19 juli 2017

Genocide is geen goddelijke weg in het verbond.

genocide,chiwwieten,hemor,sichem,plunderen,geen dankbaarheid voor de overwinning,onrechtvaardige strijd,moordadig optreden,perfece weerwraak,simeon,levi,juda,gezegende aartsvaderDe Chiwwieten met hun vorst, Hemor, en zijn zoon Sichem werden van de kaart geveegd door het listige manoeuvre van de zonen van Jakob. Genesis 34,27-29: 27 De zonen van Jakob stortten zich op de verslagenen en plunderden de stad, omdat men hun zuster onteerd had. 28 Schapen, runderen en ezels, alles wat in de stad of op het land was, maakten zij buit. 29 Alles wat zij bezaten, al hun kleine kinderen en hun vrouwen, namen zij gevangen en zij plunderden de huizen leeg. De plundering die volgde op de moordpartij is weergaloos vergeleken met de manier waarop hun stamvader Abraham omging met de oorlogsbuit bij zijn achtervolging van de coalitie van Kerdorlaomer1. Abraham nam geen buit voor hem en betoonde zijn dankbaarheid aan de Ene voor de overwinning door de gave van tienden aan Melchisedek. Hier voeren de Hebreeuwen een onrechtvaardige strijd en is er geen sprake is van de Ene. Net als hun vader Jakob, vroeger, denken zijn zonen eigenhandig de beloften van het verbond te kunnen realiseren. Ze maken echter hun eigen situatie steeds moeilijker binnen de bevolking van Kanaän door hun bedrieglijk en moorddadig optreden. Deze wrede afslachting en deze plundering onder het mom van religie, zijn de ergste vijanden van de waarheid. Deze acties roepen afkeer op zodat de mensen zich afwenden van de kernboodschap van het verbond.

Als reactie op de rijkdom die de bevolking van Sichem wou bereiken met hun besnijdenis lijkt dit voor hen de perfecte weerwraak. De besnijdenis ging bij de stedelingen in vers 23 immers om het verwerven van bezit, goederen en vee. De Hebreeuwen nemen in vers 28 het kleinvee, de runderen, de ezels en alles wat nog in de stad en het platte land was. Als we deze afloop van de vergelding bekijken zouden we verkeerdelijk kunnen denken dat de Hebreeuwen gezegend waren met de buit. Maar er is geen dankbaarheid voor de zegen van de Ene te bespeuren bij deze overwinning.

De bedoeling van de besnijdenis voorgesteld door Hemor en Sichem aan de leden van hun stam was één volk van gelijkberechtigde burgers te worden onder hetgenocide,chiwwieten,hemor,sichem,plunderen,geen dankbaarheid voor de overwinning,onrechtvaardige strijd,moordadig optreden,perfece weerwraak,simeon,levi,juda,gezegende aartsvader gezag van Sichem. Na de liquidatie van alle mannen van Sichem oefenen de Hebreeuwen echter de onderdrukking uit van dat volk en nemen kinderen en vrouwen gevangen. Deze buit aan mensen worden beschouwd als slaven en is bedoeld om het volk van Israël te laten toenemen.

De genocide op het volk van Sichem kan door de oppervlakkige lezer beoordeeld worden als een actie die past in de realisatie van het verbond en zou zo kunnen gerangschikt worden onder de godsdienstoorlogen. De lezers die aandacht hebben voor het hele verhaal zullen echter te weet komen dat Simeon en Levi, stamvaders zijn die geen beroep meer kunnen doen op de erfenis gebaseerd op hun geboorterechten als kinderen van Israël. Het zal Juda, de vierde zoon van Lea en Jakob die de stamvader zal worden van de Judeeërs. Hij zal de traditie van de gezegende aartsvaders voortzetten. Voor het einde van dit hoofdstuk zal Jakob de reden geven voor de afwijkende behandeling van het erfdeel van Simeon en Levi in de kwestie van het beloofde land per stam2. Omwille van deze weerzinwekkende moorden worden ze onterfd en krijgen zij geen zelfstandigheid in het volk van Israël.

 

1 Genesis 14,17-24.

2 Jozua 19,9 en Deuteronomium 10,9.

28 maart 2017

Competitie en na-ijver tussen de vrouwen.

Vanaf hier begint de verklaring van de herkomst van de stammen van Israël. Jakob speelt een grote rol en is voor de Hebreeuwen de stamvader die rechtstreeks in verband staat met de twaalf stammen. Genesis 29,31: 31 Toen de Heer zag dat Lea minder bemind werd, opende Hij haar schoot, terwijl Rachel onvruchtbaar bleef. Het openen van de schoot van Lea gebeurt na het huwelijk van Jakob met Rachel. De onvruchtbaarheid van een vrouw kan immers maar blijken nadat ze enige tijd omgang heeft met een man. We wisten al van toen Jakob aankwam in Haran dat hij op slag verliefd was op de jongere Rachel. Maar Lea werd hem als eerste vrouw gegeven. Laat ons even veronderstellen dat Jakob nog eens zeven jaar moet werken en dan pas Rachel tot vrouw krijgt. Zo wil de schrijver ons laten denken door tweemaal1 aan te stippen dat Jakob nog zeven jaar moest werken voor Rachel. Gedurende die zeven jaar zou Jakob dan alleen omgang hebben met  Lea omdat zij zijn enige vrouw was. Heel die tijd zouden dan geen kinderen uit die relatie geboren worden. Pas toen Lea als vrouw verwaarloosd werd ten voordele van Rachel wordt haar schoot geopend. De barmhartige Ene verhoort telkens de klacht van de onvruchtbare vrouwen die dreigen verworpen te worden. Dat patroon kennen we van bij de andere aartsmoeders Sara en Rebekka. Beide waren mooie vrouwen maar ze bleven onvruchtbaar tot er een tussenkomst kwam van de bovennatuurlijke realiteit. Dit patroon van beklagenswaardige onvruchtbaarheid zouden we ook kunnen doortrekken voor Lea.

