13 september 2017

Edom kent een nieuw verbond dat buiten het verbond van Israël valt.

Na de opsomming van alle zonen van de stamhoofden die de zonen van Seïr waren besluit de schrijver de lijst. Genesis 36,29-30:29 Zij allen zijn stamhoofden van de Chorieten: Lotan, Sobal, Sibon, Ana, 30 Dison, Eser en Disan. Dat zijn de stamhoofden van de verschillende Chorietenstammen in Seïr. Hij heeft net de samenstelling van de families gegeven die behoorden tot de zeven stammen die te onderscheiden waren in Seïr. Daarbij leerden we ook dat er al een vermenging was door huwelijk met de clan van Esau. Nu worden alle zonen van Seïr nog eens stamhoofd genoemd na de inleiding1 waar ze ook op deze manier aangekondigd waren. Dit maakt een netjes afgebakend segment uit in het geheel van de opsomming van de stamboom van Esau. Hoewel de Chorieten een ander volk zijn met een andere levenswijze worden ze toch openomen in het geheel van deze stamboom. Esau had de les niet begrepen van zijn voorouders om niet te huwen met vrouwen uit een andere stam met andere culturele achtergronden en andere instellingen. De weg van het uitverkoren volk van Jahweh werd niet doorkruist door huwelijken met andere volken.

De vertaling stamhoofd in vers 29 is een zwak afgietsel van de bedoeling van het Hebreeuwse woord "alluwph" dat afgeleid is van het werkwoord "alaph" dat leren betekent in de zin van onderwijzen door voor te leven. Het zijn zowel letterlijk alsstamhoofden van seïr,leren of ervaring doorgeven,volk leiden,hertog,leider,esau vader van edom,oholibama,hertog ana figuurlijk voorgangers die de weg tonen en zo hun volk leiden. Dit is ook het beeld dat we hebben van de aartsvaders die voorgangers zijn in het verbond dat een bepaalde levenswijze inhoudt. Daarom besneden zijn hun volk van hart en dit gaf hen een andere dimensie in hun leven. In andere vertalingen spreekt men van de hertogen van Seïr. Hertogen zijn veldheren die de strijd leiden. Het laatste deel van het woord hertog komt uit de Germaanse stam "teuhan" dat trekken betekent. Zoals ook de Engelse uitdrukking "duke" voor hertog komt van het Latijnse "dux" dat afgeleid is van "ducere" dat leiden betekent. Als we deze betekenissen naast elkaar leggen, zien we dat er iets getrokken wordt, een voorbeeld gegeven wordt door de leidinggevenden in een georganiseerde strijd. Dit was levensnoodzakelijk in een samenleving die gebaseerd was op de jacht. Dan zou de vertaling met hertog nog meer het Hebreeuws benaderen. De omschrijving van hertog is immers een bestuurder, een leider in een bepaald gebied met een militaire functie maar de herkomst en de draagkracht van dit woord is echter nu niet meer algemeen gekend. Hertogen waren ondergeschikt aan het centraal gezag.

Nu Edom een eenheid wordt en Esau de vader van Edom wordt ontstaat er inderdaad een nieuwe en meer gecentraliseerde samenleving. De samensmelting van de stammen gebeurt in de generaties na de hertogen van Seïr en wordt met het huwelijk van Esau met Oholibama, de dochter van hertog Ana en de kleindochter van Seïr, aanschouwelijk gemaakt.

 

1 Genesis 36,15-18.

12 september 2017

Seïr kan groeien door de kennis Israël.

