16 december 2016

Lessen uit het aanbod en de vraag.

De situatie is duidelijk geschetst in het vorige verhaal. Er is lekkere soep met broodjes en er is honger. Het aanbod is er en de honger gaat de richting van het aanbod uit. De snelle voldoening heeft een prijs waarover niet erg nagedacht is. Net als in ons marktsysteem is er dichtbij aanbod van “instant” en “fast” producten. Daardoor hebben we de kans alles sneller te willen zonder vragen te stellen of we echte nood hebben en wat het kost aan mens en natuur.

We leven nu en maken ons geen zorgen over later want we hebben geen tijd en hebben een ongelofelijke haast want we “moeten” snel verder1. De snelle voldoening en op naar de volgende behoefte.

De sluwe commerciële Jakob speelt in op die manier van leven van zijn broeder en vraag en aanbod,snelle voldoening,veel haast,sluwe commercie,waarnemen wekt behoefte op,rustig alles bekijken,vernietigende economie,rechtschaoen maatschappij,gezondheid,veilig,vrije tijd,persoonlijkheid realiseren,vriendschap,respect voor de natuur,solidariteitlaat hem zijn ziel verkopen. Hij laat hem betalen met de hoogverheven zin van zijn leven want hij leeft in het nu en met de impuls van het moment. Geen interesse voor later maar ook geen dankbaarheid voor de bron van ieder aanbod. Er is zelfs geen tijd om grondig te genieten. Voldoening, verzadiging en tevredenheid hebben geen kans meer. “Hij at en dronk en ging weer weg”. Op weg naar de volgende gecreëerde behoefte die voor het grijpen ligt. Esau is een type zoals de consument van vandaag. Hij ziet een mooie vrouw in Kanaän en hij neemt ze, hij ziet een hert en hij schiet het. Er is geen tijd meer om te overwegen.

Jakob, die tegenbeeld vormt, zat in de tent en bekeek de zaken op een rustige manier en leerde uit de lessen van het verleden. Het kan dus anders.

Daarom zitten we ook best eens in onze tent om de aangeboden win-win voorstellen te overwegen. Wie is de winnaar en wat wordt er gewonnen ten bate en ten koste van wie of wat? Wat consumeren wij aan voedsel, kledij en energie? Onze rechten op geluk laten we gelden maar “het geluk” vinden we niet wat we ook kopen dat ons het absolute geluk belooft. Omdat veel kopen zelfs niet genoeg is omwille van onze onverzadigbare honger naar geluk zijn we verslaafd geworden aan wat maar ook aangeboden wordt. Onze economie heeft de morele dimensie verloren die tot voor een kleine eeuw geleden wetmatig was2. Dringend moeten we weer gaan bepalen wat belangrijk is omdat bankencrisis, sociale crisis en ecologische crisis ons leren dat deze economie heel vernietigend is. Een evenwichtige afweging van wat “goed leven” is komt niet overeen met een verdere economische groei. Mensen moeten in vrijheid en in een rechtschapen maatschappij kunnen genieten van hun gezondheid, hun vrije tijd hun en hun veiligheid. In respect voor de anderen moeten ze hun persoonlijkheid kunnen realiseren. In vriendschap met de ander mensen en in evenwicht met de natuur moeten ze in dankbaarheid kunnen leven en genieten van wat hen gegeven is. De principes van de wereld van het kapitalisme moet vervangen worden door solidariteit waar gemeenschappelijkheid het individualisme vervangt. Want alleen een evenwichtige maatschappij is een leefbare maatschappij3 waar mensen tevreden kunnen zijn en niets te vrezen hebben.

 

1 Herman Van Veen:  Opzij, opzij, opzij: Opzij, opzij, opzij, maak plaats, maak plaats, maak plaats, Ik heb ongelofelijke haast. Opzij, opzij, opzij, want ik ben haast te laat, Ik heb maar een paar minuten tijd. Ik moet rennen, springen, vliegen, duiken, vallen, opstaan en weer doorgaan. Ik kan nu niet blijven, ik kan nu niet langer blijven staan.

2 Hoeveel is genoeg? Edward Skidelsky,Robert Skidelsky.

3 zie bijdrage: De bron en de oplossing van alle twisten zit verwerkt in de Bijbelverhalen.

24 juli 2015

De zondvloed een verhaal van dreiging.

