09 november 2017

Opnieuw is de eerstgeborene niet de erfgenaam van het verbond.

Tamar werd gerechtvaardigd door haar zoeken naar de gerechtigd die toen geboden werd door het zwagerhuwelijk. Zij had als uitgekozen vrouw het recht op een zoon. Nu krijgt ze als vrouw, opgenomen in de stam van Juda, twee zonen en wordt ze als het ware gecompenseerd als weduwe van de twee broers, Er en Onan. Dit omdat haar een zoon van de derde zoon als zwager ontzegd werd. De twee zonen die ze nu krijgt uit haar eenmalig samengaan met Juda zijn nu beiden erfgenamen van het verbond. De uitzonderlijke geboorte die hier beschreven wordt, lost voor de Hebreeuwen het belangrijke raadsel op van wie wel de eerstgeborene kon zijn. Genesis 38,29-30: 29 Maar het kind trok zijn hand terug, en toen kwam zijn broer tevoorschijn. Toen sprak zij: "Jij hebt voor een flinke bres gezorgd." Daarom noemde men hem Peres. 30 Daarna kwam zijn broer met de scharlaken draad om zijn hand. Hem noemde men Zerach. Nu we zo zeker wisten dat het kind dat eerst zijn handje uitstak de eerstgeborene was, trek deze zijn hand terug. Dit speciale voorval vastgesteld door de vroedvrouw bij de geboorte bezorgt deze zoon van hetTamar,recht zoeken,twee zonen,Peres,Zerach,handje uit de baarmoeder,vroedvrouw,bres slaan,eerstgeborene niet erfgenaam van verbond,Esau,mensen zegen voor elkaar,Juda geen gezichtsverlies,Juda wordt stamvader, scharlaken draadje, het teken van de eerstgeborene, zijn naam. Hij werd Peres genoemd en dat betekent breuk en deze naam heeft hij te danken aan de bres die hij heeft gemaakt om de geboorte van zijn broer mogelijk te maken. Zo kwam Zerah als eerste uit de schoot van Tamar. Ook die gebeurtenis was zo speciaal dat deze bepalend was voor de naam van Zerah. Dat "uitkomen" of anders gezegd geboren worden, is dan ook de betekenis van zijn naam. Zerach is afgeleid van "zarach", het ochtendgloren bij het uitkomen van de zon en kan ook lichtstraal betekenen.

Opnieuw zijn de eerste vaststellingen bij de geboorte1 bepalend voor de naamgeving. Opnieuw hebben we hier een omkering en is hij die echt de eerste wordt geboren niet de eerstgeborene voor het verbond. Zoals de oudste Esau van Rebekka ook niet de lijn van het uitverkoren volk voortzet maar wel zijn tweelingbroer Jakob die de hiel van zijn broer vasthield en als tweede geboren werd. Esau werd later de stamvader van de Edomieten terwijl Zerah ook stamvader werd van een stam buiten de lijn van Abraham: de Zarchieten.

Wat in dit hoofdstuk beschreven wordt in de Schrift zou nooit aan bod gekomen zijn als het niet belangrijk zou zijn voor de verdere geschiedenis van het volk van de Ene. Het is een verhaal van mensen dat de verhoudingen tussen de stammen in de nabijheid van Israël bepaalt. Het is een verhaal waar mensen toch een zegen kunnen zijn voor elkaar hoewel ze niet steeds leven als besnedenen van hart. Hun eigen onrechtvaardigheid wordt hen voorgehouden en zo komen ze tot inzicht en hebben ze de kans om zich te herpakken. Juda herpakt zich zonder gezichtsverlies te lijden als machtige rechter dank zij de gepaste verdediging van Tamar zonder aanwijzing van een schuldige door het aanbieden van de staf en de ring. De rechtspraak van Juda wordt opnieuw gedragen door zijn persoonlijke symbolen. Juda heef zichzelf teruggevonden als een van de stamvaders van Israël. 

 

1 Genesis 25,24-26.

19 oktober 2017

Een verhaal over Juda.