Nu komt Ana, de vierde van de zeven zonen van Seïr, een broer van Sibon, aan bod. In het lijstje van zijn zonen duikt verrassend de naam van een dochter op. Genesis 36,25-28: 25 Zonen van Ana zijn Dison en Oholibama, eigenlijk Ana's dochter. 26 Zonen van Dison zijn Chemdan, Esban, Jitran en Keran. 27 Zonen van Eser zijn Bilhan, Zaawan en Akan. 28 Zonen van Disan zijn Us en Aran. De naam Dison een zoon van Ana verwijst naar antilope. Deze naam werd al gebruikt in vers 21 voor de broer van Ana. Dit is opnieuw een dierennaam uit de omgeving van de Chorieten, die gebruikt wordt als naam voor een persoon. Dan wordt Oholibama genoemd als tweede zoon van Ana. Dit is dezelfde naam als de derde vrouw van Esau die uitgelegd werd als "mijn hoge tent" Wat er ook zou kunnen op wijzen dat zij woonde in het gebergte. Hier meer bepaald het Seïrgebergte. De gelijkenis met de naam merkt de schrijver wellicht ook op en hij verbetert door er op te wijzen dat het eigenlijk een dochter is. We hebben al gemerkt dat belangrijke vrouwen ook een plaats krijgen in de geslachtlijsten van de Bijbel1. Oholibama is inderdaad de vrouw van Esau en is belangrijk in de zin dat ze de schakel vormt tussen de Chorieten en de stam van Esau die nu de gezamenlijke naam van Edomieten zullen krijgen. De naam van de vader van Oholibama is Ana en dit betekent een antwoord geven, getuigen of aankondigen. In de eerste plaats betekent het een gegeven antwoord op een gebed in de zin dat Ana een antwoord geeft op de belofte aan Abraham als vader van vele volken. Hij levert immers een dochter aan Esau. Daardoor zal dus een nieuw volk ontstaan. In die zin kan ook aankondigen begrepen. Er wordt een ana,dison,oholibama,chemdan,esban,us,aran,antilope,seïrgebergte,huwelijk buiten de stam,jitran,keran,verstandig,overvloed,harp,bilhan,zaawan,akan,onrust,droefenis,wilde geit,jagersvolk,stammenverbond edomnieuw volk aangekondigd.

Nu is Dison, de antiloop, de vijfde zoon van Seïr uit vers 21 aan de beurt. Die Dison een oom van de broer van Oholibama, die ook Dison noemt, heeft vier zonen Chemdan, Esban, Jitran en Keran. Chemdan wordt ook Hemdan of Amram maar ook Chamram2 genoemd. Zijn naam zit in de sfeer van het opgewonden zijn, het gisten en het rood aanlopen. De naam wordt wel eens in verband gebracht met het smeden van metaal maar betekent ook aangenaam. Esban kan dan weer doorgaan als verstandig. Jitran staat voor overvloed en Keran voor harp. Opmerkelijk komen er hier enkel positieve kenmerken aan bod voor deze familietak. Dit zijn zonen waarmee kan samengeleefd worden, een familie die waardevol is in een stammenverband.

De zonen van Eser, de zesde van de zeven zonen van Seïr, zijn Bilhan, Zaawan en Akan. Ook de laatse zoon krijgt op een andere plaats3 in de Bijbel de licht afwijkende naam van Jaakan. De oudste Bilhan is bescheiden van het Hebreeuwse "bahal" trillen van schrik betekent. Zaawan is de onrustige terwijl de naaminhoud van Jakan ellende en droefenis uitstraalt. We zouden kunnen denken dat deze familietak gedomineerd werd dor de andere families.

De laatste en zevende zoon van Seïr, Disan, heeft twee zonen. Us of Uz betekent raadplegen of advies vragen. Deze naam verwijst ook naar een afkomst uit Aram4. De tweede zoon is Aran en betekent wilde geit of kracht. Afgeleid van het werkwoord "ranan" zou het ook schreeuwer kunnen beteken. De betekenissen van de namen zijn ook niet steeds eenduidig wat soms een waardevolle beoordeling in de weg kan staan. Maar algemeen genomen hebben we gemerkt dat veel namen verwijzen naar dieren en dat verklapt veel over de geaardheid van de Chorieten en over hun leefwereld. De meerderheid van de namen wijzen naar wilde dieren en daarom kunnen we besluiten dat dit een volk van jagers was. Ze waren geen herders en ook geen landbouwers en daarom weten we dat hun rondtrekken als jagers of plukkers nood had aan inlichtingen van de ervaren ouderen voor het doorgeven van hun kennis aan de jongeren. Ook Esau was een jager maar hij kwam uit een stam die landbouw en veeteelt kende en die dus omwille van de interne regelingen wel over vaste regels moesten beschikken. De meerwaarde van de stam van Esau doet ons realiseren dat een samensmelting met de Chorieten de aanleiding was tot een nieuwe samenleving met een grotere spanwijdte. De afzonderlijke stammen van de Chorieten vielen nu onder het stammenverbond van de Edomieten.

