21 april 2017

God heeft gezorgd voor de mogelijkheden tot onze welvaart.

Genesis 31,8-10: 8 Toen Laban vaststelde dat de gevlekte dieren mijn loon zouden worden, wierp al het kleinvee gevlekte jongen; toen hij bepaalde dat de gestreepte dieren mijn loon zouden worden, wierp al het kleinvee gestreepte jongen. 9 Op deze wijze heeft God de dieren van jullie vader afgenomen en ze aan mij gegeven. 10 In de tijd dat het vee paarde zag ik plotseling, in een droom, dat de bokken die de schapen en geiten besprongen, gestreept, gespikkeld of gevlekt waren. Jakob stelt het werpen van jongen in verschillende kleuren voor als een louter toeval. Als er daar geen redelijke verklaring voor is dan kan het niet anders dan een goddelijke ingreep zijn. Het ligt voor de hand dat de Ene ingrijpt als iemand in nood komt doordat een ander hem benadeelt. Te grote verschillen in rijkdom worden op de een of andere manier weggewerkt want de Ene heeft voorzien dat er in de schepping een evenwicht is. Dit is wat Jakob echt gelooft en waaraan hij ook wil meewerken. Alles neigt immer op die manier naar die grote stabiele eenheid waar ieder mens gelijkwaardig kan leven. Hebzucht vertekent de natuurlijke liefde in de mensenfamilie doordat bezit overgewaardeerd wordt. De macht wordt gebruikt om bezit te vergroten en dat veroorzaakt ontevredenheid, afgunst, onenigheid en verstoring van het evenwicht in een samenleving. Dit wordt in de Bijbel niet beschreven op wereldschaal maar in goed overzichtelijke familiesituaties.

De wanverhouding in het bezit van kleinvee wordt in dit verhaal hersteld door ingrepen waartoe Jakob de mogelijkheden kreeg van de Ene. Als ervaren herder wist hij hoe dieren bepaalde erfelijke eigenschappen overdroegen naar hun kruisingen spelen in nadeel van Laban,verschil in rijkdom wordt weggewerkt,beter evenwicht tussen de stammen,stabiele eenheid,gelijkwaardigheid van mensen,hebzucht vertekend zelfs familieliefde,ervaren herder,erfelijke eigenschappen via de schepping,genetische manipulatie die leidt naar een betere verdeling,wetenschap is ontdekken van schepping,scheppingsorde is geen bezit van enkelen,goed beheer van de schepping,moelijk omgaan met rijkdom, jongen. Dit zorgt ervoor dat hij Laban telkens een stap voor is. Zo is Jakob nu eenmaal. Als Laban merkte dat er veel dieren geboren waren met bepaalde eigenschappen van vacht en dat deze volgens de overeenkomst aan Laban toegewezen werden, verandert hij de afspraak voor de dieren die de volgende lente zouden geboren worden. Met het systeem van gecontroleerd paren dat Jakob had ontwikkeld bij de drinktroggen kan hij dan ingrijpen omdat de volgende lichting jonge dieren niet zouden overeenstemmen met de eis van Laban. Zo was hij zijn schoonvader steeds een stap voor en groeit zijn veestapel duurzaam en gestadig aan. Hij gebruikt de erfelijke eigenschappen die door God vastgelegd werden bij de schepping in zijn voordeel. Deze speling van de erfelijkheid van de kleuren van de vacht van het kleinvee wordt hem duidelijk in een droom waarin al zijn herinneringen als herder gecomprimeerd worden. Vandaag zouden we de manier van werken van Jakob genetische manipulatie noemen. Indien deze technieken gebruikt worden in de context van een maatschappij waar alles eerlijk verdeeld is kan daar geen bezwaar op zijn. De genetische wetenschap is trouwens een achterhalen van de scheppingsorde. Deze scheppingsorde is geen bezit van enkelen en wetenschap mag dan ook niet ten dienste staan van de enkele machtigen die informatie opkopen en vangen in octrooien en patenten omwille van exclusief gewin. Zolang deze scheppingsorde niet verstoord wordt en dat na langdurig onderzoek ook vastgesteld wordt, is dit aanvaardbaar en goed. Want binnen het scheppingsverhaal wordt het goede beheer van heel de natuur aan de mensen toevertrouwd1. Met de reacties van Laban merken we dat het moeilijk is om te gaan met rijkdom, macht, roem en eer. Als de smaak van bezit dronken maakt, gaat het de slechte kant op. Maar evenwicht en rechtvaardigheid zijn niet te stuiten en dat is de wet in het beloofde land. Met zijn allen kiezen we best deze richting te gaan om onderdrukking, ellende en dood en de gewelddadige reactie in conflicten te bannen.

 

1 Genesis 1,28-30.

16 maart 2017

Werkwijze van de herders van Haran in vraag gesteld.

