Abram Abraham. Dit verbond werd later zichtbaar gemaakt bij alle Hebreeuwen door zich te besnijden. Deze Hebreeuwen stonden vanaf dat moment anders in de wereld dan de andere volken, ze waren zich als volk bewust van hun eigen god. Het was een god die een rechtvaardige samenleving eiste. Dit werd Abraham duidelijk toen hij Sodom zag dat vergaan was.

Abraham en zijn volk ondervonden vanaf dat moment duidelijk steun. Telkens als de goede realtie tussen stamvaders en andere volken,maaltijd bij overeenkomsten,dank voor tussenkomst van Jahweh,Abraham,Jakob,Berseba,Laban,Haran,dierenoffer,dankoffer,samen feest vieren,toekomst van het volk van god in het gedrang kwam, trad de Ene op en gaf hij weer perspectief. Toen Abraham en Sara kinderloos bleven, werd hun een eigen zoon Isaak beloofd. Die tussenkomsten waren er ook toen er dreigingen waren van andere volken. In Egypte en Gerar dreigden de Hebreeuwen hun identiteit te verliezen door te huwen met mensen buiten de stam. De Ene trad toen telkens op. In Gerar kwam Elohiem, als een voor koning Abimelek herkenbare god, tussen in een droom. Dit volk moest autonoom verder kunnen bestaan. Ook Laban van Haran werd in een droom3 door diezelfde Elohiem aangemaand Jakob niets in de weg te leggen.

De nakomelingen van Abraham danken voor de tussenkomsten van Jahweh met een dierenoffer dat vaker later uitmondt in een feest. De andere tegenpartijen waarmee dan een verbond werd gesloten werden gevraagd om alles met een feestmaal te beklinken. Nadat Isaak een altaar had opgericht, was er in Berseba ook zo’n feest in Genesis 26,30-31: 30 Hierop richtte Isaak voor hen een feestmaal aan en zij aten en dronken. 31 De volgende ochtend legden zij beiden hun eed af. Toen deed Isaak hen uitgeleide en zij gingen als vrienden bij hem vandaan. Hier was het koning Abimelek met zijn gevolg die samen vierden met Isaak. Jakob neemt hier ook na zijn dankoffer het initiatief voor een feestmaal met zijn verwanten. Er wordt geen vermelding gemaakt dat de rechtopstaande heilige steen als slachtaltaar diende voor het offerdier. Maar dit mogen we wel vermoeden. De uitgenodigde verwanten van Jakob voor het feest dat volgt zijn zowel zijn stamgenoten als deze van Laban. Ze worden met zijn allen uitgenodigd om “lehem”, brood, te eten. Dit is niet letterlijk op te vaten en sluit niet uit dat er ook vlees van het offer werd gegeten. Dit laatste wordt zelden duidelijk vermeld. Ze vieren samen een feest op de berg, ze bleven heel de nacht op de berg en gaan de volgende ochtend als vrienden uit elkaar.

 

1 Genesis 14,18-20.

2 Genesis 15,1.

3 Genesis 31,24.

16 januari 2017

De blinde Isaak ziet het verband niet meer met het verbond.V

Isaak is blijkbaar niet op de hoogte van wat wij weten uit het orakel aan Rebekka en wat er afgesproken is bij de linzensoep tussen Esau en Jakob. Ofwel was hij op de hoogte maar hechte hij geen belang aan de door de Ene uitgestippelde gang van zaken, die Rebekka kreeg in een verklarende visioen. Het doet ons denken aan Abraham die willens nillens ook Ismaël als opvolger naar voor schuift. Daar wordt Abraham op de goede weg gezet door Sara en krijgt hij nog eens een bovennatuurlijke bevestiging dat Isaak de ene echte opvolger wordt.

Van Isaak verwachten we dat wat hem voorgeschoteld wordt, gevolgd wordt. Hij was tot nu altijd onderdanig de volgzame. Hij onderging veel in zijn leven en was gericht naar de bovenwerkelijke realiteit. Abraham nam hem mee naar de offerplaats en bond hem door een offer aan de Ene. Die binding met de god van de aartsvaders, El Shadday, komt naar voor in de zegening van Isaak door God1. Isaak bewijst anderzijds door zijn gebed in Genesis 25,21 dat hij deze God aanvaardt: 21 Isaak bad vurig tot de Heer omdat zijn vrouw onvruchtbaar bleef. De Heer isaak,orakel,rebekka,ene,willens nillens,abraham,sara,passief,el shadday,rijke oogst,egypte,machtsvertoon,bewapening,teliverhoorde zijn gebed en zijn vrouw Rebekka werd zwanger. Dit gebed liet de Heer toe zijn zegen waar te maken. De liefdevolle betrokkenheid tussen hemel en aarde was nog eens duidelijk toen de Heer Isaak waarschuwde niet naar Egypte te trekken. Daardoor verbleef Isaak in de nabijheid van Gerar en werd hij en zijn volk gezegend met een rijke oogst2. Bij het akkoord over de nieuwe vestigingsplaats voor Isaak en zijn stam bevestigt zelfs het volk van Gerar, bij monde van de koning Abimelek, dat Isaak gezegend is. Genesis 26,28-29: 28 Zij antwoordden: ‘Wij zien nu duidelijk dat de Heer met u is, en wij dachten: Laat er nu een eed zijn tussen ons. Laat ons een verbond sluiten, 29 dat u ons geen kwaad zult aandoen; wij hebben het u ook niet lastig gemaakt, maar u enkel goed gedaan en u ongedeerd laten gaan. isaak,orakel,rebekka,ene,willens nillens,abraham,sara,passief,el shadday,rijke oogst,egypte,machtsvertoon,bewapening,teliEn nu rust de zegen van de Heer op u.’ Onmiskenbaar is er een verbond tussen Jahweh en de stam van Isaak dat intensief is. Nu wordt Isaak blind voor dat verbond en trekt hij de kaart van het machtsvertoon tussen de volken. Hij is van plan zijn oudste zoon aan te stellen als stamoverste en steunt daarbij op de plaatselijke gebruiken en op het feit dat Esau goed kan omgaan met wapens. Voor wapens staat er “keli” en dat is meer dan alleen pijl en boog. Het gaat over bewapening. Daarbij betekent “teli” dat vertaald is door koker eveneens hangende wapens, dat is afgeleid van “talah”, hangen. Hij is een goede boogschutter net als de broer van Isaak, Ismaël. Deze zoon van Abraham heeft het toch gemaakt. Hij was de vruchtbare stamvader van een groot volk met twaalf vorsten3 en hij heerste over zijn broers4. Precies dit laatste staat diametraal tegenover het orakel dat Rebekka kreeg. Een orakel is een wijze raadgeving voor mensen dat richtinggevend is en een opdracht inhoudt.

