23 november 2017

Met de Ene in het zicht lukt alles voor Jozef.

De gezegende Jozef maakt opnieuw indruk met zijn levensstijl en zijn respectvolle omgang met anderen. Ook de bewaker van de gevangenis gaat Jozef vertrouwen en geeft hem net als zijn vroegere meester een grote verantwoordelijkheid. Genesis 39,22-23: 22 Deze vertrouwde iedereen die in de gevangenis zat aan Jozef toe; het werk dat daar gedaan werd gebeurde onder Jozefs verantwoordelijkheid. 23 Het hoofd van de gevangenis hoefde geen zorgen te hebben over datgene wat aan Jozef was toevertrouwd. Want de Heer was met hem en liet hem slagen in alles wat hij ondernam. De invloed van de Ene bij Jozef is realistisch en wordt zichtbaar in het slagen van Jozef in alles wat hij doet. Jozef was er helemaal klaar voor sedert Genesis 37,3: 3 Israël hield meer van Jozef dan van al zijn andere zonen, omdat hij hem nog op zijn oude dag had gekregen. Hij had voor hem een prachtig kleed laten maken. Jozef had de goede opvoeding gekregen van zijn vader, die stapsgewijs veel ervaring had opgedaan over het leven als besnedene. Jakob werd gevormd door de situaties waarin hij terechtkwam door zijn eigen fouten. Zo ondervond hij dat bedrog en zakelijke successen niet belangrijk zijn en plaats moeten ruimen voor inzicht in de wegen van de Ene en solidariteit. Dat leerde Jakob toen hij een groot deel van zijn kudden moest afstaan aan Esau, die hij vroeger bedrogen had toen hij hem het eerstgeboorterecht afsnoepte. Pas op die manier kwam hij weer het beloofde land binnen. Dit alles heeft hem een belangrijke aartsvader gemaakt die zijn volk de richting van het verbond wees bij zijn tweede bezoek aan Betel. Jozef was zijn zoon die precies in de wijsheid van zijn oude dag opgevoed werd aan de hand van de ervaringen van zijn vader en van zijn voorvaders.gevangenisbewaker,goede opvoeding,gevormd door ervaring,Esau,Jakob,Jozef,bescherming van de Ene,verstandhouding tussen de mensen,

De schrijver geeft herhaaldelijk aan dat de Ene met Jozef is. Jozef kan nu niet meer rekenen op zijn vader en op zijn broers en wordt als slaaf nu ook niet meer gesteund door Potifar, die hem vertrouwde. Hij staat er weer eens helemaal alleen voor. Jozef wordt niet moedeloos omdat hij de kracht gekregen heeft om goed te leven. Deze kracht heeft hij geput uit zijn veelzijdige opvoeding die hij van Israël kreeg. Hij krijgt de ervaring van "goed leven" mee doorheen de verhalen over het verbond met de Ene. De levensverhalen van zijn aartsvaders tonen hem de weg van de Ene waarbij hij kan genieten van de bescherming, die ook aan Abraham beloofd werd nadat hij zich belangeloos had ingezet voor andere volken1. De inzet van Jozef voor de anderen, de solidariteit, het respect en de barmhartigheid zijn veel krachtiger dan alle kwaad dat Jozef ondergaat.

Het verhaal van Jozef is een oproep om in elke omstandigheid, waarin een mens kan terecht komen, oog te hebben voor een goede verstandhouding tussen mensen door een zegen te zijn voor de andere in het licht van de Ene. Dit is de weg waarin de mens gestuwd wordt door de Barmhartige "El Shadday" zodat iedereen in "shalom"² kan leven. De mogelijkheid om dit in te zien is ons meegegeven in de schepping.

Jozef wordt het gezag in handen gelegd en wordt nu de verantwoordelijke in de gevangenis. Opnieuw gaat hem alles voor de wind maar zoiets is niet vanzelfsprekend. Het is door de aanwezigheid van de Ene dat Jozef in om het even welke omstandigheid leeft als een besneden van hart.

 

1 Genesis 15,1b.

2 Voorspoed, gezondheid, goed leven, vrede.

09 november 2017

Opnieuw is de eerstgeborene niet de erfgenaam van het verbond.