 

1 Genesis 22,20-23.

2 1 Kronieken 1,41.

3 1 Kronieken 1,42.

4 Genesis 10,23.

06 september 2017

Het nageslacht van Esau zijn de stamhoofden van Edom.

De stamboom van Esau werd heel nauwkeurig uitgewerkt en dit geeft ons zicht op alle kleinzonen en zonen die behoren tot de actieve generatie op het moment dat de stam naar Edom trok. Om het voor iedereen duidelijk te maken want dit is een belangrijk gegeven voor een maatschappij waar stammen en stammenverbonden bepalend zijn voor het samenleven. Genesis 36,15-19: 15 Dit zijn de stamhoofden van de zonen van Esau. De zonen van Elifaz, Esaus eerstgeborene, zijn de stamhoofden Teman, Omar, Sefo, Kenaz, 16 Korach, Gatam en Amalek; deze zonen van Ada zijn de stamhoofden van Elifaz in Edom. 17 Zonen van Esaus zoon Reüel zijn de stamhoofden Nachat, Zerach, Samma en Mizza; deze zonen van Esaus vrouw Basemat zijn de stamhoofden van Reüel in Edom. 18 Zonen van Esaus vrouw Oholibama zijn de stamhoofden Jeüs, Jalam en Korach; dit zijn de stamhoofden van Esaus vrouw Oholibama, dochter van Ana. 19 Dat zijn dus de zonen van Esau of Edom, en dat zijn hun stamhoofden. Verzen 15 en 16 geven ons nog eens de zonen van Elifaz. De aandachtige lezer zal zien dat de naam van Gatam naar achteren schuift en dat er ook een Korach bij Elifaz tussengevoegd wordt. Wat het totaal aan kinderen van Elifaz op zeven brengt. Dit zijn nu stamhoofden in Edom geboren zijn uit de zoon van Esau bij Ada. Op volgorde worden ook de zonen van de tweede zoon van Esau, Reüel, opgenoemd. Dit stemt volledig overeen met vers 13 en ook deze zonen die Reüel, de zoon die Esau had bij Basemat, krijgen de status van stamhoofd. De zonen die Esau had bij Oholibama zijn meteen stamhoofden. Er worden geen kleinkinderen vermeld van Jeüs, Jalam en Korach. Zij zijn de actieve generatie bij het binnentrekken in Edom en bij de verdeling van het land van Seïr. Samen zijn al die zonen en kleinzonen van Esau stamhoofden in Edom.stam en verbond,stamhoofden,reüel,jeüs,jalam,korach,oholibama,esau,edom,ana,gatam,elifaz,kinderen en kleinkinderen,seïr,ruben,bilha

Edom heeft een stammenverbond van veertien stammen. Dat is geen definitieve samenstelling want af en toe zijn er veranderingen in die overeenkomsten. Dit komt door spanningen die ontstaan tussen stammen over grond, bezit, afgunst of eerroof. Als de regels van het samenleven geschonden worden kan loyauteit in vijandschap veranderen. Door hoog oplopende ruzies kunnen gewapende conflicten ook tot gevolg hebben dat sommige stammen uitgemoord worden. Het verhaal van Sichem kan ons als voorbeeld dienen1. Andere stammen smelten samen door huwelijken en veranderen van naam omdat er andere sterke mannen opstaan. Esau is een voorbeeld van het samenvoegen van een aantal familietakken die van buiten de eigen stam komen door zijn huwelijken.

Het tweemaal voorkomen van de naam Korach2 wordt door de Joodse bijbelinterpretatie gebruikt om de stam van Esau in een minder goed daglicht te stellen. Zonder basis in de Bijbeltekst wordt beweerd dat de Korach, de zoon van Elifaz, intiem geweest zou zijn met de jongere Oholibama, de vrouw van Esau. Zo willen ze bevooroordeeld aantonen dat er in het geslacht van Esau familieproblemen waren en dat er incest was. Was dit bedoeld om een tegengewicht te geven aan wat Ruben, de zoon van Jakob, uitrichtte met Bilha3, de dienares van Rachel en bijvrouw van Jakob?

 

1 Genesis 34.

2 Genesis 36, 16 en 18.

3 Genesis 35,22.