03 januari 2018

Jozef geeft voedsel aan Egypte.

Hoewel Jozef Egypte het land van zijn ellende noemde was de hongerdood van het volk van Egypte afgewend maar was er nood in de buurlanden. Daar was nu de ellende van de hongersnood. Zonder twijfel doelt Jozef niet op dat soort ellende als hij zijn beklag doet over dat land. Zijn droefheid was gescheiden te zijn van zijn volk en onrechtvaardig behandeld te worden. Dit leerden we toen hij de reden opgaf van de naamkeuze van zijn eerste zoon, Manasse. Al zijn ellende en het gemis van zijn hele familie woog hem zeer zwaar. Toch blijft Jozef ook in deze omstandigheden dienstbaar als een Hebreeër met een besneden hart. Genesis 41,56-57: 56 Toen er honger was in heel het land, stelde Jozef de hele voorraad koren ter beschikking en verkocht het aan de Egyptenaren naarmate de honger in Egypte nijpender werd. 57 Uit alle landen kwam men naar Egypte om bij Jozef graan te kopen; want de hongersnood woedde hevig in de hele wereld. Elohiem had de Hebreeër Jozef via de droom van farao inzicht gegeven in de dreigende misoogsten die te wijten zouden zijn aan de toen niet te doorgronden wisselvalligheden van de natuur. Jozef kon zo een ramp voorkomen in Egypte. Dit was ook de opdracht die hij van farao had gekregen en waarvoor hij het zeggenschap kreeg over de organisatie van de landbouw en de opslag van de Egypte,nood an voedsel,ellende,gescheiden van zijn familie,dienstbare Hebreeër,inzicht in dromen,voorraden opslaan tegen mindere tijden,graan betalen,Elohim,Elohiem,barmhartig voor alle mensen,overvloed,voorraden. Uit de tekst blijkt dat zijn systeem naar behoren werkte. Naarmate de honger toesloeg en er nood was, werd het koren verkocht. Jozef opende de voorraadplaatsen bij alle steden. De Egyptenaren, “Mitsri”, de inwoners van Mitsrayim, kochten hun koren dat onder de hoede van Jozef werd opgeslagen als heffing. Ze betaalden hun graan - afgaand op een latere tekst - toen ze het hard nodig hadden aan hun koning met hun landerijen1. Dit is geen onrecht omdat de voorraden de verschuldigde belastingenwaren die bijgedragen waren aan farao. We mogen veronderstellen dat Jozef een eerlijke prijs vroeg voor het voedsel. Iedereen werd beter, “shalom”, van deze handelswijze. De mensen hadden geen honger meer en farao kon zijn taksen innen. Elohiem, de god van Jozef, had zich getoond als een barmhartige god voor alle mensen. Het vertrouwen in de goden van Egypte was zonder twijfel aan het wankelen en Jozef en zijn Elohiem werd gevierd als de redder van Egypte.

Niet alleen in Egypte was er honger. Heel de wereld leed honger. De schrijver bedoelt uiteraard de voor hem bekende wereld. Zo was ook te lezen bij de zondvloed dat heel de wereld overstroomde2. Deze overdrijvingen dienen niet letterlijk te worden begrepen maar staan voor de ernst en de grote omvang van de situatie. Als Egypte dat bekend stond voor zijn overvloed3 aan bevloeide vruchtbare grond reeds te kampen had met tekorten aan landbouwproducten, was het logisch dat vele landen met minder vruchtbare stromen in het Middellandse Zeegebied ook te kampen hadden met hongersnoden. Bij het einde van dit hoofdstuk worden we gedwongen ons af te vragen hoe het gesteld zou zijn met het “shalom” van het volk dat geroepen was door de Ene. Ongetwijfeld was er ook hongersnood in Palestina waar alleen de Jordaan bij perioden voor bevloeiing voorzag tot het water tot stilstand kwam in de Dode Zee om er te verdampen. Werden zij als volk nu in de steek gelaten in het land dat hen beloofd werd door Jahweh, de god van het verbond?

 

1 Genesis 47,20-26.

2 Genesis 7,19.

3 Genesis 13,10.

12 september 2017

Seïr kan groeien door de kennis Israël.

