05 oktober 2017

Jozef zit in de put met zijn dromen.

De wijze waarop Jozef zou verdwijnen uit het zicht was nu door alle broers afgesproken. Genesis 37,23-24; 23 Zodra Jozef bij zijn broers kwam, trokken zij hem het kleed uit, het prachtige kleed dat hij droeg, 24 grepen hem vast en wierpen hem in de put. De put was leeg en er stond geen water in. De spanningen binnen een gezin tussen de broers is een thema dat we al kregen in Genesis. Het zijn verhalen die uit het leven gegrepen zijn en die daarom inzichten kunnen geven die sterk inwerken op de levenswijze van de Hebreeuwen. Bij de eerste broers uit de Bijbel, Kaïn en Abel, leidde die spanning in Genesis 4 tot een broedermoord. Het beeld van het bloed dat de aarde doordrenkt en schreeuwt om gerechtigheid geeft aanleiding tot een beschouwing over het vergieten van bloed dat niet ongestraft blijft1. Dit is blijkbaar ook het argument waardoor Ruben zijn broers kan overhalen om Jozef niet eigenhandig te vermoorden. Juda geeft aan dat ze hun broer Jozef niet mogen vermoorden. Als hij nu in die droge put geworpen wordt zal hij sterven aan ontbering maar vermoorden ze hem niet. Ze laten hem doodgaan. Ze laten hem verdwijnen en stoppen hem onder de bodem.

Zij nemen zijn kleed af. Dat kleed was hun eerste wrevel. Voor hen was dit kleed het teken dat Jakob meer van Jozef hield dan van hen en dat maakte hen afgunstig. Dit materieel teken wordt hem ontnomen maar dit verandert niets aan de opvoeding van Jozef. Dit kleed stond voor de manier waarop Jozef in het leven stond. Deze levenshouding had hij te danken aan de vele opvoedende verhalen die zijn vader hem vertelde. Jozef blijft besneden van hart. In de kerkerput geraakt ook Jozef zijn vatbaarheid voor bovennatuurlijke dromen niet kwijt. De persoonlijkheid van Jozef is niet weg te nemen hoewel zijn leven onder druk staat. Het zou triestig jozef in een put,ruben,jaloers,bedreigd,oudste zoon geen invloed,israël,ismaël,besneden van hart,esauzijn dat zo'n man verloren gaat voor de wereld.

Ruben had er wellicht voor gezorgd dat Jozef in een droge put werd gegooid. De bedoeling van Ruben was Jozef terug te bezorgen aan zijn vader. De put was de oplossing om tegemoet te komen aan de drijfveren van de broers die Jozef naar het leven stonden. Ze voelden zich bedreigd in hun manier van leven en hun aanspraken op de eigendomen van Israël. Ruben als eerstgeborene toont aan dat hij ook een goede instelling heeft. Hij kan echter als oudste zoon onvoldoende invloed uitoefenen op zijn broers om Jozef ongemoeid te laten. Of dit te maken heeft met zijn het verlies van zijn deugdzaamheid door het ongeoorloofd seksueel gedragen met de bijvrouw van zijn vader is niet uitgesloten. Hij is niet onbesproken. In die andere verhalen over broers in de Bijbel wordt toch ook telkens een bovennatuurlijke keuze gemaakt die niet evenredig is aan het echte recht van de eerstgeboren op basis van de manier ze in het leven staan. De norm is telkens het al dan niet besneden zijn van hart. Ismaël had geen respect voor zijn jongere broer en verkoos een ongebonden leven2. het leven van Esau werd bepaald door de jacht op wild en op vrouwen3. Ze waren beiden niet klaar om de verantwoordelijkheid op te nemen voor het volk van de Ene, de stam van Israël.

 

1 Genesis 9,6.

2 Genesis 21,9-10 en Genesis 16,12.

3 Genesis 25,27 en Genesis 26,34-35.

04 oktober 2017

Eensgezindheid over de wandaad maakt plaats voor een andere optie.