 

1 Genesis 25,11.

2 Genesis 26,12.

3 Genesis 17,20.

4 Genesis 16,12.

05 januari 2017

Nieuwe omstandigheden kunnen meevallen.

Het terugtrekken van Isaak met zijn volk stopt nu ze in de nabijheid komen van berseba,abraham,verbond,filistijn,plant een eik als baken,rustig bestaan,ruimte voor alle mensen,creativiteit en praktische geest,bronnen vergeleken met tempel,mystieke tempel,rechobot,maqomBerseba. Het was ook in de regio van Berseba waar Abraham verbleef. Dat is een gebied waar volgens de naam zeven putten waren. Abraham had de exclusiviteit verworven over deze putten. Dit werd bevestigd in een beëdigd verbond1. Dit akkoord werd bereikt nadat Abraham eerst een hele poos in het land van de Filistijnen had gewoond als gast2. Hij had er wat kudden verworven als tegemoetkoming van de koning die zijn boekje te buiten ging. Het was voor beide partijen beter dat ze omwille van hun eigen fysieke integriteit verder uit elkaar gingen wonen. Zo werd Berseba een vaste woonplaats voor Abraham en zijn stam. Hij plantte er een eik en aanbad er Jahweh de God van de eeuwigheid. Dit was het eeuwig baken dat Abraham achterliet op deze plaats.

Isaak is goed op weg om samen met zijn volk ook daarheen te trekken om een rustiger bestaan te leiden buiten het gezichtsveld van Gerar en binnen het oude akkoord tussen Abimelek en Abraham. Genesis 26,22: 22 Daarop verliet hij die plaats en groef een andere put; daarover kregen ze geen ruzie meer. Die put gaf hij de naam Rechobot, want hij zei: ‘Nu heeft de Heer ons ruimte gegeven, zodat wij kunnen groeien in dit land.’ 23 Vandaar ging hij naar Berseba. De put die ze groeven ligt nu een heel eind buiten het gebied waar de herders van Gerar met hun kudden kwamen. De Hebreeuwse naam van die waterput was: “Rechobot”. Dit betekent weidse ruimten. Dit gaf de Hebreeuwen ruimte om een groter volk te worden zonder vrees te hebben beperkt te worden in hun mogelijkheden en in de mogelijkheden die de streek met die vele bronnen gaf. Dit is de ruimte die God aan alle mensen geeft. In de schepping zijn voldoende mogelijkheden voorzien voor alle mensen zodat ze niet van ontbering moeten omkomen of in mensonwaardige omstandigheden moeten leven. Een van die mogelijkheden is deze om lief te hebben en in verstandhouding tussen mens en natuur te leven. Ieder van ons heeft de mogelijkheid samen te leven met anderen op een planeet die ons gegeven is. Soms is een beetje creativiteit en een praktische geest nodig om vastgeroeste denkpatronen een nieuwe wending te geven. Het volstaat meestal om in rechtvaardigheid kansen aan te reiken. Om akkoord te zijn dat land dat niet in berseba,abraham,verbond,filistijn,plant een eik als baken,rustig bestaan,ruimte voor alle mensen,creativiteit en praktische geest,bronnen vergeleken met tempel,mystieke tempel,rechobot,maqomgebruik is door de eigen herders vrij te geven. Zo worden mogelijkheden geboden aan andere herders om zich op hun manier te ontwikkelen in de weidse ruimte die ook hen geboden wordt. Dit hadden de Hebreeuwen echt nodig om hun leven beter te maken. Zij waren in de Schrift het voorbeeldvolk dat als pelgrim op de wereld op zoek is naar een steeds “beter leven”.

Sommige exegeten beweren dat dit verhaal waar de twee eerste bronnen vernietigd worden en de derde overblijft geïnspireerd is op, of de voorafbeelding is van de tempel van Jeruzalem. De eerste werd door de Babyloniërs samen met Jeruzalem, in 586-585 v. Chr. verwoest. In de Griekse tijd werd de tweede tempel voor een groot stuk vernield maar deze werd heropgebouwd door Herodes de Grote. In 70 na Chr. echter werd ook deze tweede tempel door de Romeinen verwoest onder leiding van Titus. De derde tempel is de niet te verwoesten mystieke tempel van de weidse ruimte en was “rechobot” ook wel “maqom” of Bethel, huis van God, genoemd.

 

1 Genesis 21,31.

2 Genesis 21,34.

1 2 3 4 5 6 7 8 9 Volgende