Nu komt Ana, de vierde van de zeven zonen van Seïr, een broer van Sibon, aan bod. In het lijstje van zijn zonen duikt verrassend de naam van een dochter op. Genesis 36,25-28: 25 Zonen van Ana zijn Dison en Oholibama, eigenlijk Ana's dochter. 26 Zonen van Dison zijn Chemdan, Esban, Jitran en Keran. 27 Zonen van Eser zijn Bilhan, Zaawan en Akan. 28 Zonen van Disan zijn Us en Aran. De naam Dison een zoon van Ana verwijst naar antilope. Deze naam werd al gebruikt in vers 21 voor de broer van Ana. Dit is opnieuw een dierennaam uit de omgeving van de Chorieten, die gebruikt wordt als naam voor een persoon. Dan wordt Oholibama genoemd als tweede zoon van Ana. Dit is dezelfde naam als de derde vrouw van Esau die uitgelegd werd als "mijn hoge tent" Wat er ook zou kunnen op wijzen dat zij woonde in het gebergte. Hier meer bepaald het Seïrgebergte. De gelijkenis met de naam merkt de schrijver wellicht ook op en hij verbetert door er op te wijzen dat het eigenlijk een dochter is. We hebben al gemerkt dat belangrijke vrouwen ook een plaats krijgen in de geslachtlijsten van de Bijbel1. Oholibama is inderdaad de vrouw van Esau en is belangrijk in de zin dat ze de schakel vormt tussen de Chorieten en de stam van Esau die nu de gezamenlijke naam van Edomieten zullen krijgen. De naam van de vader van Oholibama is Ana en dit betekent een antwoord geven, getuigen of aankondigen. In de eerste plaats betekent het een gegeven antwoord op een gebed in de zin dat Ana een antwoord geeft op de belofte aan Abraham als vader van vele volken. Hij levert immers een dochter aan Esau. Daardoor zal dus een nieuw volk ontstaan. In die zin kan ook aankondigen begrepen. Er wordt een ana,dison,oholibama,chemdan,esban,us,aran,antilope,seïrgebergte,huwelijk buiten de stam,jitran,keran,verstandig,overvloed,harp,bilhan,zaawan,akan,onrust,droefenis,wilde geit,jagersvolk,stammenverbond edomnieuw volk aangekondigd.

Nu is Dison, de antiloop, de vijfde zoon van Seïr uit vers 21 aan de beurt. Die Dison een oom van de broer van Oholibama, die ook Dison noemt, heeft vier zonen Chemdan, Esban, Jitran en Keran. Chemdan wordt ook Hemdan of Amram maar ook Chamram2 genoemd. Zijn naam zit in de sfeer van het opgewonden zijn, het gisten en het rood aanlopen. De naam wordt wel eens in verband gebracht met het smeden van metaal maar betekent ook aangenaam. Esban kan dan weer doorgaan als verstandig. Jitran staat voor overvloed en Keran voor harp. Opmerkelijk komen er hier enkel positieve kenmerken aan bod voor deze familietak. Dit zijn zonen waarmee kan samengeleefd worden, een familie die waardevol is in een stammenverband.

De zonen van Eser, de zesde van de zeven zonen van Seïr, zijn Bilhan, Zaawan en Akan. Ook de laatse zoon krijgt op een andere plaats3 in de Bijbel de licht afwijkende naam van Jaakan. De oudste Bilhan is bescheiden van het Hebreeuwse "bahal" trillen van schrik betekent. Zaawan is de onrustige terwijl de naaminhoud van Jakan ellende en droefenis uitstraalt. We zouden kunnen denken dat deze familietak gedomineerd werd dor de andere families.

De laatste en zevende zoon van Seïr, Disan, heeft twee zonen. Us of Uz betekent raadplegen of advies vragen. Deze naam verwijst ook naar een afkomst uit Aram4. De tweede zoon is Aran en betekent wilde geit of kracht. Afgeleid van het werkwoord "ranan" zou het ook schreeuwer kunnen beteken. De betekenissen van de namen zijn ook niet steeds eenduidig wat soms een waardevolle beoordeling in de weg kan staan. Maar algemeen genomen hebben we gemerkt dat veel namen verwijzen naar dieren en dat verklapt veel over de geaardheid van de Chorieten en over hun leefwereld. De meerderheid van de namen wijzen naar wilde dieren en daarom kunnen we besluiten dat dit een volk van jagers was. Ze waren geen herders en ook geen landbouwers en daarom weten we dat hun rondtrekken als jagers of plukkers nood had aan inlichtingen van de ervaren ouderen voor het doorgeven van hun kennis aan de jongeren. Ook Esau was een jager maar hij kwam uit een stam die landbouw en veeteelt kende en die dus omwille van de interne regelingen wel over vaste regels moesten beschikken. De meerwaarde van de stam van Esau doet ons realiseren dat een samensmelting met de Chorieten de aanleiding was tot een nieuwe samenleving met een grotere spanwijdte. De afzonderlijke stammen van de Chorieten vielen nu onder het stammenverbond van de Edomieten.

 

1 Genesis 22,20-23.

2 1 Kronieken 1,41.

3 1 Kronieken 1,42.

4 Genesis 10,23.