01 februari 2017

Een brok geschiedenis van Edom in een notendop.

Genesis 27,40: 40 Van je zwaard zul je leven, en je broer zul je dienen. Maar als je Edom en Esau,heerschappij,voorganger,heen en weer met het juk,barmartige god voor alle volken,Edomieten,zwaard,David,Jeruzalem haat Edom,je losrukt, schud je zijn juk van je nek!’ Edom zal in de verdere geschiedenis tijdelijk overheerst worden door Israël maar ze hadden zich eigenlijk losgemaakt en hadden hun eigen grondgebied. De relatie tussen beide volken is wisselvallig1. Het laatste deel van vers 40 is op veel manieren vertaald. In de vertaling die wij gebruiken lezen we: Maar als je je losrukt, schud je zijn juk van je nek!’ De Naardense Bijbel geeft: Maar het zal geschieden: zodra je heen en weer beweegt zul je zijn juk afschudden van je hals! Voortgaand op de betekenis van de “tarid” kunnen we zeggen: Als je zijn heerschappij zult breken zal je zijn juk afwerpen. Het woord “tarid”, hier heerschappij, is immers weer zo’n veelzijdig woord dat van verschillende stammen kan afgeleid zijn en zo een brede betekenis krijgt voor de Hebreeuwen. “Rud” betekent de heerschappij hebben, heer en meester zijn en de regels bepalen. Kort daarbij in betekenis staat “radah” dat betekent in dezelfde zin heersen, overweldigen, regeren kortom onderwerpen. Een derde mogelijkheid is het werkwoord “yarad”. Dat betekent dan anderzijds ten val brengen of naar beneden brengen. Het heen en weer bewegen uit de Naardense Bijbel geeft het best de verandering van de verhouding tussen de twee volken aan. Het heen en weer bewegen tussen de onderdrukking en bevrijding van het juk. Maar wat is het echte juk en waar ligt de bevrijding?

De nakomelingen van Esau, de Edomieten, hebben het Seïrgebergte veroverd. In Deuteronomium 2,22 staat het op die manier neergeschreven: 22 Voor de zonen van Esau die in Seïr wonen heeft de Heer hetzelfde gedaan: voor hen heeft Hij de Chorieten vernietigd; zij verdreven hen en wonen tot vandaag in hun plaats. Opnieuw merken we - net zoals voor de Ismaëlieten - dat in de goddelijke goedheid ook de latere vijanden van de Hebreeuwen een plaats krijgt inde Schrift. Hier wordt de goddelijke almacht in de Bijbel geprofileerd aan de hand van menselijke machtsverschuivingen. Een herschrijven van de geschiedenis in de Edom en Esau,heerschappij,voorganger,heen en weer met het juk,barmartige god voor alle volken,Edomieten,zwaard,David,Jeruzalem haat Edom,bovennatuurlijke dimensie. De naburige volken werden in deze benaderingswijze al vaker ingeschakeld als straf voor de Hebreeuwen die niet meer onder de wet leefden.

Een eerder verhaal uit Numeri vertelt ons dat Mozes geen doorgang werd verleend toen hij vanuit Egypte naar het beloofde land trok. De Edomieten zouden hun land verdedigen met het zwaard1.

David onder andere onderdrukte de Edomieten2 in een periode dat Israël wetsgetrouw was. Maar onder koning Joram, toen deze zijn broers vermoordde en afvallig was van de Heer, kwamen de Edomieten in opstand en hadden ze weer een eigen koning3.

Wat Israël het meest ergerde was dat de Edomieten het grondgebied van Juda, het zuidelijk rijk, innamen nadat ze zelf gedeporteerd werden bij de Babylonische ballingschap. Vanuit deze optiek straalden veel teksten, die in redactie bewerkt werden door priesters-schrijvers van de tempel van Jeruzalem, haatgevoelens voor de Edomieten uit4. Ook in Psalm 137,7: 7 Heer, reken de Edomieten de val van Jeruzalem aan, hoe zij riepen: ‘Neer, tegen de grond met haar.’

 

1 Numeri 20,14-21.

2 1 Samuël 14,47; 2 Samuel 8,14.

3 2 Kronieken 21,8.

4 Amos 1,11-13.

18 juli 2014

Heerschappij.

Heerschappij voeren over de vissen van de zee en de vogels van de hemel, over het vee, over de hele aarde en over alles wat daarop rondkruipt. De mens heeft niet alles in handen heerschappij,heersen,eigendomsrecht,absoluut recht,de aarde is toevertrouwd om te bewerken en te behoeden,atlas shrugged,ayn rand,atlas in staking,macht over de wereld overnemen,wetten van de rede laten gelden,redement en succes zijn norm,wereld leefbaar maken voor iedereen,algemeen nut,persoonlijk succes egoïsme en geldzucht erdringen het idealisme.want we zien vooreerst dat er geen heerschappij over de zeemonsters en over de wilde dieren gegeven is. Alles wat rondkruipt aan landdieren ligt wel in het bereik van de mens. Over het kruipen moeten we niet meer uitweiden daarvan weten dat het gelijkstaat met leven en vermenigvuldigen.