De schrijver laat ons echter weten dat de Ene de schoot van Lea opende terwijl Rachel onvruchtbaar bleef. Wat ons duidelijk maakt dat Jakob verkiest gemeenschap te hebben met Rachel en Lea links laat liggen. De Bijbelse figuranten en vooral de hoofdpersonen die opgevoerd worden als mensen in ellende, die openstaan voor hun god Jahweh, worden steeds ontzien door de Ene. Noach, stammen van israël,schoot van lea geopend,verliefd op rachel,onvruchtbaarheid,nogmaals zeven jaar,geen kinderen bij rachel,mensen in ellende,vrouwen onvruchtbaar,schoot openen,lea zwanger,ruben,simeon,levi,juda,naambetekenissen geven gemoedstoestand van lea weer,rachel op achtergrondHagar, de mensen van Sodom, Sara, Rebekka en nu is Lea aan de beurt.

Eens de schoot van Lea geopend werd, schonk ze het leven aan vier zonen voor Jakob. De keuze van de namen van de zonen illustreren de gedachten van Lea. Genesis 29,32-35: 32 Lea werd zwanger, baarde een zoon en noemde hem Ruben; ‘Want’, zei ze, ‘de heer heeft neergezien op mijn ellende; nu zal mijn man wel van mij gaan houden.’ 33 Zij werd opnieuw zwanger, baarde een zoon en zei: ‘De Heer heeft gehoord dat ik minder bemind word; daarom heeft Hij mij ook dit kind gegeven.’ En zij noemde hem Simeon. 34 Zij werd nog eens zwanger, baarde weer een zoon en zei: ‘Ditmaal zal mijn man zich wel aan mij gaan hechten, want ik heb hem drie zonen geschonken.’ Daarom kreeg hij de naam Levi. 35 Zij werd nog eens zwanger, baarde een zoon en zei: ‘Ditmaal zal ik de Heer prijzen.’ Daarom noemde zij hem Juda. Daarna kreeg zij geen kinderen meer. Met de eerste vrouw van Jakob, die kinderen baart, hebben we al meteen zicht op vier van de twaalf stamvaders van Israël. Opnieuw hebben de Bijbelse namen betekenis maar deze keer worden ze in de tekst zelf duidelijk gemaakt door de schrijver. Met de namen wil Lea, die hier het voorrecht neemt om haar kinderen zelf een naam te geven, uitdrukken dat ze verwaarloosd werd maar dat ze begenadigd werd door de Ene en dat ze daarvoor zeer dankbaar is. Zij blijft omwille van haar vruchtbaarheid tevergeefs hopen op de achting en de exclusieve liefde van Jakob om op die manier haar huwelijk redden en Rachel op het achterplan duwen. De spanning tussen de twee vrouwen blijft echter een thema in dit verhaal.

1 Genesis 29,27 en 30b.

06 augustus 2012

Inleiding Nieuw Testament: Juda en Herodes de Grote

Herodes stierf in 4 v. Chr. en zijn grote Israël werd opgedeeld in drie provincies waar zijn zonen aangesteld werden als vazalkoningen. Antipas kreeg het noordelijke Galilea en een stuk aan de oostkant van de Jordaan. Fillipus kreeg de Golanhoogten en het vlakke stuk land aan zijn kant. Archelaüs kreeg het grootste deel met de belangrijkste steden, Judea.

