20 april 2017

Jakob geeft een overzicht en een interpretatie van de situatie.

Er dreigt een conflict tussen Jakob en zijn schoonvader, Laban. Genesis 31,3-7: 3 Toen sprak de Heer tot Jakob: ‘Keer terug naar het land van uw vaderen en naar uw bloedverwanten; Ik zal met u zijn.’ 4 Daarop riep Jakob Rachel en Lea naar buiten bij zijn kudde, 5 en zei: ‘Ik zie aan het gezicht van jullie vader dat hij me niet meer zo goed gezind is als vroeger; maar de God van mijn vader is nu eenmaal met mij geweest, 6 en jullie weten goed dat ik met heel mijn kracht voor jullie vader gewerkt heb, 7 ofschoon hij me bedroog en mijn loon wel tienmaal gewijzigd heeft. Maar God heeft niet toegelaten dat hij me benadeelde. Na twintig jaar hoort Jakob Jahweh nog eens spreken. Hij moet terug naar Kanaän. Gedurende al die jaren was Jakob beschermd en had hij voldoende voedsel en kledij. Hij was zich daar echter niet steeds bewust van. In de laatste zes jaar werd hij zelfs wonderbaarlijk ruim voorzien van natuurlijke gaven om zijn groot gezin, zijn steeds groter worden stam en zijn levende have1 te voorzien van hun levensbehoeften. Jakob zit weer in een moeilijke situatie en nu komt Jahweh opnieuw tussen en belooft bescherming bij het terugkeren naar het land dat beloofd is aan zijn voorouders en aan de volgende generaties. Hij hoeft geen schrik te hebben van zijconflict door verlies van vertrouwen,Jahweh spreekt na twintig jaar,Ene treedt op bij moeilijke situaties,bescherming van Jakob,vertrouwelijk gesprek met zijn vrouwen,rechtvaardigt zich door tussenkomst van Jahweh, broer Esau want de Ene zal met Jakob zijn bij zijn terugkeer naar het beloofde land waar zijn dichte familie woont.

Jakob spreekt zijn vrouwen toe op een afgezonderde plek dicht bij de kudden. Hij haalt ze uit de drukke tent om ze als eerste te informeren. Hij wil onrust vermijden in de stam want het is nog niet nodig dat iedereen gealarmeerd wordt. Als de schrijver Rachel eerst vermeldt bij het naar buiten roepen, heeft dat wellicht te maken met de voorkeur van Jakob. Als zijn beide vrouwen bij hem staan, schets hij voor hen eerst de veranderde verhouding tussen hem en Laban. Hij vermeldt het standpunt niet van de broers uit de stam van Laban omdat zijn vrouwen wellicht al op de hoogte waren van hun standpunt. Ze ondervonden ook wel de tegenwerking als ze de opbrengst van het wolvee verwierven. Van dag tot dag wordt ook de houding van zijn schoonvader negatiever. Jakob maakt duidelijk dat ook van zijn kant de verdraagzaamheid ten einde loopt. Hij legt ook uit waarom. Hij werd gezegend door de Ene en Laban profiteerde van zijn werklust om zich te verrijken. De vader van zijn vrouwen had nooit genoeg en veranderde de afspraken regelmatig. Wel tien2 keer staat er. Jakob herinnert er hen aan dat hij alsmaar op een oneerlijke manier onder druk gezet werd. De God van mijn vader heeft mij echter beschermd tegen al die oneerlijkheid. Jakob dankt op die manier zijn eigen verrijking van de laatste jaren aan de rechtvaardigheid van Jahweh. Zijn werk werd dan uiteindelijk toch beloond met meer dan het allernoodzakelijkste om te overleven. Dit veroorzaakte een mindere opbrengst voor Laban en dat was de grondslag van de vertrouwensbreuk. Het vertrouwen sloeg om in wantrouwen. De verwijten en strafmaatregelen bleven nog net achterwege maar wraakmaatregelen waren te verwachten. Jakob overtuigt hen van zijn bedoelingen en legt uit wat de plannen zijn. Hij kadert alles in de oproep die hij van Jahweh kreeg om terug e keren naar zijn land, het land dat beloofd is aan het nageslacht van Abraham. Hij verzekert Lea en Rachel dat de Ene hen ook zal beschermen op hun tocht naar Kanaän, het land dat bevrijding brengt van alle druk en waar er deugdzaam en goed geleefd wordt. Jakob stelt zijn dichtbije Jahweh als Elohiem van de schepping3 van vers 7 tegenover Laban, de God van zijn vader tegenover de vader van zijn vrouwen.

 

1 Genesis 13,2.

2 Tien keer is veel: Numeri 14,22; Nehemia 4,12 en Job 19,3.

3 Genesis 1,22 met de opdracht aan de dieren om vruchtbaar te zijn.