Maar die heerschappij en later het bevel om te heersen is een zeer gevoelig onderwerp omdat het in ons westers denken heersen heel dicht staat bij begrippen als domineren, onderdrukken, de baas spelen over, de scepter zwaaien. Het wordt gelijkgesteld met het uitoefenen van het absolute eigendomsrecht over heel de schepping. Dit wordt dan nog eens versterkt omdat er dan nog eens duidelijk staat dat de mens alles gegeven wordt. Dus we denken alles in eigendom te hebben. Het eigendomsrecht is een recht dat verschillende andere rechten huisvest als we deze term juridisch bekijken. Jus utendi, jus fruendi en jus abutendi, leren de studenten die recht studeren. Het gebruiksrecht omvat het eigenlijk maar ook het oneigenlijk gebruik voor zover dat niet indruist tegen andere wetten. Als je met een bal speelt mag je ook je eigen ruiten inschoppen. Zolang je maar geen schade berokkend aan derden. Een ander recht is dat van het genot. Dit is het recht op de vrucht of opbrengt, het vruchtgebruik. Dit kunnen vruchten van de natuur zijn, van burgerlijke aard zoals huuropbrengst en opbrengst van belegde kapitalen, van productie-eenheden enz… . Ten slotte is er ook nog het recht van beschikking zodat men met een goed kan doen wat men wil, verkopen, vernietigen, weggeven enzovoort. Dit is een absoluut recht dat de mensen zich toeëigenen. 

Het heersen over de middelen van de aarde, die ons allen gegeven zijn, heeft eerder iets te maken met een gebruiksrecht en een vruchtgebruik als we het juridisch bekijken. Het jus abutendi: het recht van beschikking zodat men met een goed kan doen wat men wil, kan niet uitgeoefend worden op wat aan alle mensen van alle tijden gegeven is aanheerschappij,heersen,eigendomsrecht,absoluut recht,de aarde is toevertrouwd om te bewerken en te behoeden,atlas shrugged,ayn rand,atlas in staking,macht over de wereld overnemen,wetten van de rede laten gelden,redement en succes zijn norm,wereld leefbaar maken voor iedereen,algemeen nut,persoonlijk succes egoïsme en geldzucht erdringen het idealisme. mogelijkheden. In die zin kunnen we dan de Psalm 8 lezen. De centrale gedachte over de mens en de schepping staat in he midden: : 6 U hebt hem bijna een god gemaakt, hem gekroond met glans en glorie,  7 hem toevertrouwd het werk van uw handen en alles aan zijn voeten gelegd: 8 schapen, geiten, al het vee, en ook de dieren van het veld,  9 de vogels aan de hemel, de vissen in de zee en alles wat trekt over de wegen der zeeën.

Wat de mens er na al die eeuwen van wat hem toevertrouwd is, gemaakt heeft moeten we een kritisch bekijken. Hoe is het met de lucht en het water? Hoe is het met de aarde, met het land, met de grondstoffen? Hoe is het met al die krioelende dieren. Hebben we erover gewaakt en hebben we de aarde bewerkt. Is er nog toekomst voor de volgende generaties of is dat hun probleem en telt alleen ons absolute recht? Niet alles is kommer en kwel maar toch moeten we zeer attent blijven want alles zit als een geordend raderwerk zeer nauwkeurig ineen. Alles werd door God goed gekeurd en goed bevonden, heel de aarde met alles erop en eraan, met alle dieren, alles naar zijn eigen aard. Alles was zeer goed!

heerschappij,heersen,eigendomsrecht,absoluut recht,de aarde is toevertrouwd om te bewerken en te behoeden,atlas shrugged,ayn rand,atlas in staking,macht over de wereld overnemen,wetten van de rede laten gelden,redement en succes zijn norm,wereld leefbaar maken voor iedereen,algemeen nut,persoonlijk succes egoïsme en geldzucht erdringen het idealisme.In 1957 verschijnt Atlas Shrugged (in het Nederlands vertaald als Wereldschok en Atlas In Staking) dat insloeg als een bom en intellectueel Amerika op zijn kop zette. Atlas Shrugged is in 2012 opnieuw uitgegeven door Luitingh Sijthoff als 'De kracht van Atlantis'.

Het zijn de ondernemers die de wereld draaiende houden. Als zij in staking gaan, wordt de motor van de wereld stopgezet. Ze zijn immers niet tevreden met het collectivistische overheidsbeleid. Vlijmscherp beschrijft ze bureaucratie, manipulatie, corruptie, winstbejag en het ontlopen van verantwoordelijkheden, bij overheid en ondernemingen. Voor de dragers van de hoge menselijke kwaliteiten ( met nadruk op logica en rede, objectiviteit en werkelijkheidszin ) zijn succes en rendement het opperste streefdoel. Daarom moeten de bewoners van Atlantis aan de herovering van de wereld beginnen om deze in hun macht te krijgen en voor iedereen een leefbare wereld maken waarin eerlijkheid, liefde en rechtvaardigheid niet primordiaal zijn.

Na het debacle van het neokapitalisme waarvan de bankencrisis een van duidelijke verschijningsvormen is, kan dit werk ons tot nadenken aanzetten. Is het werkelijk zo dat de morele waarde van een handeling afgemeten moet worden aan de bijdrage die deze handeling levert aan het algemene nut. Onder algemeen nut wordt het welzijn en geluk van alle mensen verstaan. Een utilitarist streeft ernaar het grootste geluk voor het grootste aantal mensen. De zogezegd idealistische dragers van de wereld werden echter geldziek en het sociale en ecologische aspecten van de wereld kwamen in verdrukking onder de druk van hun persoonlijk succes. Macht en geld zijn moeilijk in te tomen wat ook blijkt uit de beproevingen van Jezus door de satan in de woestijn.