Tamar werd gerechtvaardigd door haar zoeken naar de gerechtigd die toen geboden werd door het zwagerhuwelijk. Zij had als uitgekozen vrouw het recht op een zoon. Nu krijgt ze als vrouw, opgenomen in de stam van Juda, twee zonen en wordt ze als het ware gecompenseerd als weduwe van de twee broers, Er en Onan. Dit omdat haar een zoon van de derde zoon als zwager ontzegd werd. De twee zonen die ze nu krijgt uit haar eenmalig samengaan met Juda zijn nu beiden erfgenamen van het verbond. De uitzonderlijke geboorte die hier beschreven wordt, lost voor de Hebreeuwen het belangrijke raadsel op van wie wel de eerstgeborene kon zijn. Genesis 38,29-30: 29 Maar het kind trok zijn hand terug, en toen kwam zijn broer tevoorschijn. Toen sprak zij: "Jij hebt voor een flinke bres gezorgd." Daarom noemde men hem Peres. 30 Daarna kwam zijn broer met de scharlaken draad om zijn hand. Hem noemde men Zerach. Nu we zo zeker wisten dat het kind dat eerst zijn handje uitstak de eerstgeborene was, trek deze zijn hand terug. Dit speciale voorval vastgesteld door de vroedvrouw bij de geboorte bezorgt deze zoon van hetTamar,recht zoeken,twee zonen,Peres,Zerach,handje uit de baarmoeder,vroedvrouw,bres slaan,eerstgeborene niet erfgenaam van verbond,Esau,mensen zegen voor elkaar,Juda geen gezichtsverlies,Juda wordt stamvader, scharlaken draadje, het teken van de eerstgeborene, zijn naam. Hij werd Peres genoemd en dat betekent breuk en deze naam heeft hij te danken aan de bres die hij heeft gemaakt om de geboorte van zijn broer mogelijk te maken. Zo kwam Zerah als eerste uit de schoot van Tamar. Ook die gebeurtenis was zo speciaal dat deze bepalend was voor de naam van Zerah. Dat "uitkomen" of anders gezegd geboren worden, is dan ook de betekenis van zijn naam. Zerach is afgeleid van "zarach", het ochtendgloren bij het uitkomen van de zon en kan ook lichtstraal betekenen.

Opnieuw zijn de eerste vaststellingen bij de geboorte1 bepalend voor de naamgeving. Opnieuw hebben we hier een omkering en is hij die echt de eerste wordt geboren niet de eerstgeborene voor het verbond. Zoals de oudste Esau van Rebekka ook niet de lijn van het uitverkoren volk voortzet maar wel zijn tweelingbroer Jakob die de hiel van zijn broer vasthield en als tweede geboren werd. Esau werd later de stamvader van de Edomieten terwijl Zerah ook stamvader werd van een stam buiten de lijn van Abraham: de Zarchieten.

Wat in dit hoofdstuk beschreven wordt in de Schrift zou nooit aan bod gekomen zijn als het niet belangrijk zou zijn voor de verdere geschiedenis van het volk van de Ene. Het is een verhaal van mensen dat de verhoudingen tussen de stammen in de nabijheid van Israël bepaalt. Het is een verhaal waar mensen toch een zegen kunnen zijn voor elkaar hoewel ze niet steeds leven als besnedenen van hart. Hun eigen onrechtvaardigheid wordt hen voorgehouden en zo komen ze tot inzicht en hebben ze de kans om zich te herpakken. Juda herpakt zich zonder gezichtsverlies te lijden als machtige rechter dank zij de gepaste verdediging van Tamar zonder aanwijzing van een schuldige door het aanbieden van de staf en de ring. De rechtspraak van Juda wordt opnieuw gedragen door zijn persoonlijke symbolen. Juda heef zichzelf teruggevonden als een van de stamvaders van Israël. 

 

1 Genesis 25,24-26.

19 oktober 2017

Een verhaal over Juda.