Terwijl Jakob blijft rouwen over zijn zoon en over de hopeloze situatie van het verbond met de Ene, is Jozef aangekomen in Egypte. Het verhaal van de opeenvolgende generaties van de Hebreeuwen gaat verder en maakt nu een sprong naar Juda, de vierde zoon van Jakob, over wie ook wat te vertellen valt. Voor ons is het allemaal heel onduidelijk hoe de geschiedenis van het volk van de Ene nu nog verder kan gaan. Misschien zal Juda een nieuw perspectief kunnen geven. Met een God, die bij de aartsvaders ook El Shadday noemt, bestaat er immers geen opgeven want deze is onstuitbaar in zijn liefde voor de mens. Voor Noach, Abraham en Jakob was er ook uitkomst toen niemand dat nog mogelijk achtte. De Bijbel geeft ons verhalen van hoop vanwege de onmetelijke genade van de Ene. Genesis 38,1-2: 1 In die tijd trok Juda van zijn broers weg en nam zijn intrek bij een man in Adullam, Chira genaamd. 2 Daar zag Juda de dochter van een Kanaäniet, Sua geheten; hij huwde haar en had gemeenschap met haar. Nu Juda zijn broers verlaat hebben we het gevoel dat hij net als Abraham, die zijn familie in Haran verliet, een nieuwe keuze maakt. Het grote verschil is dat Juda geen opdracht krijgt vergezeld met een belofte in een droom of een visioen van bovennatuurlijke aard.

De uitdrukking "in die tijd" helpt ons niet in het bepalen van het nauwkeurige moment waarop Juda vertrekt van bij zijn broers. Het zou kunnen zijn in de tijd nadat Jozef verkocht was aan de slavenhandelaars die hem naar Egypte hadden gebracht. De Bijbel is echter geen geschiedenisboek waar alles netjes chronologisch per datum geschikt staat maar wel een boek van vele verhalen1 over dat volk van jakob,juda,einde verhaal,el shadday,toekomst,hoop,kanaäniet,onbepaalde tijd,verhalen zonder tijdslijn,afdalen is moreel aftakelen,natah,yarad,onafhankelijk en rijk,voorspoed,esau,invloed en machtde Ene.

Juda gaat wonen in Adullam bij een man die Chira noemt. Een eerste aanwijzing krijgen we reed met het Hebreeuwse werkwoord "yarad" dat afdalen2 betekent. Hier echter gewoon vertaald als "wegtrekken" van zijn broers. Het letterlijke "afdalen" staat meestal voor het figuurlijk verzwakken van de relatie met het verbond met de Ene. Verder staat dat hij zijn intrek nam. Het Hebreeuwse "natah" stond in de vorige toepassingen voor het neerzetten van de tent voor een langere tijd2. De Hebreeuwse betekenis van de plaats Adullam in Kanaän is dan "gerechtigheid van het volk" en de naam van de man bij wie Juda intrekt is Chira en betekent "onafhankelijk en adeldom". Adullam4 ligt ongeveer 20 kilometer ten noordwesten van Hebron in de richting van de karavaanroute, die de Zeeweg genoemd werd, in de nabijheid van de Middellandse Zee.

Juda krijgt geen huwelijksadvies van zijn vader Jakob maar schijnt te vertrouwen op de relaties van de adellijke Chira. De vader van zijn vrouw heeft bovendien een naam die voorspoed en rijkdom betekent, Sua in het Hebreeuws. Juda huwt in tegenstelling met de familietraditie met een vrouw uit Kanaän. Net zoals zijn oom, Esau5, kiest hij voor een vrouw uit het betere milieu uit een autonome stam. Dit wellicht ook met de bedoeling om aan invloed en macht te winnen in de streek en om los te komen van zijn familie. Bij de aanhef van dit verhaal hebben we sterk de indruk dat ook Juda niet de weg kiest van de besnedenen van hart. Wordt het verhaal van Juda opnieuw een teleurstelling voor zij die geloven in het verbond van de Ene met de mensen? Breken met de familie, huwen met een Kananitische vrouw zonder naam en het heil zoeken bij anderen die niet besneden van hart zijn, waar rijkdom en voorspoed op de eerste plaats staan. Het is daarbij een samenleving die ons doet denken aan deze van Sodom waar er geen medeleven is en waar het recht in de handen van het volk komt6

1 Genesis 37,1; Genesis 38,1.12.24.27; ... 

2 Genesis 12,10.

3 Genesis 12,8; Genesis 26,25; Genesis 35,21.

4 vermoedelijk nu de ruïnes "Aid-el-mâ"

5 Genesis 26,34.

6 Genesis 19,4.

05 oktober 2017

Jozef zit in de put met zijn dromen.