Archelaüs werd in 6 na Chr. omwille van zijn wanbeleid door het Romeinse regime aan de kant gezet en naar Gallië verbannen. Augustus verving hem door een militair regime onder tijdelijke leiding van Quirinus, consul van Syria en Judea. Quirinus moest in dat jaar met 4 legioenen4 tussenkomen om een Joodse opstand te onderdrukken, hij liet duizenden joden kruisigen, hield een volkstelling en voerde een belastingshervorming door. Zo werden Judea, Samaria en Idumea verenigd onder het administratief, politiek en militair gezag geplaatst en aangehecht aan de provincie Syria. Dit alles om orde op zaken te stellen in het woelige Judea. Het Legio XII Fulminata wordt in Caesarea gestationeerd om snel te kunnen ingrijpen inInleiding nieuw testament,juda,herodes de grote,antipasarchelaüs,opvolging herodes,filippus,verbannen door augustus wegens wanbeleid,tiberius nieuwe keizer,economische bloei en tempel tanen,Farizeeën,wetgeleerden,gebruiken en voorschriften,dien nodig.  De plaatselijke prefecten5 volgen elkaar om de drie jaar op in Judea. In 14 na Chr. sterft keizer Augustus na een bewind van 45 jaar en wordt Tiberius de nieuwe keizer. In de tijd van Jezus was er nog steeds een economische bloei maar de tempel kreeg meer en meer een averechts effect. Er zijn religieuze en politieke spanningen. Sommigen leven in de verwachting van een nabije eindtijd waar Israël het licht zal moeten doorgeven aan alle volkeren. Daarvoor moet Israël met de hulp van Jahweh de macht veroveren. Andere groeperingen meestal uit de hogere kringen prediken rust en orde om hun eigen belangen te beschermen die steunen op een goede band met Rome. Dan lopen daar nog de Farizeeën6 tussen die zich op de Wet van Mozes en de joodse gebruiken richten. Zij houden niet van vreemde inmenging omdat die vreemde culturen de mensen een gedrag voorschotelt dat afwijkt van de riten die voorgeschreven zijn om als goede jood te leven.Inleiding nieuw testament,juda,herodes de grote,antipasarchelaüs,opvolging herodes,filippus,verbannen door augustus wegens wanbeleid,tiberius nieuwe keizer,economische bloei en tempel tanen,Farizeeën,wetgeleerden,gebruiken en voorschriften, Zij willen authentieke joden blijven zonder daarom echt conservatief te zijn maar verfoeien de “heidense” culturen. Op sociaal vlak ontstaan er grotere verschillen, de verschillen van de welvaart. Eigenbelang primeert, recht en mededogen worden beheerst door bezitsdrang niettegenstaande het vrij goed gaat. Dit geeft aanleiding tot banditisme en misdaadorganisaties. Denk aan de overvallen naaste van de Samaritaan. Deze complexe situatie wordt nog eens overgoten met het besef van vele joden dat ze meer en meer een wingewest en de speelbal van Rome en zijn keizers geworden zijn. Nadat alles goede gestructureerd werd en de handel goed liep in de tijd van Herodes verhoogt nu de belastingsdruk en vermindert het respect voor hun joodse identiteit vanuit Rome. Vandaar ook enkele passages over de belastingen in de evangelies.

 

4  Er waren twee hoofdindelingen in het Romeinse leger: de legioenen en de hulptroepen. Het legioen bestond uit 10 cohorten, die elk bestonden uit 6 centuria. Die centuria waren 10 contubernia van 8 soldaten. Elk contubernia had een muilezel om hun tent en ander legermateriaal bij verplaatsing te vervoeren. De cohort telde samen 480 man maar had geen overste. Bij een kamp met een cohort kwam de leiding toe aan de betere centurio die dan praefectus castrorum werd genoemd. Het legioen stond dan wel onder leiding van een legatus, meestal een patriciër, die zich liet bijstaan door een zestal tribuni die zo hun opleiding kregen voor een carrière als beroepsmilitair. Met al hun hulppersoneel zoals bakkers, artsen en smeden konden ze in eigen behoeften voorzien. De infanterie beschikte ook nog over een artillerie met 60 catapulten en slingers en kon je makkelijk rekenen op 6000 man in totaal. De hulptroepen waren niet-Romeinen, ingezet ver van hun eigen regio. Het waren ruiters, boogschutters en slingeraars. De auxilia zoals ze werden genoemd werden vaak gebruikt om legioenen te helpen en om grenzen te verdedigen. Ze verdienden maar 1/3 van wat de legionairs verdienden en moesten 25 jaar dienst kloppen alvorens ze het Romeinse burgerschap kregen.

De legioenen op verplaatsing verbleven in kampen die steeds hetzelfde patroon vertoonden. Soms waren ze versterkte forten met uitkijktorens.

5  in 6 Coponius, in 9 Marcus Ambibulus, in 12 Anius Rufus, in 15 Valerius Gratus en na meerdere ambtstermijnen van zijn voorganger wordt in 26 na Chr. Pilatus prefect.

6 Het ideeëngoed van de Farizeeën is terug te brengen naar de overtuiging van de Makkabeeën die de invloed van de vreemde Griekse cultuur bestreden. Zij deden het met de wapens en kwamen zo aan de macht met de Hasmoneese dynastie die uiteindelijk zich dan toch door de Griekse beschaving liet beïnvloeden. Het verzet tegen vreemde culturen en invloeden bleef leven bij een deel van de bevolking die men de apart gezette noemde wat na vertalingen bij ons Farizeeër geworden is. Die afscheiding komt niet alleen door hun denken maar ook omdat ze zich sterk onderscheiden door gedrag en kleding. De Farizeeën gebruikten geen geweld maar verdedigen de wet (Thora) en de mondeling overgedragen gebruiken en commentaren gebaseerd op de wet (Misjna) op een overtuigde manier. De Misjna werd slecht in de tweede helft van de tweede eeuw te boek gesteld omwille van de diaspora en ten behoeve van de eenheid in het Jodendom.