Nu we de toepassing van de achterhaalde overtuigingstechnieken in de Bijbel onderuit dreigend verhaal,god alleen geodheid,god straft slecht gedrag of dreigt met straf,volgzaamheid afdwingen,schrik en dwang,respect voor de natuur,duurzaam leven,het is niets anders dan een verhaal,les tot voorzichtigheid,aanzet to studie,houdbaarheid van allegorische verhalen,derde scheppingsverhaal,evolutieleer met de natuurlijke selectiegehaald hebben voor onze manier van denken, zochten we een andere wegen om te overtuigen. In onze verdere zoektocht bekeken we de werken van barmhartigheid en ondervonden we dat God niets dan goedheid is. Nu kunnen we dit verhaal van de zondvloed als straf voor de verdorvenheid van de mensheid niet meer op dezelfde manier begrijpen. Net als zoveel ander leed in de Bijbel dat afgetekend wordt als een straf van God voor het slecht gedrag van de mens is ook de zondvloed een angstaanjagende actie van God. De vertellers hebben de hardheid van hun verhaal kunnen milderen door het teken van de regenboog. We hebben al verschillende keren kunnen ondervinden in onze tocht doorheen de Bijbel dat feiten die hun oorzaak vinden in natuurfenomenen of in het machtsgebeuren tussen mensen worden aangewend in dat religieuze geschrift. Dit alles werd gebruikt om te overtuigen, om volgzaamheid af te dwingen voor de wetten van de Thora. Volgzaamheid uit schrik voor het bovennatuurlijke of blinde dwang is voor ons geen goede basis meer.

We zouden het zondvloed verhaal ook kunnen interpreteren als een verwittiging voor in onze dagen. Dan stappen we in het verhaal van de hedendaagse ecologische standpunten dat op die manier zou gebaseerd zijn op angst voor overstromingen. Dat kan echter nu niet meer de bedoeling zijn om die beide verhalen schrikwekkend te maken. Maar als die dreigend verhaal,god alleen geodheid,god straft slecht gedrag of dreigt met straf,volgzaamheid afdwingen,schrik en dwang,respect voor de natuur,duurzaam leven,het is niets anders dan een verhaal,les tot voorzichtigheid,aanzet to studie,houdbaarheid van allegorische verhalen,derde scheppingsverhaal,evolutieleer met de natuurlijke selectiesamenhang kan bijdragen tot en groter respect voor de natuur en een impuls kan geven naar duurzaam leven dan is dat geen misbruik van het zondvloedverhaal. De lijnen van het omgaan met alle dingen in het leven werden al uitgezet door de menselijke verantwoordelijkheid te bepalen in het eerste scheppingsverhaal. Maar laat het een verhaal blijven en maak er geen nieuwe goddelijke dreiging van. Laat het ook een les zijn dat de natuur ook nu nog niet volledig begrepen wordt door de wetenschap en dat dit ons moet aanzetten tot voorzichtigheid met deze natuur en verdere studie. Ook zijn sommige acties van mensen en volken niet onmiddellijk te begrijpen en is ook daar omzichtigheid geraden. De lessen die uit die fenomenen geleerd worden kunnen de mensheid wijzer maken.

Veel symbolische verhalen die de tijd trotseren geven ons telkens opnieuw de dreigend verhaal,god alleen geodheid,god straft slecht gedrag of dreigt met straf,volgzaamheid afdwingen,schrik en dwang,respect voor de natuur,duurzaam leven,het is niets anders dan een verhaal,les tot voorzichtigheid,aanzet to studie,houdbaarheid van allegorische verhalen,derde scheppingsverhaal,evolutieleer met de natuurlijke selectiemogelijkheid van interpretaties die actueel zijn. Met nieuwe ogen kijken we naar oude verhalen. Als nieuwe mensen met andere inzichten geven we de symbolen een veelzijdige uitstraling. Een beeldverhaal wordt zo losgemaakt van het beeld zelf om ons een dieper inzicht te geven aangepast aan ons denken. Met het zondvloedverhaal kunnen we veel kanten op. De ecologische interpretatie is er een van. Men noemt het zondvloed verhaal ook wel eens het derde scheppingsverhaal. Het is dan precies God die een fout in de schepping wil rechtzetten en opnieuw wil beginnen met een klein aantal mensen dat godvrezend is. Van uit dat standpunt gezien zouden we kunnen denken dat er nog wel een aantal rampen nodig zouden zijn om tot nog betere mensen te komen. Maar God heeft zich dan precies vastgezet in zijn grote vertrouwen in die nieuwe mens door de belofte dat er nooit nog een dergelijke rampen de mensheid zou teisteren.