Blijkbaar waren niet alle broers het eens met de kwaadaardige plannen om Jozef te vermoorden. Die eensgezindheid waarvan aanvankelijk sprake was zou eerder wijzen op een meerderheid. Genesis 37,21-22: 21 Toen Juda dit hoorde, probeerde hij hem uit hun handen te redden en zei: "We mogen hem niet doden." 22 Ruben zei tegen hen: "Vergiet toch geen bloed! Ginds in de steppe is een put; gooi hem daarin, maar sla niet de hand aan hem." Hij wilde hem uit hun handen redden en bij zijn vader terugbrengen. Niet alle zonen van Israël zijn even moorddadig als Simeon en Levi, die al bloed aan de handen hadden door hun list met de mannen van Sichem. Zij kunnen een aantal broers overtuigen die ook hun bezit als belangrijkste waarde in het leven zien en daarvoor bereid zijn over lijken te lopen. Juda en Ruben laten zich gelden en verkondigen een ander standpunt. Zij willen geen broedermoord. Volgens de schrijver van dit fragment probeerde Juda Jozef te redden uit de handen van zijn moorddadige broers. Hij doet beroep op de afspraken binnen het volk van Israël. Deze handelwijze is het gevolg van de verhalen die bij het volk doorverteld werden om hen te besnijden van hart. Het bloed van Jozef zou uit de grond roepen tot Jahwe. Het volk zou door hun wangedrag verdreven worden van het beloofde land en de grond zou geen opbrengst meer geven. Zonder houvast of verbond met de Ene zouden ze zinloos ronddwalen op aarde1. Zonder geschreven wetten waren er dus wel normen die doorgegeven werden binnen de stam van Abraham. Dit behoorde tot de erfenis van de eerstgeborene. Juda geen bloed vergieten,israël,ruben,simeon,levi,list van sichem,juda,verdegiger van de normen,verantwoording verschuldigd,jozef eruggeven aan zijn vader,bilhatreedt hier even op als verdediger van deze normen en stelt duidelijk dat ze hun broer Jozef niet mogen vermoorden. Ruben voelt zich echter als oudste zoon van Jakob verantwoordelijk voor de zorg van zijn broers. Hij is dan ook verantwoording verschuldigd aan zijn vader. Hij geeft een alternatieve oplossing waar geen bloed zou vloeien. Hij stelt voor om Jozef wel in een droge waterput ergens in de woestijn te gooien en om hem niet eigenhandig te vermoorden. Zijn bedoeling was om Jozef naderhand te redden en hem terug te brengen naar vader Jakob. Dit werd ook verwacht van hem als oudste zoon en dit wordt ook duidelijk als de schrijver de verzwegen bedoeling van Ruben aanhaalt. Hij wil Jozef redden om hem terug te kunnen geven aan Jakob. Ruben had als gerechtigde van het eerstgeboorterecht nochtans het meeste voordeel bij de dood van Jozef maar zijn verantwoordelijkheidsgevoel voor zijn broer weegt zwaarder. Sommige interpretaties klinken alsof Ruben dit doet om zijn vader goed te stemmen na zijn uitschuiver met Bilha, een van de slavinnen van zijn vader. Ruben is zich echter niet bewust van de ernst van deze misstap en werd ook nooit rechtstreeks door zijn vader daarvoor terechtgewezen. Jakob zweeg2. Daarbij ligt de drang naar materieel bezit op een ander vlak dan seksuele drift hoewel ze beide geen rekening houden met de anderen. De andere broers begrijpen dit voorstel van Ruben als een moord zonder bloed. Zo verdwijnt Jozef ook en kan hij zijn dromen om leider te worden niet meer waar maken. Hun aanspraak op de erfenis is dan veilig gesteld.

1 Genesis 4,9-12.

2 Genesis 35,22.

02 oktober 2017

Een broedermoord wordt gepland.

