27 april 2017

De Hebreeuw Jakob trek verder, richting beter leven.

Op het einde van de lente vertrok Jakob dan met zijn hele have. Hij maakt gebruik van de periode dat Laban niet in Haran is omdat hij zijn schapen laat scheren om de wol te verhandelen. De hele stam heeft het dan zo druk dat er geen tijd is om eens rond te toeren en iedereen blijft ook in de nabijheid voor de feesten1 die volgen als beloning en dank aan de goden. De zonen van Laban zijn wellicht door hun vijandige houding tegenover Jakob vertrokken van de kudden die ze onder controle moesten houden. Ze hebben zich met tegenzin neergelegd bij de situatie die niet uitdraaide in het voordeel van hun stamvader, Laban. Genesis 31,19-21: 19 Terwijl Laban afwezig was om de schapen te scheren, stal Rachel de huisgoden van tijd van het scheren van de schapen,huisgoden meegenomen door Rachel,gebergte van Gilead,Laban kan vermoeden welke richting Jakob uit is,Jakob heeft ondertusen een kleine volksstam,rechtmatig bezit wordt betwist,de rivier is de Eufraat,Jakob steekt over,weg uit Mesopotamië,Aram,galad,bergrivieren,haar vader. 20 Ook Jakob bedroog de Arameeër Laban door zijn vlucht voor hem verborgen te houden. 21 Jakob ging op de vlucht met al zijn bezittingen; hij stak de Rivier over en vertrok in de richting van het gebergte van Gilead. De eerste onregelmatigheid die verteld wordt is het stelen van de huisgoden van Laban door zijn dochter Rachel. Het is een raden waarom Rachel zoiets doet. Voor Rachel hadden die beeldjes wellicht een bepaalde waarde. We kunnen ons afvragen of ze een materiële waarde of een toegezegde symbolische waarde hadden voor Rachel. Als het geen gouden of zilveren beeldjes waren, bekijkt Rachel ze eventueel als gelukspoppetjes met magische kracht. Denkbaar is het ook dat Rachel het verleden, in de brede zin van het woord, niet kon loslaten en dat ze daarom de beeldjes meenam. Was het zoals de vrouw van Lot2 die haar verleden in Sodom ook niet kon loslaten? Mogelijkerwijs wil ze haar vader door het wegnemen van die beeldjes verhinderen om ze te raadplegen om te weten waarheen Jakob vertrokken was. Net alsof Laban niet kan vermoeden waar Jakob heen wil. Hij weet trouwens van bij hun eerste gesprek dat het de bedoeling was van Jakob om tijdens zijn verblijf in Haran een vrouw te huwen. Hij had ondertussen twee vrouwen, twee bijvrouwen en een kroostrijk gezin. Hij had nog veel meer gerealiseerd in die twintig jaar en was eigenlijk al een kleine volksstam geworden met veel rijkdom, een grote veestapel, slaven en slavinnen. Laban dacht dat al die rijkdom alleen voor hem bestemd was omdat hij nooit genoeg had. Anderzijds waren Jakob en zijn vrouwen overtuigd dat zij niet meer dan hun rechtmatig deel in bezit hadden.

Niet alleen Rachel had haar vader bestolen. Vanuit het standpunt van Laban had Jakob hem ook bestolen. Hij nam weg wat Laban zo graag zag als zijn eigen bezit dat hem veel rendement gaf: zijn dochters en zijn kudden. Terwijl de aandacht van Laban gericht was op zijn verrijking met de scheerwol die hij verwerft van zijn grote kudden wolvee, trekt Jakob weg met zijn verworven bezit. Hij trek over de “Rivier”. Deze grootse en lange rivier waarvan de naam zelfs niet moet vernoemd worden voor de Hebreeuwen is de Eufraat. Hij steekt over en verhuist zoals zijn voorouders3 al generaties lang deden op zoek naar een beter leven. Hij vlucht weg uit Mesopotamië naar het bergachtige gebied dat de grens vormde tussen de Aram en Kanaän. Die streek noemde Gilead. Wellicht een naam geboren uit de combinatie van “gal” en “ed”. “Gal” dat bron en golf kan betekenen is van het werkwoord “galad” dat afrollen betekent. “ed” wijst op herhaling. Samengevat kan de naam ons vertellen dat in tegenstelling tot het droge Haran we hier een gebied hebben met meerdere rivieren die van de bergen afstromen en die het land bevloeien en vruchtbaar maken.

 

1 1 Samuel 25,7-8.

2 Genesis 19,26.

3 Genesis 10,30-22; Genesis 11,31; Genesis 12,4.