Terwijl Jakob blijft rouwen over zijn zoon en over de hopeloze situatie van het verbond met de Ene, is Jozef aangekomen in Egypte. Het verhaal van de opeenvolgende generaties van de Hebreeuwen gaat verder en maakt nu een sprong naar Juda, de vierde zoon van Jakob, over wie ook wat te vertellen valt. Voor ons is het allemaal heel onduidelijk hoe de geschiedenis van het volk van de Ene nu nog verder kan gaan. Misschien zal Juda een nieuw perspectief kunnen geven. Met een God, die bij de aartsvaders ook El Shadday noemt, bestaat er immers geen opgeven want deze is onstuitbaar in zijn liefde voor de mens. Voor Noach, Abraham en Jakob was er ook uitkomst toen niemand dat nog mogelijk achtte. De Bijbel geeft ons verhalen van hoop vanwege de onmetelijke genade van de Ene. Genesis 38,1-2: 1 In die tijd trok Juda van zijn broers weg en nam zijn intrek bij een man in Adullam, Chira genaamd. 2 Daar zag Juda de dochter van een Kanaäniet, Sua geheten; hij huwde haar en had gemeenschap met haar. Nu Juda zijn broers verlaat hebben we het gevoel dat hij net als Abraham, die zijn familie in Haran verliet, een nieuwe keuze maakt. Het grote verschil is dat Juda geen opdracht krijgt vergezeld met een belofte in een droom of een visioen van bovennatuurlijke aard.

De uitdrukking "in die tijd" helpt ons niet in het bepalen van het nauwkeurige moment waarop Juda vertrekt van bij zijn broers. Het zou kunnen zijn in de tijd nadat Jozef verkocht was aan de slavenhandelaars die hem naar Egypte hadden gebracht. De Bijbel is echter geen geschiedenisboek waar alles netjes chronologisch per datum geschikt staat maar wel een boek van vele verhalen1 over dat volk van jakob,juda,einde verhaal,el shadday,toekomst,hoop,kanaäniet,onbepaalde tijd,verhalen zonder tijdslijn,afdalen is moreel aftakelen,natah,yarad,onafhankelijk en rijk,voorspoed,esau,invloed en machtde Ene.

Juda gaat wonen in Adullam bij een man die Chira noemt. Een eerste aanwijzing krijgen we reed met het Hebreeuwse werkwoord "yarad" dat afdalen2 betekent. Hier echter gewoon vertaald als "wegtrekken" van zijn broers. Het letterlijke "afdalen" staat meestal voor het figuurlijk verzwakken van de relatie met het verbond met de Ene. Verder staat dat hij zijn intrek nam. Het Hebreeuwse "natah" stond in de vorige toepassingen voor het neerzetten van de tent voor een langere tijd2. De Hebreeuwse betekenis van de plaats Adullam in Kanaän is dan "gerechtigheid van het volk" en de naam van de man bij wie Juda intrekt is Chira en betekent "onafhankelijk en adeldom". Adullam4 ligt ongeveer 20 kilometer ten noordwesten van Hebron in de richting van de karavaanroute, die de Zeeweg genoemd werd, in de nabijheid van de Middellandse Zee.

Juda krijgt geen huwelijksadvies van zijn vader Jakob maar schijnt te vertrouwen op de relaties van de adellijke Chira. De vader van zijn vrouw heeft bovendien een naam die voorspoed en rijkdom betekent, Sua in het Hebreeuws. Juda huwt in tegenstelling met de familietraditie met een vrouw uit Kanaän. Net zoals zijn oom, Esau5, kiest hij voor een vrouw uit het betere milieu uit een autonome stam. Dit wellicht ook met de bedoeling om aan invloed en macht te winnen in de streek en om los te komen van zijn familie. Bij de aanhef van dit verhaal hebben we sterk de indruk dat ook Juda niet de weg kiest van de besnedenen van hart. Wordt het verhaal van Juda opnieuw een teleurstelling voor zij die geloven in het verbond van de Ene met de mensen? Breken met de familie, huwen met een Kananitische vrouw zonder naam en het heil zoeken bij anderen die niet besneden van hart zijn, waar rijkdom en voorspoed op de eerste plaats staan. Het is daarbij een samenleving die ons doet denken aan deze van Sodom waar er geen medeleven is en waar het recht in de handen van het volk komt6

1 Genesis 37,1; Genesis 38,1.12.24.27; ... 

2 Genesis 12,10.

3 Genesis 12,8; Genesis 26,25; Genesis 35,21.

4 vermoedelijk nu de ruïnes "Aid-el-mâ"

5 Genesis 26,34.

6 Genesis 19,4.

1 2 3 4 5 6 7 8 9 Volgende