Jozef, gestuurd door zijn vader Jakob, heeft dan na een gouden tip zijn broers gevonden in Dotan. Ze waren niet meer in Sichem zoals zijn vader dacht. Ook de broers zien Jozef komen. Genesis 37,18: 18 Zij hadden hem al in de verte zien aankomen, en voor hij bij hen was, smeedden zij het plan om hem te doden. Ze wisten uit ervaring dan Jozef als vertrouweling van zijn vader, Israël, gestuurd werd om te kijken of zij wel "shalom" waren. Waren de zonen van Israël in voorspoed en goede gezondheid? Leefden ze een goed leven in vrede als een besneden zoon van Israël? Jozef had aan Jakob al eens een slechte beoordeling gegeven over het gedrag van zijn broer toen hij zeventien jaar was. Dit waren ze niet vergeten. De afkeer van hun broer Jozef werd dan nog eens groter toen hij die dromen vertelde. Hun conclusie uit die droomverhalen was dat het de bedoeling was van Jozef om de leiding van de stam op zich te nemen. De oudste zonen, broedermoord,gouden tip,plan smeden,shalom,israël,jakob,jozef,goed leven,besneden,zeventien jaar,droomverhalen van jozef,staat toekomst in de weg,afgunst,nakal,samenzweringSimon, Levi en Ruben, beseften niet dat ze door hun wangedrag niet meer geschikt waren om de leiding van het volk Israël op te nemen. Hun inzichten lagen niet in het verlengde van het verbond van de Ene met Abraham. Jakob had hen laten begaan en vermaande hen zelfs niet voor hun bedrog, moord en incest. Israël zweeg. Hij jammerde alleen over de slechte faam die zijn stam nu kreeg bij de bewoners van de streek1. Voor het vertellen van zijn droom over de zon, de maan en de sterren, die voor hem bogen, kreeg Jozef zelfs een berisping van Israël. Hij was zeer streng voor de oudste zoon van Rachel, de elfde in de rij van zijn twaalf zonen. Zijn kleed was het uiterlijke teken dat hij Jozef veel had bijgebracht over de verhalen van het volk, dat door vallen en opstaan en door de goede voorbeelden van de aartsvaders de weg van de Ene volgde.

De broers van Jozef waren afgunstig en gingen hem haten omwille van zijn gedrag dat vreemd was in hun ogen. Hij is een buitenbeentje en draait niet mee in het verwerven van bezit. Hij stelt zich teveel vragen over het shalom van de anderen in plaats van uit te kijken voor het belang van de stam. Hij lijkt het leiderschap over de stam na te jagen en vertelt graag over het wangedrag van zijn broers aan vader Jakob om zo in de gunst te komen. Dat is hem al aardig gelukt want hij draagt al een veelkleurige mantel die hij van Israëll kreeg. Deze gang van zaken moet stopgezet worden. Uit vers 4 weten we dat de broers geen "shalom" konden zeggen tegen Jozef. Ze willen hem geen goede toekomst, geen goede gezondheid of vredig bestaan toewensen. Hij moet uit de weg geruimd worden. Hij staat hen in de weg.

De andere zonen van Israël zien Jozef met zijn veelkleurige mantel toekomen in de verte. Ze weten dat hij hem komt inspecteren. Nog voor hij bij hen is vatten ze het plan op om hem te vermoorden. Het ziet er naar uit dat we nog2 een broedermoord met voorbedachten rade te lezen krijgen in de Schrift. Weer is afgunst het motief na de interpretatie van de beoordeling van een manier van leven.

In het Hebreeuws lezen we "nakal" en dat is meer dan een plan smeden dat is een bedrieglijke samenzwering af sluiten. Niemand zou weten hoe hij ter dood kwam. Het zou de perfecte moord zijn.

 

1 Genesis 34,30.

2 Genesis 4.

1 2 3 4 5 6 7 8 9 Volgende