In de evolutieleer zou dit verhaal kunnen fungeren als een voorbeeld van natuurlijke selectie waar alleen de sterken, de snelsten de beste klimmers een grote overstroming hadden overleefd. Het is ook geen verhaal over de scheepsbouwers en reders die met hun techniek en vernuft de redders van het menselijk ras en van alle landdieren waren. Maar de Bijbel is een boek dat andere verklaringen geeft dan wetenschappelijke en daarom is de zondvloed een verhaal dat niet toegeeft aan de natuurlijke selectie. Het gaat in de Bijbel over een goddelijke en drastische selectie.

 

24 juli 2014

Hoe moet de mens dan heersen over alles wat hem toevertrouwd is?

De ethisch-christelijke discussie van de laatste decennia gaat hoofdzakelijk over de ecologie. Ze komt neer op de presentatie van een ideaalbeeld van de mens als degene, die hoe heersen?,schepping beheren en vrijwaren,scheppingsverhaal kan inspiratie geven aan ecologisch inzicht,respect voor de natuur,zegen en verantwoordelijkheid,de natuur en de schepping kunnen geen persoonlijk bezit zijn,behoeften van de mens voldoen met de vruchten van de natuur,geen uitputting van de natuurlijke bronnen en sysytemen,menselijke vindingrijkheid,kortzichtige nuttigheid,uitgeput water,uitgeput land,uitgeputte grondstoffen,duurzame landbouw,duurzame energie,inca-model actualiseren,consumptiegoederen niet naar hoogste bieder,winstprincipe en drogreden van van schaarste,verrijking van enkelengeroepen is in grote verantwoordelijkheid de schepping te beheren en te vrijwaren voor het nageslacht. Na de sociale-ethische standpunten die de kerk bijwerkte na de sociale omwenteling is nu het groene denken aan de orde. Voor deze beweging kan het scheppingsverhaal een religieuze fundament zijn. Het Bijbelse beeld van God, die de schepping met zorg en toewijding omringt en dit geordende meesterwerk geeft hij aan de mensen, kan gelovigen motiveren om samen met alle mensen verantwoordelijkheid en respect op te brengen voor de natuur. “Hij zegende hen en zei tegen hen” staat in vers 28 wat wijst op een gemeenschappelijke zegen voor heel de mensheid en een toevertrouwen aan alle mensen van de verantwoordelijkheid voor heel de schepping. Als gelovigen zijn wij gevorderd, opgeëist, en zouden daarom het voortouw moeten nemen.

De natuur behoort niet toe aan enkele individuen en is ook niet het bezit van een bepaalde groep mensen. De geschapen wereld is voor allen, voor heel de mensheid van toen, nu en later. Het gevolg is dat de mensen in gezamenlijk universeel beheer dan ook een gezamenlijke verantwoordelijkheid krijgen over wat hen toevertrouwd is. We herinneren nog eens Genesis 2,15: God, de Heer, bracht de mens dus in de tuin van Eden, om die te bewerken en erover te waken.

Enerzijds hebben we de behoeften van de mensen en anderzijds de rijkdommen van de aarde en van de natuur. Deze bronnen van rijkdom zijn bij onoordeelkundig gebruik niet eeuwigdurend en niet onuitputtelijk. Dit is geen duurzaam gebruik van iets dat je toevertrouwd is. De natuur moet zichzelf kunnen recycleren zodat er geen uitputting van de natuurlijke bronnen komt. Het idee van duurzaamheid wint steeds meer veld nu we gaan beseffen dat sommige bronnen uitgeput geraken. De wereldnatuur is niet bij machte bijvoorbeeld op het zelfde tempo aardolie aan te maken als er uit de wereld gehaald wordt. De menselijke inventiviteit die zich weerspiegelt in de wetenschap biedt soms nieuwe oplossingen in het winnen van grondstoffen, in landbouw- en veeteelt. De vraag naar duurzaamheid verdwijnt dan weer even op de achtergrond tot nieuwe onevenwichtige en dan nog meer kritische situaties ontstaan. De kortlopende economische nuttigheid (utilitarisme) bepaalt de ethische verantwoording. De volgende generaties gaan wel zo inventief zijn dat zij oplossingen vinden voor wat wij nu uitgeput, weggegooid of kapotgemaakt hebben aan grondstoffen, aan water en aan landbouwgrond.hoe heersen?,schepping beheren en vrijwaren,scheppingsverhaal kan inspiratie geven aan ecologisch inzicht,respect voor de natuur,zegen en verantwoordelijkheid,de natuur en de schepping kunnen geen persoonlijk bezit zijn,behoeften van de mens voldoen met de vruchten van de natuur,geen uitputting van de natuurlijke bronnen en sysytemen,menselijke vindingrijkheid,kortzichtige nuttigheid,uitgeput water,uitgeput land,uitgeputte grondstoffen,duurzame landbouw,duurzame energie,inca-model actualiseren,consumptiegoederen niet naar hoogste bieder,winstprincipe en drogreden van van schaarste,verrijking van enkelen