De wijze waarop Jozef zou verdwijnen uit het zicht was nu door alle broers afgesproken. Genesis 37,23-24; 23 Zodra Jozef bij zijn broers kwam, trokken zij hem het kleed uit, het prachtige kleed dat hij droeg, 24 grepen hem vast en wierpen hem in de put. De put was leeg en er stond geen water in. De spanningen binnen een gezin tussen de broers is een thema dat we al kregen in Genesis. Het zijn verhalen die uit het leven gegrepen zijn en die daarom inzichten kunnen geven die sterk inwerken op de levenswijze van de Hebreeuwen. Bij de eerste broers uit de Bijbel, Kaïn en Abel, leidde die spanning in Genesis 4 tot een broedermoord. Het beeld van het bloed dat de aarde doordrenkt en schreeuwt om gerechtigheid geeft aanleiding tot een beschouwing over het vergieten van bloed dat niet ongestraft blijft1. Dit is blijkbaar ook het argument waardoor Ruben zijn broers kan overhalen om Jozef niet eigenhandig te vermoorden. Juda geeft aan dat ze hun broer Jozef niet mogen vermoorden. Als hij nu in die droge put geworpen wordt zal hij sterven aan ontbering maar vermoorden ze hem niet. Ze laten hem doodgaan. Ze laten hem verdwijnen en stoppen hem onder de bodem.

Zij nemen zijn kleed af. Dat kleed was hun eerste wrevel. Voor hen was dit kleed het teken dat Jakob meer van Jozef hield dan van hen en dat maakte hen afgunstig. Dit materieel teken wordt hem ontnomen maar dit verandert niets aan de opvoeding van Jozef. Dit kleed stond voor de manier waarop Jozef in het leven stond. Deze levenshouding had hij te danken aan de vele opvoedende verhalen die zijn vader hem vertelde. Jozef blijft besneden van hart. In de kerkerput geraakt ook Jozef zijn vatbaarheid voor bovennatuurlijke dromen niet kwijt. De persoonlijkheid van Jozef is niet weg te nemen hoewel zijn leven onder druk staat. Het zou triestig jozef in een put,ruben,jaloers,bedreigd,oudste zoon geen invloed,israël,ismaël,besneden van hart,esauzijn dat zo'n man verloren gaat voor de wereld.

Ruben had er wellicht voor gezorgd dat Jozef in een droge put werd gegooid. De bedoeling van Ruben was Jozef terug te bezorgen aan zijn vader. De put was de oplossing om tegemoet te komen aan de drijfveren van de broers die Jozef naar het leven stonden. Ze voelden zich bedreigd in hun manier van leven en hun aanspraken op de eigendomen van Israël. Ruben als eerstgeborene toont aan dat hij ook een goede instelling heeft. Hij kan echter als oudste zoon onvoldoende invloed uitoefenen op zijn broers om Jozef ongemoeid te laten. Of dit te maken heeft met zijn het verlies van zijn deugdzaamheid door het ongeoorloofd seksueel gedragen met de bijvrouw van zijn vader is niet uitgesloten. Hij is niet onbesproken. In die andere verhalen over broers in de Bijbel wordt toch ook telkens een bovennatuurlijke keuze gemaakt die niet evenredig is aan het echte recht van de eerstgeboren op basis van de manier ze in het leven staan. De norm is telkens het al dan niet besneden zijn van hart. Ismaël had geen respect voor zijn jongere broer en verkoos een ongebonden leven2. het leven van Esau werd bepaald door de jacht op wild en op vrouwen3. Ze waren beiden niet klaar om de verantwoordelijkheid op te nemen voor het volk van de Ene, de stam van Israël.

 

1 Genesis 9,6.

2 Genesis 21,9-10 en Genesis 16,12.

3 Genesis 25,27 en Genesis 26,34-35.

1 2 3 4 5 6 7 8 Volgende