Jakob vergelijkt het hoeden van de kudden met zijn ervaringen en met wat er in Berseba gebeurt. Genesis 29,7-8: 7 Toen zei hij: ‘Het is nog volop dag en nog lang geen tijd om de kudden bijeen te drijven: geef dus de schapen te drinken en laat ze dan nog wat grazen.’ 8 Zij zeiden: ‘Dat kunnen wij niet voordat alle schapen bijeen zijn: pas dan wordt de steen van de put afgerold en kunnen wij de schapen te drinken geven.’ Jakob mist de logica van de wachtende schapen. Schapen horen niet te liggen wachten, schapen moeten grazen als het nog klaarlichte dag is en als ervaren herder,wegrollen van de steen,bron in de put,gelegenheid zoeken,verticale toegang tot de bron,vragen over onlogische werkwijze,wachten op de dochter van laban,in de gunst komen van rachelze aan de drenkplaats voorbijkomen dan kunnen ze even drinken. Jakob ziet nu ook dat de steen voor die put zo geplaatst is dat hij gemakkelijk kan rollen. Waarom staan ze dan met zijn allen te wachten? Een herder kan moeiteloos op zijn eentje die steen wegrollen. “Galal” is dan opnieuw zo’n Hebreeuws werkwoord waar we veel kanten mee uit kunnen. Naast wegrollen betekent het onder andere ook een gelegenheid zoeken. Deze betekenis klinkt dan mee op het einde van het verhaal van de waterput. Het is goed mogelijk dat wij een fout beeld hebben van de waterput of de bron met het levengevend water in Haran. Misschien kan het toch dezelfde bron zijn die wij vonden in het verhaal van Rebekka. Zij daalde af naar de bron, vulde haar kruik en kwam weer naar boven1. De bron lag dus in de diepte. Hier wordt dan niet gesproken van het afdalen in een put maar enkel van het wegrollen van een steen. Als we ons een opgebouwde ronde waterput met een opening aan de bovenkant voorstellen, kunnen we ons niet inbeelden hoe daar een steen van afgerold kan worden. Een platte steen, die een horizontale opening afsluit, kan niet gerold worden maar wordt verschoven. Om een afsluitsteen te kunnen rollen moeten we een verticale toegang hebben tot de bron. De bron lag dus in de diepte en was via een opening, die afgesloten was met een grote platte ronde steen, bereikbaar om de kruiken te vullen. In de verhalen zijn het alleen de details over de bron die belangrijk zijn voor het verhaal die aangestipt worden. Bij Rebekka was het op en neerlopen naar de bron een teken van de inspanningen die ze leverde om lief te zijn voor vreemdelingen en dieren. Destijds waren er voor de toehoorders van dit verhaal geen verdere details nodig omdat ze dit soort waterputten kenden met een rolsteen.

Zo bekeken is het normaal dat Jakob zich vragen stelt over hun manier van werken.

Daarom gaat Jakob ook toetsen waarom ze hem dit verhaal voorschotelen en waarom ze hem niet alles vertellen. Hij krijgt de bevestiging van zijn vermoeden dat de steen slechts mag weggerold worden als alle kudden rond de put staan. Dit is en onlogische stelling van de herders van Haran. Het wegrollen van die steen kan het probleem niet zijn. Dus er moet een andere verklaring zijn waaromervaren herder,wegrollen van de steen,bron in de put,gelegenheid zoeken,verticale toegang tot de bron,vragen over onlogische werkwijze,wachten op de dochter van laban,in de gunst komen van rachel ze wachten. Als Jakob ziet dat Rachel, de dochter van Laban, binnenkort aan de put zal aankomen, kan hij al vermoeden dat er gewacht wordt op haar. Nu is het de vraag waarom de herders hem dat niet vertellen. De aangesproken mannen zijn wellicht herders van de kudden van Laban en ze wachten tot de dochter van de stamoverste aankomt om haar als herderinnetje de eerste kans te geven haar schapen te drenken. De herders die vriendelijk aangesproken werden door Jakob hebben hem wellicht niet onmiddellijk willen informeren over hun ondergeschiktheid aan Laban of over hun echte bedoelingen. Ze gaven wel toe dat ze Laban kenden en verklaarden hem “shalom”. Geen slecht woord over hun werkgever.

Misschien wordt Jakob om nog een andere reden iets op de mouw gespeld en proberen de herders zelf in de gunst te komen van de mooie Rachel. Ze zien haar graag van dichtbij en zijn blij dat ze met het wegrollen van de steen hun dienstbaarheid eens kunnen tonen. Daarom wachten ze geduldig samen met hun kudden tot de dochter van de stamoverste naar de put komt. Ze zagen haar al van ver komen. Elke herder kwam aan de beurt om de steen te mogen wegrollen en het lot heeft al beslist wie deze keer de gelukkige zou zijn die de steen mag wegrollen. Vol belangstelling kijken de andere herders toe naar hoe het vandaag zou verlopen. Misschien wisselt de mooie Rachel een lieve blik met de gelukkige steenroller en is dat het begin van een romance. Ten slotte behoren ze tot dezelfde stam en was een gunstig huwelijk niet uitgesloten.

 

1 Genesis 24,16.