De kunst zal zijn om in een korte periode de natuurlijke rijkdommen, de groeikracht en de herstelkracht die de wereld biedt zo te exploiteren dat de wereldvoedselproductie op een duurzame manier kan blijven voortduren. Zo kan voedsel, water en grondstoffen op een eerlijke manier aangeboden worden en verdeeld worden over de wereldbevolking waardoor sociaal geen te grote verschillen ontstaan die op hun beurt aanleiding geven tot conflicten, oorlogen en grote volksmigraties. De wereld moet bij toepassing van al deze duurzame richtlijnen ook nog bij machte zijn om natuurrampen (droogte, overstromingen, aardbevingen met hun tsunami’s) op te vangen met noodhulp. Voedsel, medische zorg en technische bijstand zijn een plicht die nu reeds als een evidentie aanvaard wordt. Het oude hoe heersen?,schepping beheren en vrijwaren,scheppingsverhaal kan inspiratie geven aan ecologisch inzicht,respect voor de natuur,zegen en verantwoordelijkheid,de natuur en de schepping kunnen geen persoonlijk bezit zijn,behoeften van de mens voldoen met de vruchten van de natuur,geen uitputting van de natuurlijke bronnen en sysytemen,menselijke vindingrijkheid,kortzichtige nuttigheid,uitgeput water,uitgeput land,uitgeputte grondstoffen,duurzame landbouw,duurzame energie,inca-model actualiseren,consumptiegoederen niet naar hoogste bieder,winstprincipe en drogreden van van schaarste,verrijking van enkelenInca-model lijkt me een evenwichtig economisch model dat navolging verdient mits dit herbekeken wordt op wereldschaal.

Het is een fout de consumptie van voeding uitsluitend afhankelijk te maken van het hoogste bod want voeding is een van de basisrechten van de mens. Het is ook fout de prijs van voeding te bezwaren met onverantwoorde bewarings- en transportkosten om het ophoe heersen?,schepping beheren en vrijwaren,scheppingsverhaal kan inspiratie geven aan ecologisch inzicht,respect voor de natuur,zegen en verantwoordelijkheid,de natuur en de schepping kunnen geen persoonlijk bezit zijn,behoeften van de mens voldoen met de vruchten van de natuur,geen uitputting van de natuurlijke bronnen en sysytemen,menselijke vindingrijkheid,kortzichtige nuttigheid,uitgeput water,uitgeput land,uitgeputte grondstoffen,duurzame landbouw,duurzame energie,inca-model actualiseren,consumptiegoederen niet naar hoogste bieder,winstprincipe en drogreden van van schaarste,verrijking van enkelen het tijdstip en de plaats te krijgen waar er het meest kan aan verdiend worden. Het winstprincipe en de drogreden van schaarste worden ingezet om monoculturen, chemische ingrepen en natuurevenwicht verstorende elementen te verantwoorden. In de kern gaat het eigenlijk om het verrijken van economische entiteiten in handen van enkele wereldburgers, die geen respect hebben voor duurzaamheid. Dit inzicht is stilaan aan het groeien door de vaststellingen van voedselvergiftigingen. Bij de vraag naar “waarom zo iets kan”, komen de echte redenen naar boven. Als de media onder de druk van lobbywerk het impact niet bagatelliseert kan het inzicht doorbreken en kan er reactie komen van het grote publiek.